Σε μια κρίσιμη φάση αναπροσαρμογής της στρατηγικής του εισέρχεται το ΝΑΤΟ, καθώς οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι επιχειρούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στην ενίσχυση της δικής τους αμυντικής βιομηχανίας και στην ανάγκη να κρατήσουν τις ΗΠΑ σταθερά προσηλωμένες στη Συμμαχία.
Με φόντο τη Σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών στη Σουηδία, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, παρουσίασε ένα πλάνο που στοχεύει στη σταδιακή απεξάρτηση από έναν και μόνο σύμμαχο, προσφέροντας ταυτόχρονα οικονομικά κίνητρα και νέες αμυντικές συμφωνίες που θα μπορούσαν να κάμψουν τις επιφυλάξεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.
Λιγότερη εξάρτηση, περισσότερες ευθύνες για την Ευρώπη
Ο Ρούτε δήλωσε στους δημοσιογράφους, κατά τη συγκέντρωση των ΥΠΕΞ στην πόλη Χέλσινγκμποργκ της νότιας Σουηδίας, ότι η Συμμαχία βρίσκεται πλέον σε μια πιο ισχυρή τροχιά, μειώνοντας σταδιακά την εξάρτησή της από τις ΗΠΑ.
Αυτή η μετατόπιση, όπως εξήγησε, θα δώσει στις ΗΠΑ μεγαλύτερο περιθώριο να επικεντρωθούν σε άλλες προτεραιότητες, καθώς οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι αυξάνουν τις αμυντικές τους δαπάνες.
«Αυτό είναι απαραίτητο όχι μόνο για να εξισορροπήσουμε τις δαπάνες μας με αυτές των ΗΠΑ, αλλά και για να διασφαλίσουμε ότι διαθέτουμε ό,τι χρειαζόμαστε για να αμυνθούμε έναντι των αντιπάλων μας», πρόσθεσε, σύμφωνα με το Al Jazeera.
Οι δηλώσεις αυτές έγιναν εν μέσω πρόσφατων αμερικανικών επικρίσεων προς ορισμένα μέλη της Συμμαχίας, επειδή δεν επέτρεψαν τη χρήση των στρατιωτικών τους βάσεων κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Ιράν.
Απαντώντας, ο Ρούτε σημείωσε ότι οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι εκπληρώνουν όσα θα μπορούσαν να αναμένουν οι ΗΠΑ βάσει των διμερών δεσμεύσεων για την πρόσβαση στις βάσεις, ενώ υπογράμμισε και τις προσπάθειες στα Στενά του Ορμούζ.
«Mπορούμε να προσφέρουμε τη μέγιστη δυνατή βοήθεια ως Ευρωπαίοι σύμμαχοι των ΗΠΑ», σημείωσε.
Το «δόλωμα» των εξοπλισμών ενόψει της Συνόδου της Άγκυρας
Η αμυντική παραγωγή αποτελεί το θέμα αιχμής της ατζέντας. Σύμφωνα με τρεις ανώτατους διπλωμάτες του ΝΑΤΟ που μίλησαν στο Politico, ο Ρούτε ηγείται τις τελευταίες εβδομάδες μιας εκστρατείας για τη δραματική κλιμάκωση της παραγωγής και των αμυντικών συμφωνιών, στην προσπάθειά του να εξασφαλίσει την επιτυχία της Συνόδου Κορυφής των ηγετών της Συμμαχίας τον Ιούλιο στην Άγκυρα.
Στόχος είναι να καλυφθούν οι πραγματικές ελλείψεις της Ευρώπης, αλλά και να παρουσιαστεί ένα οικονομικό επιχείρημα που θα έχει απήχηση στον Τραμπ.
Η Σουηδή ΥΠΕΞ Μαρία Μάλμερ Στένεργκαρντ, εξέφρασε την υποστήριξή της στο ίδιο μέσο, δηλώνοντας: «Πιστεύω ότι είναι πολύ καλό που ο Ρούτε θα το αναδείξει αυτό στην Άγκυρα, ώστε να έχουμε κοινά πρότυπα, καλύτερη διαλειτουργικότητα και να παράγουμε περισσότερα και φθηνότερα».
«Πρέπει να συνεχίσουμε να κάνουμε εμπόριο και να συνεχίσουμε παράγουμε όπλα μαζί, και οι ΗΠΑ έχουν κάποιες μοναδικές δυνατότητες», συμπλήρωσε η Σουηδή υπουργός.
Ένας από τους διπλωμάτες σημείωσε μάλιστα ότι το σχέδιο του Ρούτε είναι «ευχάριστα νέα και για τις ΗΠΑ».
Στο προσκήνιο, ο Ρούτε πιέζει δημόσια την αμυντική βιομηχανία να αυξήσει την παραγωγή, ανεξάρτητα από το αν υπάρχουν ήδη υπογεγραμμένα συμβόλαια.
«Οι εμπορικές εταιρείες είναι εκεί για να διασφαλίζουν ότι όπου υπάρχουν επιχειρηματικές ευκαιρίες, τις αρπάζεις — αυτή τη στιγμή υπάρχει μια τεράστια επιχειρηματική ευκαιρία», ανάφερε ο ΓΓ του ΝΑΤΟ.
«Θα δείτε στην Άγκυρα… αυτό είναι ένα κύριο θέμα που θα συζητηθεί».
Στο παρασκήνιο, σύμφωνα με έναν τέταρτο ανώτατο διπλωμάτη, ο Ρούτε έχει ζητήσει από τους Ευρωπαίους να φέρουν απτές αποδείξεις αυξημένης παραγωγής και βιομηχανικών συμβολαίων στη Σύνοδο του Ιουλίου.
