Γιώργος Μαζωνάκης: Η προποφόλη στις τοξικολογικές, το «γάλα της αμνησίας» και ο θάνατος του Μάικλ Τζάκσον

Για έναν μήνα η 56χρονη γιατρός από το Κολωνάκι υποστήριζε επίμονα ότι δεν είχε χορηγήσει μέθη στον Γιώργο Μαζωνάκη πριν από την πλασμαφαίρεση. Τα αποτελέσματα των τοξικολογικών εξετάσεων, όμως, έδειξαν την παρουσία προποφόλης στον γνωστό τραγουδιστή, μιας ουσίας που χρησιμοποιείται για μέθη και ενδέχεται να έχει προκαλέσει ακόμη και θάνατο.

Το εύρημα αυτό φέρνει στο φως ένα σκηνικό πιθανής ιατρικής αυθαιρεσίας και προκαλεί σοβαρά ερωτήματα για όσα έγιναν πίσω από τις κλειστές πόρτες του ιατρείου στην οδό Καρνεάδου, την ώρα που ο Γιώργος Μαζωνάκης βρισκόταν στο κρεβάτι για την πλασμαφαίρεση από τη γιατρό. Η προποφόλη που εντοπίστηκε στις τοξικολογικές εξετάσεις του τραγουδιστή, σύμφωνα με τη βιβλιογραφία, δεν αποτελεί ένα απλό ηρεμιστικό. Είναι ένα από τα ισχυρότερα ενδοφλέβια γενικά αναισθητικά βραχείας δράσης, με γρήγορη έναρξη και ταχεία απομάκρυνση από τον οργανισμό, προκαλώντας μείωση του επιπέδου συνείδησης και αδυναμία μνήμης των γεγονότων.

Η ουσία χορηγείται για την έναρξη και τη διατήρηση γενικής αναισθησίας, αλλά και για καταστολή σε απολύτως συγκεκριμένες ιατρικές πράξεις.

Η επίδρασή της ενδέχεται να προκαλέσει σοβαρή καταστολή της αναπνοής, χαμηλή αρτηριακή πίεση και άμεση απώλεια των αισθήσεων. Η ιατρική βιβλιογραφία επισημαίνει ότι η χορήγηση προποφόλης, η οποία είναι ευρέως γνωστή και με την εμπορική ονομασία Diprivan:

• προϋποθέτει κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό, δηλαδή αναισθησιολόγο, διαρκή παρακολούθηση με monitoring και άμεση δυνατότητα μηχανικής υποστήριξης του αεραγωγού και της αναπνοής, μέσα σε ελεγχόμενο κλινικό περιβάλλον.
• δεν έχει αντίδοτο, σε αντίθεση με άλλες κατασταλτικές ουσίες. Αν προκληθεί σοβαρή αναπνευστική καταστολή, η μόνη δυνατότητα διάσωσης είναι η άμεση μηχανική παρέμβαση και η διασωλήνωση.

Όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά στον έγκριτο επιστημονικό τύπο, η προποφόλη, όταν χρησιμοποιείται σε αρκετά υψηλές δόσεις, μπορεί να επιφέρει βαριά καρδιαγγειακή και αναπνευστική καταστολή.

Γι’ αυτό, κάθε γιατρός που χορηγεί προποφόλη «πρέπει να είναι εξειδικευμένος για να φροντίσει έναν ασθενή που βρίσκεται σε οποιοδήποτε επίπεδο καταστολής (από μέτρια καταστολή έως γενική αναισθησία). Ο εξοπλισμός έκτακτης ανάγκης πρέπει να είναι άμεσα διαθέσιμος και σε καλή λειτουργική κατάσταση. Κατ’ ελάχιστον, η ASA συνιστά την παρακολούθηση της οξυγόνωσης, της κυκλοφορίας του αίματος, του αερισμού κλπ. Κατάλληλα εξειδικευμένο προσωπικό στην αναισθησία θα πρέπει να είναι συνεχώς παρόν», αναφέρεται συγκεκριμένα.

Ωστόσο, στο Ιατρείο της οδού Καρνεάδου δεν φαίνεται να εφαρμόστηκε καμία από αυτές τις προϋποθέσεις.

