Ανάμεσα στο ενδεχόμενο της μεγαλύτερης εδαφικής επέκτασης στην ιστορία των ΗΠΑ και στον κίνδυνο μιας πρωτοφανούς ρήξης με τους Ευρωπαίους συμμάχους τους, η επιμονή του Ντόναλντ Τραμπ για τη Γροιλανδία φέρνει την Ουάσινγκτον μπροστά σε ένα εκρηκτικό δίλημμα: μια «ιστορική» απόκτηση γης ή το ίδιο το μέλλον του ΝΑΤΟ.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, αναμένεται να συναντηθεί σήμερα, Τετάρτη, με Δανούς αξιωματούχους για να συζητήσουν το μέλλον της Γροιλανδίας.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει καταστήσει σαφείς τις προθέσεις του, δηλώνοντας: «Θα κάνουμε κάτι με τη Γροιλανδία. Θα ήθελα να κάνουμε μια συμφωνία με τον εύκολο τρόπο, αλλά αν δεν… θα το κάνουμε με τον δύσκολο τρόπο».
Η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Κάρολαϊν Λέβιτ, είχε αναφέρει σε δήλωσή της ότι «η χρήση του αμερικανικού στρατού είναι πάντα μια επιλογή».
Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Γενς Φρέντερικ Νίλσεν, απορρίπτει κατηγορηματικά τις προσεγγίσεις της κυβέρνησης Τραμπ. «Η χώρα μας δεν είναι προς πώληση», επιμένει, μιλώντας εκ μέρους της αυτόνομης περιοχής της Δανίας.
Αντίστοιχη στάση κρατούν και οι ηγέτες της Δανίας, μεταξύ των οποίων και η πρωθυπουργός Μέτε Φρεντέρικσεν.
Η Ευρώπη αντιστέκεται
Η Ευρώπη μπορεί συχνά να εμφανίζεται διχασμένη, όχι όμως σε αυτό το ζήτημα, σημειώνει η Wall Street Journal.
Οι ηγέτες της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας, της Πολωνίας, της Ισπανίας και της Βρετανίας εξέδωσαν κοινή δήλωση, τονίζοντας ότι το μέλλον της Γροιλανδίας πρέπει να καθοριστεί από «τη Δανία και τη Γροιλανδία, και μόνο από αυτές».
Εάν οι Δανοί και οι Γροιλανδοί επιβάλουν τη θέλησή τους, ο Τραμπ δεν θα πετύχει τον στόχο του.
Κανείς δεν θέλει την προσάρτηση
Το 85% των κατοίκων της Γροιλανδίας δεν επιθυμούν να αποτελέσουν μέρος των ΗΠΑ, ενώ το 78% των Δανών αντιτίθενται στην πώληση του νησιού στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Αντίστοιχα, ούτε η αμερικανική κοινή γνώμη εμφανίζεται θετική.
Σε δημοσκόπηση της YouGov στα τέλη Αυγούστου, μόλις το 24% υποστήριζε την ιδέα αγοράς της Γροιλανδίας, ενώ πολύ λιγότεροι -μόνο το 7% και το 13% των Ρεπουμπλικανών- δήλωναν ότι θα υποστήριζαν την κατάληψη του νησιού με τη βία.
Παρά την επιθετική ρητορική του Τραμπ τις τελευταίες εβδομάδες, το κλίμα δεν έχει αλλάξει σημαντικά από το περασμένο καλοκαίρι.
Νέα έρευνα της YouGov αυτόν τον μήνα έδειξε ότι μόλις το 28% των ερωτηθέντων στηρίζει την αγορά της Γροιλανδίας και μόνο το 8% εγκρίνει μια στρατιωτική κατάληψη, ενώ πάνω από τους μισούς Ρεπουμπλικανούς αντιτίθενται σε στρατιωτική προσάρτηση της περιοχής.
Ούτε οι ηγεσίες των Ρεπουμπλικανών στο Κογκρέσο έσπευσαν να υπερασπιστούν τον Αμερικανό Πρόεδρο.
Ο πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων, Μάικ Τζόνσον, δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι το Κογκρέσο «σίγουρα δεν» εξετάζει μια στρατιωτική προσάρτηση της Γροιλανδίας, ενώ ο επικεφαλής της πλειοψηφίας στη Γερουσία, Τζον Θουν, είπε ότι δεν «βλέπει τη στρατιωτική δράση ως επιλογή».
