Το καλώδιο έχει βάλει τους πάντες στην «πρίζα»

Των Π. ΓΑΛΙΑΤΣΑΤΟΥ, ΧΡ. ΜΑΖΑΝΙΤΗ – ΠΗΓΗ: Realnews

Σε ζήτημα κομβικής σημασίας για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, αλλά και συνολικά για την ανατολική Μεσόγειο, εξελίσσεται το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου. Όλους τους εμπλεκομένους στην περιοχή έχει βάλει στην… πρίζα το ενδεχόμενο να ξαναρχίσουν, το αργότερο μέχρι το τέλος του έτους, οι εργασίες πόντισής του.

Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας ισχυρίζεται στην ανακοίνωσή του ότι πρέπει να προηγείται συντονισμός με την Τουρκία για κάθε επιστημονική έρευνα ή εργασία τοποθέτησης αγωγών και καλωδίων σε ζώνες τις οποίες η Άγκυρα εντάσσει στην τουρκική υφαλοκρηπίδα. Όπως επισημαίνεται χαρακτηριστικά, «Σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, οποιαδήποτε δραστηριότητα τοποθέτησης καλωδίων/αγωγών ή επιστημονικής έρευνας που πρόκειται να πραγματοποιηθεί στην υφαλοκρηπίδα μας πρέπει να συντονίζεται εκ των προτέρων με τη χώρα μας, η οποία είναι παράκτιο κράτος». Παράλληλα, η ανακοίνωση παραπέμπει στις συμφωνίες για θαλάσσιες οριοθετήσεις που έχει υπογράψει η Τουρκία στην ανατολική Μεσόγειο με τη Λιβύη και το ψευδοκράτος, επαναλαμβάνοντας ότι «δεν θα επιτρέψει καμία μη εξουσιοδοτημένη δραστηριότητα» στις εκτάσεις που θεωρεί τμήμα της υφαλοκρηπίδας της.

Το χρονοδιάγραμμα για το καλώδιο GSI

Παρότι η επανεκκίνηση των εργασιών για το GSI δεν είναι ακόμη άμεση, Αθήνα και Λευκωσία έχουν ξεκαθαρίσει, μέσω τοποθετήσεων ανώτατων αξιωματούχων, ότι το έργο θα προχωρήσει βάσει προγράμματος και δίχως άδεια από την Τουρκία. Σε συνέντευξή του στον ομογενειακό ραδιοφωνικό σταθμό Cosmos FM το προηγούμενο Σαββατοκύριακο, ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, τόνισε ότι «η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου αποτελεί ένα έργο ευρωπαϊκού κοινού ενδιαφέροντος.

Άρα δεν είναι μόνο η Ελλάδα και η Γαλλία συνιδιοκτήτες του έργου. Είναι και η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία εν μέρει χρηματοδοτεί το έργο και η οποία έχει ένα εύλογο ενδιαφέρον για την υλοποίησή του», ενώ στη συνέχεια ανέφερε: «Σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, και οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις αυτού του τύπου είναι ελεύθερες, δεν είναι δυνατόν να παρεμποδίζονται από καμία χώρα. Η Ελλάδα, σε απόλυτη συνεργασία με τη Γαλλία, θα προχωρήσει το έργο αυτό το επόμενο διάστημα. Κατά λόγον αρμοδιότητας, η Ελλάδα θα αδειοδοτήσει το έργο και θα εκδώσει τις αναγκαίες NAVTEX για την έρευνα και πόντιση του καλωδίου… Δεν νοείται, και θέλω να είμαι σαφής σε αυτό, παρεμπόδιση ενός ευρωπαϊκού έργου και δη από μια χώρα η οποία φιλοδοξεί να γίνει κάποια στιγμή και μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Είναι απολύτως αυτονόητο ότι οι κανόνες του ευρωπαϊκού δικαίου θα πρέπει να εφαρμοστούν και εκπτώσεις σε ό,τι αφορά τους κανόνες αυτούς δεν είναι νοητοί». Ανάλογες είναι και οι τοποθετήσεις που γίνονται από την Κύπρο, ενώ διαρροές επιμένουν πως οι εργασίες ενδέχεται να αρχίσουν ακόμη και εντός του Οκτωβρίου. Οι σχετικές πληροφορίες, που προκαλούν ανησυχία στην Τουρκία, αναμεταδόθηκαν από τουρκικά ΜΜΕ και, όπως αναφέρουν διπλωματικές πηγές, οδήγησαν στις ανακοινώσεις του τουρκικού υπουργείου Άμυνας. Κατά τις ίδιες πηγές, πάντως, οι ισχυρισμοί της Άγκυρας στερούνται παντελώς βάσης, καθώς οι βυθομετρικές εργασίες εκτελούνται εντός ελληνικής υφαλοκρηπίδας, η οποία μάλιστα οριοθετήθηκε με την Αίγυπτο το 2020.