Προποφόλη: Η σκοτεινή της πλευρά και ο Μάικλ Τζάκσον

Η παγκόσμια κοινή γνώμη ενημερώθηκε για τους κινδύνους της εκτός ενδείξεων (off-label) χορήγησης του συγκεκριμένου αναισθητικού τον Αύγουστο του 2009, όταν ο ιατροδικαστής του Λος Άντζελες έκρινε πως ο Μάικλ Τζάκσον έχασε τη ζωή του από οξεία δηλητηρίαση με προποφόλη, σε συνδυασμό με την επιβαρυντική δράση βενζοδιαζεπινών.

Στην υπόθεση του διάσημου ποπ σταρ, ο γιατρός του ανέφερε ότι προσπαθούσε να τον βοηθήσει να κοιμηθεί, καθώς υπέφερε από υπερδιέγερση, ενώ το κατηγορητήριο του καταλόγισε ακόμη ότι άργησε να καλέσει ασθενοφόρο και απέκρυψε τη χρήση της προποφόλης.

Ο θάνατος αποδόθηκε σε ανθρωποκτονία εξ αμελείας και η υπόθεση κατέληξε στην καταδίκη του προσωπικού του γιατρού.

Η ουσία βρέθηκε και πάλι στο επίκεντρο της δημοσιότητας το 2012-2013, όταν η πολιτεία του Μιζούρι επιχείρησε να την εντάξει σε πρωτόκολλο θανατηφόρας ένεσης.

Το σχέδιο ανεστάλη ύστερα από έντονες αντιδράσεις, αλλά και τις προειδοποιήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Βρετανίας ότι θα μπλοκάρουν πλήρως τις εξαγωγές του φαρμάκου στις ΗΠΑ.

Το «γάλα της αμνησίας», η προποφόλη και η πλασμαφαίρεση

Με βάση τα έως τώρα δεδομένα, η γενική αναισθησία ή η καταστολή δεν φαίνεται να εντάσσεται στη διαδικασία της πλασμαφαίρεσης. Έτσι, στην υπόθεση του Γιώργου Μαζωνάκη προκύπτει ένα ιδιαίτερα κρίσιμο ερώτημα:

Στον χώρο της αναισθησιολογίας η προποφόλη αποκαλείται συχνά και «γάλα της αμνησίας» (milk of amnesia), επειδή μπορεί να αφήσει τον ασθενή με αδυναμία ανάκλησης της μνήμης όσων συνέβησαν όσο διαρκούσε η δράση της. Αν τελικά επιβεβαιωθεί ότι χορηγήθηκε, θα πρέπει να διευκρινιστεί εάν υπήρχε πραγματική ιατρική ένδειξη για τη χρήση της.

Ένα ακόμη στοιχείο της δικογραφίας κάνει την υπόθεση περισσότερο δαιδαλώδη . Ο 62χρονος υπνοθεραπευτής κατέθεσε ότι έλαβε από την ιατρό μήνυμα MMS, το οποίο περιείχε φωτογραφία του τραγουδιστή την ώρα της θεραπείας:

«Μου κακοφάνηκε ότι μου έστειλε φωτογραφία με τον ασθενή, χωρίς να φαίνεται ότι ο ασθενής συναινεί, από τη στιγμή που είχε τα μάτια κλειστά και το πόδι του φαινόταν πεσμένο», ανέφερε στην κατάθεσή του.

Στην υπόθεση του Γιώργου Μαζωνάκη, το ερώτημα που βρίσκεται στο επίκεντρο είναι αμείλικτο και πιθανότατα θα απασχολήσει τη δικαστική έρευνα, όταν βέβαια ολοκληρωθούν οι τοξικολογικές εξετάσεις: χρησιμοποιήθηκε η προποφόλη για την ιατρική υποστήριξη του ασθενούς ή ως μέσο φαρμακευτικής χειραγώγησής του;

Το συνέδριο, η μομφή και η «σαμανική ιατρική»

Νέα, ακόμη πιο δυστοπική διάσταση στο ιατρικό θρίλερ δίνουν όσα φέρεται να ισχυρίζεται η 56χρονη γιατρός ενώπιον του ανακριτή. Κατά τους ισχυρισμούς της, εφάρμοζε όλες τις πρακτικές της δημόσια και χωρίς να τις αποκρύπτει, ενώ ουδέποτε υπήρξε αντίδραση από την ιατρική κοινότητα.