Ο Τραμπ υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ χρειάζονται τη Γροιλανδία «από την άποψη της εθνικής ασφάλειας».
Η συμφωνία του 1951
Ωστόσο, μια συμφωνία που υπεγράφη το 1951 μεταξύ ΗΠΑ και Δανίας παρέχει στην Ουάσινγκτον εξαιρετικά ευρεία ελευθερία να κατασκευάζει στρατιωτικές βάσεις σε όλη τη Γροιλανδία και να ελέγχει τις επιχειρήσεις των αμερικανικών δυνάμεων που σταθμεύουν εκεί.
Καθώς αυξάνονται οι ανησυχίες για την Αρκτική ως ζώνη ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων, οι ΗΠΑ βρίσκονται ήδη σε ισχυρή θέση για να αξιοποιήσουν τη Γροιλανδία για την άμυνα και την ασφάλειά τους.
Η Δανία, διαχρονικά ένας από τους πιο πιστούς συμμάχους στο ΝΑΤΟ, έχει καταστήσει σαφή τη διάθεσή της να συνεργαστεί πλήρως, αλλά όχι να παραχωρήσει στις ΗΠΑ τη Γροιλανδία.
Σε πρόσφατη δήλωσή της, η Φρεντέρικσεν ανέφερε: «Δεν έχει απολύτως κανένα νόημα να μιλάμε για το ότι είναι απαραίτητο οι ΗΠΑ να αναλάβουν τον έλεγχο της Γροιλανδίας».
Ο ανικανοποίητος Τραμπ
Όμως το σημερινό καθεστώς δεν φαίνεται να ικανοποιεί τον Τραμπ.
Μιλώντας την περασμένη εβδομάδα σε ομάδα στελεχών της πετρελαϊκής βιομηχανίας, δήλωσε ότι «όταν την κατέχουμε, την υπερασπιζόμαστε», αφήνοντας να εννοηθεί ότι αν δεν την κατέχουν, δεν θα την υπερασπίζονται, ακόμη κι αν αυτό θα ενίσχυε την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ.
Αν και αυτή η θέση δεν μοιάζει να έχει ιδιαίτερη λογική βάση, αντανακλά την αποστροφή του Προέδρου των ΗΠΑ προς διεθνείς συνθήκες που δεν του προσφέρουν πλήρη έλεγχο, σχολιάζει η WSJ.
Η μεγαλύτερη απόκτηση γης από τις ΗΠΑ
Παράλληλα, η απόκτηση της Γροιλανδίας θα συνιστούσε μια τεράστια «αγοραπωλησία» γης.
Ο Τραμπ θα μπορούσε να καυχηθεί ότι εξασφάλισε τη μεγαλύτερη εδαφική επέκταση στην ιστορία των ΗΠΑ – η Γροιλανδία είναι μεγαλύτερη από το Τέξας και μεγαλύτερη από την Αλάσκα.
Με έκταση περίπου 836.000 τετραγωνικά μίλια, η Γροιλανδία είναι μεγαλύτερη από τη Γαλλία, τη Βρετανία, την Ισπανία, την Ιταλία και τη Γερμανία μαζί και θα αποτελούσε το μεγαλύτερο έδαφος που θα είχε προστεθεί ποτέ στις ΗΠΑ, εάν πράγματι την αποκτήσουν, επισημαίνουν οι New York Times.
Ο Τραμπ έχει στηρίξει την εμμονή του με τη Γροιλανδία, η οποία αποτελεί μέρος του Βασιλείου της Δανίας εδώ και περισσότερα από 300 χρόνια, σε λόγους «εθνικής ασφάλειας», επικαλούμενος απειλές από τη Ρωσία και την Κίνα.
Ωστόσο, στο παρελθόν έχει αναφερθεί και στο μέγεθος της Γροιλανδίας, με ακαδημαϊκούς να εκτιμούν ότι το ίδιο το εδαφικό μεγαλείο της αποτελεί τουλάχιστον μέρος της έλξης που ασκεί πάνω του.
«Ο Τραμπ είναι άνθρωπος των ακινήτων», έγραψε σε email στους NYT ο ιστορικός του Πανεπιστημίου Cornell, Ντέιβιντ Σίλμπεϊ, «και η ιδέα του να αρπάξει τόση γη, μου φαίνεται η ιδιαίτερη κινητήρια δύναμή του».