Για λόγους που συνδέονται και με το εσωτερικό ακροατήριο, οι Τούρκοι επιδιώκουν να παρουσιάζουν την ανατολική Μεσόγειο ως «τουρκική θάλασσα», όπου η Άγκυρα αποφασίζει για κάθε μελλοντική εξέλιξη. Ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, αξιοποιώντας τη συνήθη ρητορική του που διαπνέεται από οθωμανική νοσταλγία, προσέδωσε ιδεολογικό χαρακτήρα στο θέμα με αφορμή την επέτειο από τη ναυμαχία της Πρέβεζας, η οποία διεξήχθη το 1538:

Σε ανάρτηση με αποδέκτη το τουρκικό ναυτικό, ο Τούρκος Πρόεδρος έγραψε: «Σας συγχαίρω με όλη μου την καρδιά για την επέτειο της ναυτικής νίκης της Πρέβεζας και την Ημέρα των Ναυτικών Δυνάμεων, τιμώντας με ευλάβεια τον ναύαρχο Μπαρμπαρόσα Χαϊρεντίν Πασά, ο οποίος με αυτή την ένδοξη νίκη μετέτρεψε τη Μεσόγειο σε τουρκική θάλασσα, μαζί με τους ηρωικούς του ναύτες». Επανερχόμενος κατόπιν στη σημερινή πραγματικότητα, πρόσθεσε: «Εύχομαι στον Θεό επιτυχία στους ήρωες ναυτικούς μας στις αποστολές που έχουν αναλάβει και μεταφέρω τους χαιρετισμούς μου σε καθέναν τους». Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, είναι προφανές ότι η Τουρκία ενοχλείται από την προοπτική υλοποίησης ενός έργου τέτοιας βαρύτητας, όπως είναι η ηλεκτρική σύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, ιδίως επειδή χρηματοδοτείται από την Ε.Ε.

Οι εξελίξεις γύρω από το «INS Drakon»

Το καλώδιο GSI και η στάση της Τουρκίας προκαλούν ανησυχία και στο Ισραήλ, το οποίο μέσω της διασύνδεσης πρόκειται να ενταχθεί στο ευρωπαϊκό δίκτυο. Πριν από λίγες ημέρες, το πολεμικό ναυτικό του Ισραήλ παρέλαβε το υποβρύχιο «INS Drakon», το τρίτο σκάφος της δεύτερης γενιάς Dolphin II. Η εξέλιξη αυτή καταδεικνύει τόσο την ενίσχυση των ισραηλινών ναυτικών δυνάμεων όσο και την ευρύτερη στροφή του στρατηγικού ενδιαφέροντος προς τη θάλασσα στην ανατολική Μεσόγειο.

Σε επίπεδο υλοποίησης, το επόμενο διάστημα επιδιώκεται να αρχίσουν ξανά οι έρευνες βυθού, με σχετικές διεργασίες να βρίσκονται σε εξέλιξη μεταξύ Παρισιού, Αθήνας και των επιχειρηματικών φορέων που συμμετέχουν στο έργο. Παράγοντες με πλήρη γνώση του ζητήματος τονίζουν ότι όλες οι εμπλεκόμενες πλευρές —Ελλάδα, Γαλλία και Κύπρος— έχουν δεδομένη βούληση να προχωρήσει το έργο, ενώ οι συζητήσεις συνεχίζονται με χρονικό ορίζοντα το αργότερο μέχρι το τέλος του έτους. Καθοριστική για την πορεία του θεωρείται από τους ίδιους η υπογραφή ναυλοσυμφώνου μεταξύ της γαλλικής Nexans, που κατασκευάζει το καλώδιο, και της εταιρείας στην οποία θα ανατεθούν οι υποθαλάσσιες έρευνες. Η συμφωνία αυτή αποτελεί την αφετηρία, καθώς κατόπιν η εταιρεία θα ζητήσει από το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών να εκδώσει την αναγκαία NAVTEX, ώστε να επανεκκινήσει το έργο.