Την ίδια ώρα, προκαλεί έντονη απορία και δημιουργεί μομφή για την ιατρική κοινότητα η επίσημη παρουσία της γιατρού στο 1ο Διεθνές Συνέδριο για τον Τουρισμό Υγείας, που διεξήχθη διαδικτυακά τον Μάιο του 2023. Τη διοργάνωση είχε αναλάβει το έγκριτο Ινστιτούτο Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής (ΙΚΠΙ), ενώ η εκδήλωση είχε τεθεί υπό την αιγίδα δύο υπουργείων, Υγείας και Τουρισμού. Εκεί, η ομιλήτρια ανέφερε ρητά ότι, μεταξύ άλλων αντιεπιστημονικών ιδιοτήτων, έχει σπουδάσει … «Σαμανική Ιατρική» (Shamanic Medicine).

Η «σαμανική ιατρική» και ο αντιεπιστημονικός χαρακτήρας της

Δεν πρόκειται απλώς για μία μη αναγνωρισμένη ειδικότητα, όταν γίνεται λόγος για τη «σαμανική ιατρική». Είναι ένα σκοτεινό, αναχρονιστικό και απολύτως αντιεπιστημονικό «πνευματικό σύστημα θεραπείας των ιθαγενών», το οποίο έχει συχνά παραφθαρεί στη σύγχρονη Δύση και συνδέεται με τη χρήση παραισθησιογόνων ή με την υπαγωγή σε καταστάσεις έκστασης (trance).

Απαντώντας, το ΙΚΠΙ ανέφερε ότι οι διοργανωτές δεν ελέγχουν τα βιογραφικά των ομιλητών.

Παρά ταύτα, εξακολουθεί να τίθεται ζήτημα θεσμικής ευθύνης: Από ποιον εξετάστηκε το περιεχόμενο της παρουσίασης και βάσει ποιων επιστημονικών προϋποθέσεων εγκρίθηκε η συμμετοχή επαγγελματία που αυτοχαρακτηρίζεται ανοιχτά «σαμάνος», σε συνέδριο με την αιγίδα δύο υπουργείων και, μάλιστα, παρουσία υπουργών;

Υδροθεραπεία, πλασμαφαίρεση και «συναγερμοί»

Εκτός από την προποφόλη, πάντως, οι ιατροδικαστές πρέπει να διερευνήσουν ένα ακόμη πιο σύνθετο ενδεχόμενο: αν ο θάνατος προκλήθηκε από το αναισθητικό ή αν η ουσία έδωσε τη χαριστική βολή σε έναν οργανισμό που, ενδεχομένως, είχε ήδη επιβαρυνθεί από δύο εξαντλητικές «θεραπείες» σε διάστημα μόλις 24 ωρών.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι η γιατρός επιχείρησε αρχικά να αποκρύψει πως στις 8 Σεπτεμβρίου ο Γιώργος Μαζωνάκης είχε υποβληθεί σε υδροθεραπεία εντέρου, μία μόλις ημέρα πριν από τη μοιραία διαδικασία πλασμαφαίρεσης, στις 9 Σεπτεμβρίου.

Η πραγματοποίηση των δύο αυτών επεμβατικών πράξεων με τόσο μικρή χρονική απόσταση δημιουργεί υψηλή πιθανότητα να προκύψει ένας εξαιρετικά επικίνδυνος συνδυασμός, ο οποίος δυνητικά μπορεί να επιφέρει αιφνίδια ανακοπή. Ο κίνδυνος είναι ακόμη μεγαλύτερος εφόσον είχε δοθεί παράλληλα αναισθητική ουσία, ενώ φαίνεται πως δεν ελήφθησαν υπόψη ούτε οι επανειλημμένες προειδοποιήσεις (alarms) του μηχανήματος.

Απάντηση αναμένεται να δώσει η ποσοτική ανάλυση που δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί, καθώς θα προσδιορίσει την ακριβή συγκέντρωση στην οποία βρέθηκε η προποφόλη. Έτσι θα αποσαφηνιστεί εάν και με ποιον τρόπο το «γάλα της αμνησίας» σχετίζεται τελικά, ή δεν σχετίζεται, με την επιδείνωση της υγείας του τραγουδιστή και τον θάνατό του.

Το κείμενο προέρχεται από το iatropedia.gr