Σωματικό λίπος: Η άγνωστη διαδρομή του όταν χάνουμε βάρος παραμένει έκπληξη ακόμη και σήμερα

Η πορεία του σωματικού λίπους μέσα στον μεταβολισμό κατά την απώλεια βάρους συγκαταλέγεται στα πλέον παρεξηγημένα επιστημονικά φαινόμενα, αφού λανθασμένες αντιλήψεις εξακολουθούν να υπάρχουν ακόμη και μεταξύ επαγγελματιών υγείας.

Για να μειωθεί το βάρος, απαραίτητη προϋπόθεση είναι η επίτευξη θερμιδικού ελλείμματος. Αυτό σημαίνει ότι το σώμα χρειάζεται να δαπανά περισσότερη ενέργεια από εκείνη που προσλαμβάνει με την τροφή και, έτσι, να αξιοποιεί τα αποθέματα που έχει αποθηκεύσει.

Κατά την πέψη, τα λιπαρά οξέα της διατροφής διασπώνται και χρησιμοποιούνται σε κρίσιμες λειτουργίες, όπως η ενίσχυση της δομής των κυτταρικών μεμβρανών, η παραγωγή ορμονών και η προστασία των εσωτερικών οργάνων. Το πλεόνασμα ενέργειας που δεν καταναλώνεται αμέσως μετατρέπεται σε τριγλυκερίδια και αποθηκεύεται στα λιποκύτταρα, είτε κάτω από το δέρμα ως υποδόριο λίπος είτε γύρω από τα όργανα ως σπλαχνικό λίπος. Σε συνθήκες ενεργειακού ελλείμματος, ορμονικά σήματα δίνουν εντολή για λιπόλυση, με αποτέλεσμα τα τριγλυκερίδια να διασπώνται ξανά σε λιπαρά οξέα και να μεταφέρονται στα μιτοχόνδρια των κυττάρων.

Στα μιτοχόνδρια, η β-οξείδωση μετατρέπει τα λιπαρά οξέα σε ακετυλο-CoA, το οποίο χρησιμοποιείται για τη σύνθεση τριφωσφορικής αδενοσίνης, δηλαδή του βασικού ενεργειακού νομίσματος του οργανισμού. Κατά τη συγκεκριμένη χημική αντίδραση δημιουργούνται διοξείδιο του άνθρακα και νερό ως παραπροϊόντα. Η επιστημονική καταγραφή της απομάκρυνσής τους δείχνει ότι το 80% της μάζας του λίπους που διασπάται γίνεται διοξείδιο του άνθρακα και εγκαταλείπει το σώμα με την αναπνοή, ενώ το υπόλοιπο 16% μετατρέπεται σε νερό και αποβάλλεται μέσω του ιδρώτα, των ούρων και άλλων σωματικών εκκρίσεων.

Το γεγονός ότι το μεγαλύτερο μέρος του λίπους που χάνεται εκπνέεται στην ατμόσφαιρα δεν σημαίνει πως ο τεχνητός υπεραερισμός ή η επιτάχυνση της αναπνοής οδηγούν σε αδυνάτισμα. Η αποβολή διοξειδίου του άνθρακα είναι το τελευταίο βήμα της μεταβολικής καύσης, η οποία ξεκινά μόνο όταν αυξάνονται οι ενεργειακές ανάγκες του οργανισμού, χάρη στη μειωμένη πρόσληψη θερμίδων και την τακτική άσκηση.