Τουταγχαμών: Το μυστικό πίσω από τα μαύρα αγάλματα που προκαλούν δέος (Vid)

Ο ασύλητος τάφος KV62 του Τουταγχαμών, τον οποίο ανακάλυψε το 1922 ο αρχαιολόγος Χάουαρντ Κάρτερ στην Κοιλάδα των Βασιλέων, μετέβαλε οριστικά την πορεία της αρχαιολογίας παγκοσμίως.

Από τα χιλιάδες κειμήλια ανεκτίμητης αξίας που αποκαλύφθηκαν, δύο συγκεκριμένα ευρήματα ξεχώρισαν, προκαλώντας συγκίνηση αλλά και ένα έντονο αίσθημα μυστηρίου.

Πρόκειται για δύο επιβλητικές ολόσωμες μορφές φυσικού μεγέθους, γνωστές ως οι «Φύλακες του Κα» του νεαρού Φαραώ. Στον προθάλαμο είχαν τοποθετηθεί η μία απέναντι από την άλλη, πλαισιώνοντας τη σφραγισμένη θύρα προς τον νεκρικό θάλαμο και φυλάσσοντας αιώνια τον ιερό χώρο. Ωστόσο, η αποστολή τους ξεπερνούσε τον απλό συμβολισμό και είχε βαθύ πνευματικό περιεχόμενο.

Νέμες και χατ: Ο διαφορετικός ρόλος των δύο αγαλμάτων

Μολονότι αρχικά μοιάζουν απολύτως όμοια, τα δύο αγάλματα διαφέρουν καθοριστικά ως προς τα βασιλικά καλύμματα της κεφαλής, στοιχείο που φανερώνει τη διαφορετική θρησκευτική λειτουργία τους. Στη μία μορφή εμφανίζεται το περίφημο νέμες (nemes), δηλαδή το ριγωτό βασιλικό μαντήλι του οποίου οι πτυχώσεις κατεβαίνουν στους ώμους. Αποτελεί το κατεξοχήν έμβλημα της επίγειας βασιλικής ισχύος και συνδέει άμεσα τον Φαραώ τόσο με τον ηλιακό θεό Ρα όσο και με τον γερακόμορφο θεό Ώρο. Η άλλη μορφή φορά το χατ (khat), ένα λιτότερο και λείο κάλυμμα, παρόμοιο με σάκο, που συγκεντρώνεται πίσω από το κεφάλι. Ο χαρακτήρας του χατ είναι αμιγώς τελετουργικός και χθόνιος, αφού σχετίζεται άρρηκτα με τον κάτω κόσμο, τη μουμιοποίηση και τον θεό Όσιρι.

Με αυτόν τον συνδυασμό αποδίδονται οι δύο διαφορετικές φύσεις του ηγεμόνα: η μορφή με το νέμες εκφράζει τη ζωντανή, κοσμική και θεϊκή δύναμη του βασιλιά, ενώ το άγαλμα που φέρει το χατ ενσαρκώνει το «Κα», δηλαδή την πνευματική υπόστασή του μετά τον θάνατο, η οποία ετοιμάζεται να ταξιδέψει στην αιωνιότητα.

Μέσα από την καλλιτεχνική και τη θρησκευτική σημειολογία των μορφών αναδεικνύεται η ιδιοφυΐα της 18ης Δυναστείας. Τα ξύλινα αγάλματα έχουν επικαλυφθεί με παχύ στρώμα μαύρης ασφάλτου, δηλαδή πίσσας. Στη σύγχρονη αντίληψη το μαύρο παραπέμπει στο πένθος, αλλά στην κοινωνία του Νείλου συμβόλιζε πάνω απ’ όλα τη γονιμότητα της αιγυπτιακής γης, την αναγέννηση και την αιώνια ζωή.

Η χρυσή διακόσμηση και τα σύμβολα των φρουρών

Η σκοτεινή και μυστηριακή όψη των μορφών δημιουργεί εντυπωσιακή αντίθεση με τις λεπτομέρειες από καθαρό φύλλο χρυσού, οι οποίες στολίζουν τα βραχιόλια, το πλατύ περιλαίμιο, το βασιλικό ένδυμα που ονομάζεται σεντίτ, τα σανδάλια και την παραδοσιακή κόμμωση. Ο φύλακας κρατά στο ένα χέρι πολεμική ράβδο και στο άλλο ένα μακρύ σκήπτρο εξουσίας. Στο μέτωπό του κυριαρχεί η ιερή κόμπρα, ο Ουραίος, έτοιμη να εξαπολύσει φωτιά εναντίον των εχθρών του βασιλιά.

Στις ημέρες μας, το καθηλωτικό αυτό έργο τέχνης, που μετρά περισσότερα από 3.300 χρόνια, έχει φύγει από το παλιό Μουσείο του Καΐρου και αποτελεί βασικό πυλώνα της συλλογής στη Γκίζα, στο Μεγάλο Αιγυπτιακό Μουσείο (GEM). Υπό σύγχρονες συνθήκες φύλαξης, οι αιώνιοι φρουροί εξακολουθούν εκεί να προσελκύουν τα βλέμματα εκατομμυρίων επισκεπτών, επιβεβαιώνοντας πως η πίστη των αρχαίων Αιγυπτίων εκπλήρωσε τον σκοπό της στην “αθανασία”.

Δείτε φωτογραφίες πατώντας ΕΔΩ , ΕΔΩ και ΕΔΩ, καθώς και βίντεο ΕΔΩ