ΣΥΡΙΖΑ: Πρόταση νόμου για να διπλασιαστεί το επίδομα πετρελαίου θέρμανσης

Ο ΣΥΡΙΖΑ καταθέτει πρόταση νόμου για να διπλασιαστεί το επίδομα πετρελαίου θέρμανσης, μέσω μηχανισμού άμεσης αναδιανομής.

Ο μηχανισμός που εισηγείται ο ΣΥΡΙΖΑ συνδυάζει τη μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ) με τη φορολόγηση των έκτακτων κερδών των διυλιστηρίων, με στόχο να διπλασιαστεί το επίδομα πετρελαίου θέρμανσης.

Τα βασικά σημεία της πρότασης είναι:

• Επιβολή έκτακτης εισφοράς 90% στα υπερκέρδη που θα έχουν τα διυλιστήρια το 2026 πάνω από τον μέσο όρο της περιόδου 2022–2025, αφού αυτός προσαυξηθεί κατά 20%.
• Για τη χειμερινή περίοδο 2026–2027, διπλασιασμός του επιδόματος πετρελαίου θέρμανσης σε σύγκριση με πέρυσι.
• Ο ΕΦΚ στο πετρέλαιο θέρμανσης μειώνεται από 28 σε 2,1 λεπτά ανά λίτρο. Αν το μέτρο μετακυλιστεί εξ ολοκλήρου στους καταναλωτές, το δυνητικό όφελος, μαζί με τον αναλογούντα ΦΠΑ, υπολογίζεται σε περίπου 321 ευρώ για 1.000 λίτρα.
• Για διάστημα ενός έτους, ο ΕΦΚ στην αμόλυβδη και στο πετρέλαιο κίνησης υποχωρεί στα κατώτατα όρια που ισχύουν στην Ευρώπη, με πρόβλεψη να παραταθεί το μέτρο.
• Προτεραιότητα στη διάθεση των εσόδων από την εισφορά δίνεται στο επίδομα θέρμανσης και στην κάλυψη της μείωσης των φόρων στα καύσιμα.

Το πλήρες κείμενο της πρότασης νόμου

«Έκτακτη Εισφορά στα υπερκέρδη Διυλιστηρίων με διπλασιασμό του επιδόματος πετρελαίου θέρμανσης και μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στο πετρέλαιο θέρμανσης κατά 92,5% στο χαμηλότερο επίπεδο της Οδηγίας 96/2003. Μείωση ΕΦΚ της αμόλυβδης βενζίνης και του πετρελαίου κίνησης στο χαμηλότερο επιτρεπόμενο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης»

ΠΡΟΣ ΤΗ ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

Α. ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Η νέα ενεργειακή κρίση φέρνει στο προσκήνιο μια βαθιά οικονομική και κοινωνική αντίθεση: από τη μία, τα ελληνικά νοικοκυριά και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις επιβαρύνονται υπέρμετρα από τις υψηλές τιμές των καυσίμων και την έμμεση φορολογία, ενώ από την άλλη οι μεγάλοι όμιλοι διύλισης σημειώνουν εκρηκτική άνοδο στην κερδοφορία τους.
Παρά τις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης για τους πολίτες, η κυβέρνηση δεν έχει λάβει αντίστοιχο έκτακτο φορολογικό μέτρο για να αναδιανείμει μέρος των αυξημένων κερδών των διυλιστηρίων. Τα δημοσιευμένα ενοποιημένα οικονομικά στοιχεία των ομίλων Motor Oil και HELLENiQ ENERGY δείχνουν ότι τα συνολικά προ φόρων κέρδη τους στο πρώτο εξάμηνο του 2026 διαμορφώθηκαν σε 1,998 δισ. ευρώ, από μόλις 209,74 εκατ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Η αύξηση ήταν 852,6%, δηλαδή 1,788 δισ. ευρώ.

Τα προ φόρων κέρδη των δύο ομίλων κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 ήταν υψηλότερα κατά 394,4% σε σχέση με την ίδια περίοδο του 2021, κατά 267% έναντι του 2023 και κατά 162,7% συγκριτικά με το 2024. Ξεπέρασαν επίσης την ήδη ιδιαίτερα υψηλή κερδοφορία του πρώτου εξαμήνου του 2022, όταν τα συνολικά κέρδη προ φόρων είχαν φτάσει τα 1,975 δισ. Τότε, το 2022, η Ευρωπαϊκή Ένωση θέσπισε με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2022/1854 προσωρινή εισφορά αλληλεγγύης στα πλεονάζοντα κέρδη επιχειρήσεων του κλάδου των ορυκτών καυσίμων, αναγνωρίζοντας ότι μέρος των έκτακτων κερδών πρέπει να αναδιανέμεται για τη στήριξη των καταναλωτών και της οικονομίας.