Μετά την έκδοση της NAVTEX, το αμέσως επόμενο κρίσιμο στάδιο είναι να ξεκινήσουν εκ νέου οι έρευνες στον βυθό. Αυτές θα αποτελέσουν το πρώτο ουσιαστικό τεστ για το εάν η Τουρκία θα προσπαθήσει και πάλι να εμποδίσει το έργο. Τον Ιούλιο του 2024, πολεμικά πλοία της Τουρκίας είχαν αμφισβητήσει τις εργασίες που εκτελούσε το ερευνητικό «Ievoli Relume» στη θαλάσσια ζώνη ανάμεσα στην Κάσο και την Κάρπαθο. Πληροφορίες της «R» αναφέρουν ότι Αθήνα και Παρίσι βρίσκονται σε συνεχείς διαβουλεύσεις για το συγκεκριμένο ζήτημα, καθώς πλέον ο γαλλικός όμιλος Meridiam συμμετέχει στο έργο με πλειοψηφικό ποσοστό. Οι Γάλλοι εμφανίζονται αποφασισμένοι και διαβεβαιώνουν ότι θα βγουν μπροστά, χρησιμοποιώντας γαλλικό πλοίο με γαλλική σημαία. Η στάση αυτή έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στην Άγκυρα, η οποία διαπιστώνει ότι η επόμενη φάση για το καλώδιο θα είναι αισθητά δυσκολότερη από εκείνη του 2024.

«Oruc Reis»: Η Τουρκία υπονομεύει τις διαπραγματεύσεις

Ενώ καταγράφεται αυξημένη κινητικότητα γύρω από το Κυπριακό, η Τουρκία εξέδωσε νέα NAVTEX, με την οποία αναγγέλλει έρευνες σε θαλάσσια έκταση που εκτείνεται από την Αττάλεια και τη Μερσίνη μέχρι τα νότια των κατεχομένων

Η Τουρκία προχώρησε σε ένα ακόμη βήμα για τη δημιουργία τετελεσμένων στην ανατολική Μεσόγειο εις βάρος της Κυπριακής Δημοκρατίας. Με νέα NAVTEX που εκδόθηκε την Πέμπτη, ανακοίνωσε ότι το ερευνητικό σκάφος «Oruc Reis» θα κινηθεί στη θαλάσσια ζώνη από την Αττάλεια και τη Μερσίνη μέχρι και νοτίως των κατεχομένων.

Οι έρευνες εντάσσονται στις εργασίες κατασκευής υποθαλάσσιου αγωγού φυσικού αερίου που σχεδιάζεται να ενώσει την Τουρκία με τα κατεχόμενα. Η Λευκωσία καταγγέλλει ότι το έργο προωθείται παράνομα, επισημαίνοντας πως δεν επιτρέπεται η ανάπτυξη ενεργειακών υποδομών μέσα στις θαλάσσιες ζώνες της Κυπριακής Δημοκρατίας χωρίς προηγούμενη άδειά της.

Οι αναγγελίες της Άγκυρας προκάλεσαν αντίδραση και από την ελληνική πλευρά. Διπλωματικές πηγές επισήμαναν ότι μέσω της παράτυπης τουρκικής NAVTEX (953/26), «η Τουρκία εξήγγειλε παράνομες έρευνες σε περιοχές κυπριακών χωρικών υδάτων και υφαλοκρηπίδας, στο πλαίσιο του σχεδιαζόμενου υποθαλάσσιου αγωγού φυσικού αερίου μεταξύ της Τουρκίας και της παράνομης αποσχιστικής οντότητας. Η ενέργεια αυτή συνιστά μία ακόμη προκλητική μονομερή ενέργεια». Κατά τις ίδιες πηγές, οι συγκεκριμένες κινήσεις αποτελούν μέρος μιας διαρκούς απόπειρας παγίωσης των τετελεσμένων που έχει δημιουργήσει η κατοχή και βρίσκονται σε προφανή αντίθεση με τους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου.