Πρόσθεσε επίσης ότι ο Τραμπ «του αρέσει να διαλέγει στόχους που είναι πολύ αδύναμοι για να αντεπιτεθούν, κάτι που σίγουρα περιγράφει τη Δανία».
Σε συνέντευξή του την περασμένη εβδομάδα στους New York Times, ο Τραμπ είπε ότι ο καλύτερος τρόπος για να χειριστούν οι ΗΠΑ τη Γροιλανδία θα ήταν να την κατέχουν, επειδή η ιδιοκτησία είναι «ψυχολογικά απαραίτητη για την επιτυχία».
Ο ιστορικός του Northwestern University, Ντάνιελ Ίμερβαρ, δήλωσε ότι ο Τραμπ φαίνεται να ενδιαφέρεται περισσότερο από κάθε άλλον πρόσφατο πρόεδρο για την επέκταση των αμερικανικών συνόρων, αναφερόμενος στην επιμονή του να «πάρει πίσω» τη Διώρυγα του Παναμά, στα επαναλαμβανόμενα σχόλιά του ότι ο Καναδάς θα μπορούσε να γίνει η 51η πολιτεία των ΗΠΑ, στις περσινές δηλώσεις του για την κατάληψη της Γάζας και στην εμμονή του με τη Γροιλανδία.
«Είναι σαφές ότι ο Τραμπ είναι προσηλωμένος στην εδαφική προσάρτηση με τρόπο που οι πρόεδροι των προηγούμενων δεκαετιών δεν ήταν», είπε ο Ίμερβαρ.
Σύμφωνα με το βιβλίο «The Divider», που αφορά την πρώτη θητεία Τραμπ και υπογράφουν ο ανταποκριτής του Λευκού Οίκου των Times, Πίτερ Μπέικερ, και η αρθρογράφος του New Yorker, Σούζαν Γκλάσερ, το μέγεθος της Γροιλανδίας αποτελούσε πράγματι μέρος της σκέψης του Τραμπ.
«Λατρεύω τους χάρτες», είπε ο Τραμπ σε συνέντευξη που παραχώρησε για το βιβλίο. «Και πάντα έλεγα: “Κοιτάξτε το μέγεθος αυτού. Είναι τεράστιο. Αυτό θα έπρεπε να είναι μέρος των Ηνωμένων Πολιτειών”».
ΝΑΤΟ ή Γροιλανδία
Ο Ρούμπιο είπε στο Κογκρέσο ότι στόχος της κυβέρνησης είναι να αγοράσει τελικά τη Γροιλανδία. Ωστόσο, η χώρα δεν πωλείται.
Αν ο Τραμπ μπλοφάρει και δεν είναι διατεθειμένος να χρησιμοποιήσει βία, δεν θα φύγει με συμφωνία. Αν όμως χρησιμοποιήσει τον αμερικανικό στρατό για να καταλάβει τη Γροιλανδία, αυτό θα σημάνει το τέλος του ΝΑΤΟ.
Μια τέτοια απόφαση θα επαναπροσδιόριζε τις ΗΠΑ ως ιμπεριαλιστική δύναμη, αδιάφορη απέναντι στην κυριαρχία άλλων κρατών, τονίζει η Wall Street Journal.
Όσο ατελής κι αν υπήρξε, η μεταπολεμική υπεράσπιση των διεθνών κανόνων ενίσχυσε τις ΗΠΑ για γενιές. Η προσχώρηση στη λογική του «δίκαιου του ισχυρού» θα τις αποδυναμώσει, όποια κι αν είναι τα βραχυπρόθεσμα οφέλη.
Εάν ο Ρούμπιο επιστρέψει από την Ευρώπη χωρίς αποτέλεσμα, οι Ρεπουμπλικανοί ηγέτες του Κογκρέσου θα πρέπει να ενώσουν τη φωνή τους με τους Δημοκρατικούς και να καταστήσουν σαφές στον Αμερικανό Πρόεδρο ότι δεν θα στηρίξουν τη χρήση βίας στη Γροιλανδία εναντίον ενός συμμάχου στο ΝΑΤΟ και ότι θα απαγορεύσουν τη χρήση εγκεκριμένων κονδυλίων για αυτόν τον σκοπό.
Η εναλλακτική, προειδοποιείται, είναι η κατάρρευση του ΝΑΤΟ – ένα ανοιχτό πεδίο για τη Ρωσία στην Ευρώπη και η ενίσχυση του χάους σε παγκόσμιο επίπεδο.