«Ο Ρούτε είπε στους συμμάχους, “ό,τι έχετε στα σκαριά, παρακαλώ φέρτε το στην Άγκυρα“», δήλωσε στο Politico η πηγή.
Αυτό περιλαμβάνει την ενθάρρυνση κοινοπραξιών με αμερικανικές αμυντικές εταιρείες και περισσότερες αγορές αμερικανικών όπλων.
Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν το θέμα, η τελική διακήρυξη της Συνόδου θα συνοδεύεται από συμφωνίες που δεν έχουν ακόμη ανακοινωθεί επίσημα, όπως η απόφαση αντικατάστασης του γερασμένου στόλου των αεροσκαφών AWACS (Boeing 707) του ΝΑΤΟ με τα αναγνωριστικά αεροσκάφη GlobalEye της σουηδικής Saab.
Παράλληλα, θα παρουσιαστεί μια αναθεώρηση του Πλαισίου για τη Συνεργασία του ΝΑΤΟ με την Αμυντική Βιομηχανία (2013), με προτάσεις όπως η ενσωμάτωση νεοφυών επιχειρήσεων (startups) σε ασκήσεις της Συμμαχίας.
Εσωτερικές διαιρέσεις και η διαφαινόμενη σύγκρουση με την ΕΕ
Η εστίαση στη βιομηχανία, σύμφωνα με την Γκερλίντε Νίχους, πρώην στέλεχος του ΝΑΤΟ επί σειρά ετών, «βγάζει απόλυτο νόημα προκειμένου να αποσπαστεί η προσοχή από τις διαιρέσεις σε άλλα ζητήματα».
Η Συμμαχία είναι πιεσμένη: ο Τραμπ αιφνιδίασε πρόσφατα τη Γερμανία ανακοινώνοντας την απόσυρση στρατευμάτων, οι σύμμαχοι δυσκολεύονται να συμφωνήσουν σε νέους τρόπους ενίσχυσης της βοήθειας προς την Ουκρανία, ενώ είναι διχασμένοι για το αν το ΝΑΤΟ πρέπει να διαδραματίσει ρόλο στο εκ νέου άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.
Πάντως, ο Μαρκ Ρούτε θέλησε να υποβαθμίσει τις ανησυχίες για τις ανακοινώσεις του Τραμπ σχετικά με τις περικοπές στρατευμάτων, μεταδίδει η Deutsche Welle.
«Όσον αφορά την ανακοίνωση, οι 4.000 έως 5.000… πρόκειται για δυνάμεις εναλλαγής που δεν έχουν αντίκτυπο στα αμυντικά σχέδια του ΝΑΤΟ», είπε στους δημοσιογράφους.
Παράλληλα, δήλωσε ότι χαιρετίζει την ανακοίνωση του Αμερικανού Προέδρου για την αποστολή 5.000 στρατιωτών στην Πολωνία, αν και έσπευσε να συμπληρώσει ότι η γενικότερη τάση παραμένει προσηλωμένη σε μια ισχυρότερη Ευρώπη, η οποία θα εξαρτάται λιγότερο από τις ΗΠΑ για την άμυνά της.
Ιδιαίτερα ικανοποιημένη από την εξέλιξη αυτή εμφανίστηκε η Βαρσοβία, αναφέρει ο Guardian. Ο υπουργός Εξωτερικών της Πολωνίας και αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Ραντόσλαβ Σικόρσκι, προσήλθε στη σύνοδο εμφανώς χαρούμενος, προκειμένου να ευχαριστήσει δημόσια τον Τραμπ για τη νυχτερινή ανακοίνωση της Ουάσιγκτον.
Ωστόσο, η υλοποίηση του σχεδίου του Ρούτε δεν θα είναι εύκολη.
Η Μπέκα Γουάσερ, επικεφαλής του αμυντικού τομέα στο Bloomberg Economics, επισημαίνει ότι ο Γενικός Γραμματέας έχει ελάχιστα εργαλεία για να επηρεάσει την παραγωγή, καθώς οι αγορές όπλων παραμένουν υπό εθνικό έλεγχο.
Το ΝΑΤΟ μπορεί μόνο να στείλει ένα «σήμα ζήτησης», το οποίο όμως δεν αρκεί για τις μικρότερες αμυντικές εταιρείες που δεν μπορούν να επενδύσουν σε γραμμές παραγωγής χωρίς οριστικά συμβόλαια.
Επιπλέον, οι κοινοπραξίες συχνά καθυστερούν λόγω των αργών διαδικασιών αδειοδότησης στην Ευρώπη και της απροθυμίας των ΗΠΑ να παραχωρήσουν τον έλεγχο της τεχνολογίας και της πνευματικής ιδιοκτησίας.
Το κυριότερο εμπόδιο, όμως, είναι η διαφαινόμενη σύγκρουση με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ΕΕ έχει ήδη παρουσιάσει νομικές προτάσεις και δάνεια δισεκατομμυρίων με στόχο να δοθεί προτεραιότητα στη δική της αμυντική βιομηχανία.
Οποιαδήποτε πίεση στους Ευρωπαίους να αγοράσουν περισσότερα όπλα από τις ΗΠΑ θα ανοίξει ρήγμα με τις Βρυξέλλες.
Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά ένας διπλωμάτης της ΕΕ: «Οι ΗΠΑ δεν υπήρξαν εξαιρετικά αξιόπιστες και η [ευρωπαϊκή] στρατηγική αυτονομία κερδίζει έδαφος».