Μέσω του συγκεκριμένου έργου, η Τουρκία ενισχύει ακόμη περισσότερο τον στενό εναγκαλισμό της με τα κατεχόμενα, επεκτείνοντάς τον και στο ενεργειακό πεδίο. Η κίνηση αυτή φαίνεται να δίνει ένα στίγμα και για την εξέλιξη του Κυπριακού, όπου παρατηρείται εκ νέου κινητικότητα, χωρίς ωστόσο να έχει ακόμη ξεπεραστεί το καθοριστικό όριο για την επανέναρξη των συνομιλιών.

Τα επόμενα διπλωματικά βήματα για το Κυπριακό

Ένας νέος κύκλος διπλωματικών κινήσεων άνοιξε μετά τις επαφές του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη με τον ηγέτη των Τουρκοκυπρίων Τουφάν Ερχιουρμάν, καθώς και την κινητοποίηση του Αντόνιο Γκουτέρες στη Νέα Υόρκη. Ωστόσο, η διαδικασία συνάντησε ξανά το εμπόδιο των διαφορετικών αντιλήψεων που έχουν οι δύο πλευρές για τον τρόπο έναρξής της. Πλέον, η διαφωνία δεν περιορίζεται στο περιεχόμενο της επιδιωκόμενης λύσης, αλλά επικεντρώνεται κυρίως στην ακολουθία των βημάτων που πρέπει να προηγηθούν μέχρι να επιστρέψουν οι πλευρές στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Από τον Ιούλιο, ο Γκουτέρες είχε ξεκαθαρίσει την προϋπόθεσή του: η νέα διευρυμένη συνάντηση 5+1 θα συγκληθεί μόνο εφόσον έχει προηγηθεί επαρκής προεργασία σε τρία πεδία — στα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, στη μεθοδολογία και στην ουσία. «Δεν θέλω περισσότερες 5+1 συναντήσεις χωρίς αποτελέσματα», ήταν το μήνυμα του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ. Σήμερα, η αντιπαράθεση επικεντρώνεται ακριβώς σε αυτό το τρίπτυχο.

Τον Σεπτέμβριο, ο Ν. Χριστοδουλίδης προσπάθησε να προωθήσει τη συζήτηση στο επόμενο στάδιο. Κατά τη συνάντηση της 17ης Σεπτεμβρίου, κατέθεσε στον Τουρκοκύπριο ηγέτη 19 νέες ιδέες, οι οποίες καλύπτουν και τους τρεις άξονες: τα ΜΟΕ, τη μεθοδολογία και την ουσία. Όπως υποστηρίζει, οι συγκεκριμένες προτάσεις μπορούν να διαμορφώσουν συνθήκες για θετικές εξελίξεις.

Την ίδια στιγμή, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας τονίζει ότι η βάση είναι ήδη διαμορφωμένη: οι διαπραγματεύσεις μπορούν να αρχίσουν ξανά από το σημείο όπου σταμάτησαν στο Κραν Μοντανά. Αυτή ήταν από την αρχή η θέση του και σε αυτήν εξακολουθεί να επιμένει.

Από την πλευρά του, ο Τ. Ερχιουρμάν δεν απορρίπτει τη διαδικασία. Ωστόσο, η τουρκοκυπριακή πλευρά εκτιμά ότι πρέπει προηγουμένως να σημειωθεί πρόοδος στα επτά ΜΟΕ που είχε θέσει ο Γκουτέρες: διάνοιξη νέων σημείων διέλευσης, αποναρκοθέτηση, δημιουργία μηχανισμών για φυσικές καταστροφές και παράτυπη μετανάστευση, αθλητισμός, δικαιώματα Ευρωπαίου πολίτη για τα παιδιά μεικτών γάμων και μηχανισμός διαβούλευσης με την κοινωνία των πολιτών.

Η ένσταση του Τουρκοκύπριου ηγέτη εστιάζεται στο ότι, ενώ τα συγκεκριμένα επτά θέματα είχαν ήδη τεθεί προς συζήτηση, ο Πρόεδρος Ν. Χριστοδουλίδης πρόσθεσε 19 νέα σημεία. Ο Τ. Ερχιουρμάν θεώρησε την κίνηση αλλαγή της ατζέντας και επιμένει πως πρέπει πρώτα να υπάρξει απτό αποτέλεσμα στη Λευκωσία και κατόπιν να συγκληθεί η συνάντηση 5+1.

