Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης: Δείτε το «Έκθεμα του Μήνα» του Οκτωβρίου (ΦΩΤΟ)

Το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης παρουσιάζει για τον Οκτώβριο ως «Έκθεμα του Μήνα» ένα σπάνιο αγγείο της αρχαίας Αιγύπτου, το οποίο ανακαλύφθηκε στη Θεσσαλονίκη μέσα σε πλούσιο τάφο γυναίκας.

Το εύρημα είναι ένας κάλαθος κατασκευασμένος από αιγυπτιακή φαγεντιανή. Βρέθηκε στην περιοχή της σημερινής Νεάπολης, όπου εκτεινόταν το δυτικό νεκροταφείο της Θεσσαλονίκης, μέσα σε τάφο που τοποθετείται χρονικά περίπου στο 275 π.Χ. Τα σημάδια χρήσης, πάντως, δείχνουν ότι το αγγείο πιθανότατα προϋπήρχε κατά μερικές δεκαετίες και ίσως κατασκευάστηκε μεταξύ 325 και 300 π.Χ.

Ως υλικό, η αιγυπτιακή φαγεντιανή αποτελείται κυρίως από χαλαζία σε μορφή σκόνης, καλυμμένο με υαλώδη επίστρωση γαλάζιας ή πρασινωπής απόχρωσης. Η σημερινή ονομασία της προέρχεται από την ιταλική πόλη Faenza, στην οποία τον 16ο αιώνα μ.Χ. κατασκευάζονταν κεραμικά αγγεία με αντίστοιχη υαλώδη όψη εξωτερικά. Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι χρησιμοποιούσαν το συγκεκριμένο υλικό ήδη κατά την προδυναστική εποχή, από το 5500 έως το 3000 π.Χ., και το αποκαλούσαν tzehenet, λέξη με τη σημασία «εκθαμβωτικό» και «λαμπερό». Αντίστοιχη λάμψη διαθέτει και αυτό το «εξωτικό» αγγείο που βρέθηκε στη Θεσσαλονίκη.

Ολόκληρη η γυαλιστερή επιφάνεια του αγγείου, σε γαλαζοπράσινους τόνους, φέρει περίτεχνα μοτίβα σε χαμηλό ανάγλυφο. Η διακόσμηση αναπτύσσεται σε τρεις ζώνες, ανάμεσα στις οποίες παρεμβάλλονται ταινίες με σπειρομαίανδρο. Στο χαμηλότερο τμήμα σχηματίζεται μία σειρά από ρόδακες, ενώ στη μεσαία ζώνη εμφανίζονται υδρόβια πτηνά μπροστά από λωτούς. Πρόκειται για ιδιαίτερα αγαπητό μοτίβο της αιγυπτιακής τέχνης, συνδεδεμένο συμβολικά με την αναγέννηση. Στην ανώτερη, αλλά και σημαντικότερη ζώνη, εκτυλίσσεται ένα κυνήγι μέσα σε δάσος. Κεντρική μορφή είναι η θεά του κυνηγιού Άρτεμη, η οποία, έχοντας μαζί της σκύλους, καταδιώκει άγρια ζώα: ελάφια, ζαρκάδια, λαγούς και ένα αγριογούρουνο. Φορά κοντό χιτώνα και μπότες, ενώ ο οπλισμός της περιλαμβάνει τόξο, βέλη και ακόντιο.

Ακόμη πιο πολυτελής εκτιμάται ότι ήταν η αρχική μορφή του αγγείου. Χρυσά ελάσματα και κομβία, τα οποία δεν διατηρήθηκαν, θα πρέπει να ήταν κάποτε στερεωμένα επάνω σε διακοσμητικά σημεία: στο εσωτερικό του κυματίου που βρίσκεται χαμηλότερα από το χείλος, στο κέντρο των λουλουδιών και επάνω στις ταινίες που χωρίζουν τις ζώνες. Η εκτίμηση αυτή στηρίζεται στο γεγονός ότι παρόμοια χρυσά εξαρτήματα έχουν σωθεί σε άλλα αγγεία από φαγεντιανή.

Εκτός από την πολυτελή κατασκευή του, το αγγείο θεωρείται ξεχωριστό και λόγω της μεγάλης σπανιότητάς του. Ο συνδυασμός του σχήματος και του εικονιστικού θέματος με ορισμένες τεχνικές επιλογές το καθιστά μοναδικό μεταξύ των αιγυπτιακών προϊόντων από φαγεντιανή. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η κόκκινη υαλώδης επίστρωση, η οποία χρησιμοποιήθηκε σε μία διαχωριστική ταινία, καθώς και στα μαλλιά και στις μπότες της θεάς. Η παρουσία του συγκεκριμένου ευρήματος στη Θεσσαλονίκη φανερώνει τόσο τις επαφές της πόλης με την Αίγυπτο όσο και τον κοσμοπολίτικο χαρακτήρα της.

Στη μόνιμη έκθεση «Θεσσαλονίκη Μακεδονίας Μητρόπολις» παρουσιάζεται ο αιγυπτιακός κάλαθος, τοποθετημένος στην προθήκη 10.

Την επιμέλεια για το «Έκθεμα του Μήνα» ανέλαβε η αρχαιολόγος Άννα Αρβανιτάκη.

Μπορείτε να δείτε τη φωτογραφία ΕΔΩ

Πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ / photo: intime