Δεν ευοδώθηκε η προσπάθεια για τριμερή συνάντηση Χριστοδουλίδη, Ερχιουρμάν και Γκουτέρες στη Νέα Υόρκη. Η ελληνοκυπριακή πλευρά απέδωσε αυτή την κατάληξη στην άρνηση που προέβαλε η τουρκική πλευρά.

Τον Οκτώβριο θα επιστρέψει στην Κύπρο η προσωπική απεσταλμένη του Γκουτέρες, Μαρία Άνχελα Ολγκίν. Κατά την παρουσία της στη Νέα Υόρκη, συναντήθηκε χωριστά με τους δύο ηγέτες, ενώ από κοινού με τη Ρόζμαρι Ντι Κάρλο εξέτασε με τους διαπραγματευτές των δύο πλευρών την πρόοδο στα ΜΟΕ. Η Ολγκίν βρίσκεται πλέον μπροστά σε μια δύσκολη αποστολή: να εντοπίσει κοινό έδαφος ανάμεσα στις δύο διαφορετικές προσεγγίσεις, χωρίς να δώσει την εντύπωση ότι συντάσσεται με κάποια πλευρά. Πάντως, η ίδια έχει προειδοποιήσει πως τα διαθέσιμα χρονικά περιθώρια περιορίζονται.

Κρίσιμοι μήνες για την επανεκκίνηση του Κυπριακού

Ιδιαίτερα κρίσιμη θεωρείται η περίοδος που ακολουθεί. Ο Γκουτέρες επιδιώκει να εκμεταλλευτεί τους τελευταίους μήνες της θητείας του, ώστε η παρακαταθήκη του να μην είναι ακόμη μία άτυπη συνάντηση, αλλά μια διαδικασία με πραγματική δυνατότητα να καταλήξει σε διαπραγματεύσεις.

Η Λευκωσία επιδιώκει να φτάσει σε αυτό το σημείο δίχως να μεταβληθεί η βάση της λύσης, ενώ ο Τ. Ερχιουρμάν ζητεί να προηγηθεί συμφωνία για τη μεθοδολογία. Η Αν. Ολγκίν αναλαμβάνει να γεφυρώσει τις δύο θέσεις. Αυτό αποτελεί και το στοίχημα του Οκτωβρίου: εάν η Ολγκίν κατορθώσει να μετατρέψει τη μεθοδολογία και τα ΜΟΕ από σημεία σύγκρουσης σε εργαλεία προετοιμασίας μιας ουσιαστικής συνάντησης 5+1, η διαδικασία θα μπορέσει να προχωρήσει στην επόμενη φάση. Σε κάθε περίπτωση, το γεγονός ότι στις 30 Σεπτεμβρίου ο Ν. Χριστοδουλίδης συγκάλεσε το Εθνικό Συμβούλιο, προκειμένου να ενημερώσει την πολιτική ηγεσία για τις νεότερες εξελίξεις, καταδεικνύει πως η Λευκωσία θεωρεί ότι ο επόμενος κύκλος επαφών θα έχει ουσιαστικό χαρακτήρα.

Νέο μπαράζ τουρκικών προκλήσεων στο Αιγαίο

Στην ατζέντα της Τουρκίας τον τελευταίο μήνα βρίσκονται υπερπτήσεις, παραβιάσεις, αερομαχίες και drones

Ο Σεπτέμβριος ολοκληρώθηκε με αριθμό-ρεκόρ σε παραβιάσεις, υπερπτήσεις, αερομαχίες και εμπλοκές, καθώς η Τουρκία επιχειρεί να καθιερώσει τις προκλήσεις ως κανονική κατάσταση. Η τακτική αυτή εντάσσεται στην πολιτική «γκριζαρίσματος» του μισού Αιγαίου, στην περιοχή ανατολικά του 25ου μεσημβρινού.

Η συστηματική και σταθερή όξυνση της έντασης από την Άγκυρα δεν προέκυψε αιφνιδιαστικά, αλλά εντάσσεται σε έναν ευρύτερο και επικίνδυνο σχεδιασμό, ο οποίος θέτει σε δοκιμασία τόσο τα αντανακλαστικά όσο και την αποφασιστικότητα της ελληνικής αποτροπής. Μέσα από τις πολιτικές και στρατιωτικές δηλώσεις της, η γειτονική χώρα εμφανίζεται αποφασισμένη να επαναφέρει ένα σκηνικό μόνιμης έντασης στον θαλάσσιο και εναέριο χώρο του Αρχιπελάγους, παραβλέποντας επιδεικτικά το Διεθνές Δίκαιο και τις αρχές της καλής γειτονίας. Η εποχή των «ήρεμων νερών» έχει τελειώσει και πλέον τίθεται το ερώτημα μέχρι ποιο σημείο σκοπεύει η Άγκυρα να τεντώσει το σκοινί της έντασης.

Εκθετική αύξηση των τουρκικών προκλήσεων

Η ποσοτική και ποιοτική επεξεργασία των δεδομένων για την ασφάλεια δείχνει ότι το σκηνικό έχει ανατραπεί δραματικά. Στο διάστημα από την 1η Ιανουαρίου έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2026 καταγράφηκαν 643 παραβιάσεις του Εθνικού Εναέριου Χώρου και 3 υπερπτήσεις από οπλισμένα τουρκικά μαχητικά F-16. Παράλληλα, σημειώθηκαν σκληρές αερομαχίες με ελληνικά μαχητικά, με τις 12 από αυτές να εξελίσσονται σε εμπλοκές, κατά τις οποίες τα «γαλάζια φτερά» κλείδωσαν τους Τούρκους εισβολείς σε θέση κατάρριψης.

Η αντιπαραβολή με όσα συνέβαιναν τα προηγούμενα χρόνια φανερώνει αποκαλυπτικά τη στρατηγική μετατόπιση της Άγκυρας. Το 2024 επικρατούσε μια απολύτως ήπια και ελεγχόμενη κατάσταση, καθώς οι παραβιάσεις είχαν μείνει στο απόλυτο «μηδέν» και, κατά συνέπεια, δεν υπήρξαν ούτε υπερπτήσεις ούτε εμπλοκές. Η εικόνα άρχισε να μεταβάλλεται προς το τέλος της επόμενης χρονιάς. Σε ολόκληρο το 2025 σημειώθηκαν 225 παραβιάσεις του ΕΕΧ, στη συντριπτική τους πλειονότητα με UAV και drones. Στα τέλη Δεκεμβρίου καταγράφηκε και η πρώτη αερομαχία στην οποία τουρκικά F-16 ενεπλάκησαν με οπλισμένα ελληνικά μαχητικά, σηματοδοτώντας την απαρχή του νέου κύματος προκλήσεων με την έλευση του 2026.

Ακόμη πιο ανησυχητική γίνεται η σύγκριση εάν εξεταστούν χωριστά οι τελευταίοι μήνες. Ενδεικτικό της έκτασης που έλαβε η τουρκική προκλητικότητα είναι ότι μόνο τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο, τους δύο τελευταίους μήνες κατά τους οποίους οξύνθηκε η ρητορική της Τουρκίας, οι παραβιάσεις του ΕΕΧ ανήλθαν σε 347, έναντι 296 σε ολόκληρο το πρώτο επτάμηνο. Επομένως, σε διάστημα μόλις 60 ημερών σημειώθηκαν περισσότερες παραβιάσεις από όσες είχαν καταγραφεί συνολικά κατά τους προηγούμενους επτά μήνες, γεγονός που επιβεβαιώνει την επιλογή της τουρκικής ηγεσίας να εντείνει την πίεση επί του πεδίου.

Η λεπτή γραμμή στις αερομαχίες του Αιγαίου

Πίσω από τους αριθμούς βρίσκεται η καθημερινή και τιτάνια προσπάθεια των πιλότων της Πολεμικής Αεροπορίας. Στελέχη που διαθέτουν εμπειρία από ανάλογες ακραίες συνθήκες περιγράφουν στη Realnews τους κινδύνους: «Δεν υπάρχουν εικονικές αερομαχίες. Άνθρωποι και μηχανές δοκιμάζουν εκείνη τη στιγμή τα όριά τους, ξεπερνώντας τα ουκ ολίγες φορές. Το να συμβεί ένα λάθος που θα οδηγήσει σε ατύχημα είναι πολλές φορές ζήτημα συγκυριών ή λανθασμένων εκτιμήσεων επί των αποφάσεων που λαμβάνονται σε κλάσματα του δευτερολέπτου. Και οι πιθανότητες ενός ατυχήματος σε τέτοιες καταστάσεις είναι αυξημένες. Από εκεί και πέρα, μια τέτοια περίπτωση μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε θερμό επεισόδιο ή και σε κρίση».

Με έντονη επίγνωση της αποστολής τους και υψηλό επαγγελματισμό, οι Έλληνες πιλότοι επωμίζονται καθημερινά την προάσπιση της εθνικής κυριαρχίας, αναχαιτίζουν τα τουρκικά μαχητικά και εκπέμπουν ξεκάθαρο μήνυμα ετοιμότητας. Το «κλείδωμα» σε θέση κατάρριψης κατά τις 12 εμπλοκές του φετινού οκταμήνου καταδεικνύει ότι τα ελληνικά φτερά δεν αρκούνται στις τυπικές ενέργειες αναγνώρισης. Αντιθέτως, επιβάλλουν την κυριαρχία τους απέναντι στην επιθετικότητα της Τουρκίας, με τα πληρώματα να φτάνουν έως τα όρια των αντοχών τους.

Η γεωπολιτική στόχευση της Τουρκίας στο Αιγαίο

Η απότομη κλιμάκωση των προκλήσεων ούτε συμπτωματική είναι ούτε ανεξάρτητη από τις διπλωματικές εξελίξεις. Εκδηλώθηκε παράλληλα με την αναγγελία των ανυπόστατων «θαλάσσιων πάρκων» γύρω από το Καστελλόριζο, στο νοτιοανατολικό Αιγαίο, αλλά και βόρεια της Λήμνου. Στις ίδιες ζώνες εντοπίζεται τον Σεπτέμβριο και ο υψηλότερος αριθμός παραβιάσεων, στοιχείο που δείχνει ότι η Άγκυρα επιδιώκει να συνδυάσει τις ένοπλες προκλήσεις της με τις παράνομες γεωπολιτικές αξιώσεις που προβάλλει.

Η συγκεκριμένη επιλογή περιοχών δεν είναι τυχαία. Η επιδίωξη είναι να αμφισβητηθεί ευθέως η ελληνική κυριαρχία σε καίριους θαλάσσιους και εναέριους κόμβους, ώστε να επιχειρηθεί η δημιουργία τετελεσμένων.

Μια στρατηγική ασύμμετρης φθοράς εφαρμόζει συστηματικά η Τουρκία στο Αιγαίο, χρησιμοποιώντας μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones). Στόχος αυτής της πρακτικής είναι να εξαντληθεί οικονομικά και επιχειρησιακά η ελληνική Πολεμική Αεροπορία. Τα τουρκικά UAV πραγματοποιούν πτήσεις επιτήρησης και πρόκλησης με περιορισμένο κόστος, την ώρα που η Ελλάδα υποχρεώνεται να απογειώνει πανάκριβα μαχητικά F-16 προκειμένου να τα αναχαιτίσει.

Με αυτή την τακτική, η Τουρκία επιδιώκει να προκαλέσει φθορά τόσο στα αεροσκάφη όσο και στις αεροπορικές δομές, ανεβάζοντας κατακόρυφα το κόστος. Παράλληλα, προσπαθεί να διαμορφώσει στο Αιγαίο ένα καθεστώς διαρκούς πίεσης και κόπωσης. Στο ερώτημα εάν η Πολεμική Αεροπορία διαθέτει εναλλακτικές μεθόδους αντιμετώπισης, αρμόδιες πηγές απαντούν στην «R»: «Ναι, αλλά εμείς θα αποφασίσουμε πότε, πώς και πού».

Σε κάθε περίπτωση, η ελληνική πλευρά στέλνει με έμφαση προς όλες τις κατευθύνσεις το μήνυμα ότι ούτε το εθνικό έδαφος ούτε η κυριαρχία της χώρας μπορούν να τεθούν υπό διαπραγμάτευση.