Με αφορμή τη νέα ενεργειακή κρίση, επανέρχεται στην Ευρώπη η συζήτηση για έκτακτη εισφορά στα υπερκέρδη, έπειτα από πρωτοβουλία έξι κρατών-μελών: της Ισπανίας, της Γερμανίας, της Πορτογαλίας, της Αυστρίας, της Πολωνίας και της Ιταλίας. Οι υπουργοί Οικονομικών των χωρών αυτών έστειλαν νέα κοινή επιστολή στην Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, ζητώντας να τεθεί το θέμα στην ατζέντα της συνάντησής τους στις 18–19 Σεπτεμβρίου στο Δουβλίνο. Ειδικότερα, πρότειναν να εξεταστούν ένα κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο για τη φορολόγηση των έκτακτων κερδών, η πιθανότητα να συμπεριληφθούν κέρδη πολυεθνικών πετρελαϊκών εταιρειών από δραστηριότητες στο εξωτερικό, καθώς και η ολοκλήρωση ευρωπαϊκής έρευνας για τα περιθώρια κέρδους των διυλιστηρίων. Η ελληνική κυβέρνηση δεν αναζητά αντίστοιχες λύσεις ούτε συμμετέχει στις δυνάμεις που διεκδικούν εκ νέου, με δυναμισμό, τη φορολόγηση των υπερκερδών των διυλιστηρίων.

Το Άρθρο 1 της Πρότασης Νόμου προβλέπει έκτακτη εισφορά αποκλειστικά στο τμήμα των κερδών του 2026 που υπερβαίνει το 120% του μέσου όρου των αντίστοιχων κερδών για την περίοδο 2022–2025. Με αυτόν τον τρόπο, η πρόσθετη φορολογική επιβάρυνση θα αφορά την υπερβάλλουσα κερδοφορία και όχι τη συνήθη επιχειρηματική δραστηριότητα. Τα έσοδα από την εισφορά προορίζονται να χρηματοδοτήσουν μέτρα στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων, με έμφαση στην ενίσχυση του επιδόματος θέρμανσης και στην αναπλήρωση των απωλειών εσόδων από τη μείωση των Ειδικών Φόρων Κατανάλωσης στα καύσιμα. Με την παραδοχή ότι τα προ φόρων κέρδη των ελληνικών διυλιστηρίων θα διπλασιαστούν, από 1.998,02 € δις το Α΄ εξάμηνο του 2026 σε 3.996,04 € δις για το 2026, και λαμβάνοντας υπόψη ότι ο μέσος όρος των προ φόρων κερδών του 2022-2025, προσαυξημένος κατά 120%, ανέρχεται σε 2.001,09 δισ. €, τα έσοδα από την έκτακτη εισφορά εκτιμώνται σε περίπου 1,795 δισ. €.

Βάσει των προτεινόμενων διατάξεων, το μέρος της εισφοράς 90% επί των υπερκερδών των διυλιστηρίων για το 2026 που αναλογεί σε εκείνο το έτος θα εγγραφεί στα έσοδα της Γενικής Κυβέρνησης του 2026, ακόμη και αν η βεβαίωση και η είσπραξη πραγματοποιηθούν το 2027, υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται οι κανόνες του ESA 2010 και οι σχετικές οδηγίες της Eurostat. Σύμφωνα με την αρχή της δεδουλευμένης βάσης του Ευρωπαϊκού Συστήματος Λογαριασμών (ESA 2010), όπως ορίζεται στις παραγράφους 1.101 και 4.82 του Κανονισμού (ΕΕ) 549/2013, τα φορολογικά έσοδα καταγράφονται όταν προκύπτει η φορολογική υποχρέωση και όχι κατ’ ανάγκη όταν εισπράττονται.

Η αξιοποίηση των παραπάνω δημόσιων εσόδων αποσκοπεί στη δικαιότερη κατανομή του κόστους της ενεργειακής κρίσης, στη διαφύλαξη της αγοραστικής δύναμης των πολιτών, στον περιορισμό του κόστους για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και στην ενδυνάμωση της κοινωνικής και οικονομικής συνοχής.
Στο πλαίσιο αυτό, το Άρθρο 2 της Πρότασης προβλέπει να διπλασιαστεί το επίδομα θέρμανσης για τα νοικοκυριά που χρησιμοποιούν πετρέλαιο θέρμανσης κατά τη χειμερινή περίοδο 2026–2027. Η εν λόγω αύξηση προστίθεται στην ενίσχυση κατά 30% που έχει ανακοινώσει η κυβέρνηση, με κόστος 450 εκατομμύρια ευρώ.

Για να αντιμετωπιστεί η παρατεινόμενη κρίση, θεωρείται πλέον επείγουσα η μείωση των συντελεστών του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα στο χαμηλότερο επίπεδο που επιτρέπει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Προτείνεται, επίσης, να τεθεί ανώτατο περιθώριο κέρδους για τη δραστηριότητα της διύλισης πετρελαίου για έναν χρόνο, με δυνατότητα παράτασης.
Ο Πρωθυπουργός υποστηρίζει ότι απαιτείται ειδική έγκριση από την ΕΕ 11 κράτη για προσωρινή μείωση του ΕΦΚ στα καύσιμα. Ωστόσο, έντεκα κράτη-μέλη έχουν ήδη μειώσει τη φορολογία για να αντιμετωπίσουν τις αυξημένες τιμές καυσίμων μετά την κρίση στο Ιράν: Κροατία, Ιταλία, Σουηδία, Ισπανία, Γερμανία, Ιρλανδία, Λετονία, Λιθουανία, Πολωνία, Αυστρία και Σλοβενία προχώρησαν από τον Μάρτιο σε δραστικές μειώσεις του ΕΦΚ, χωρίς ευρωπαϊκή έγκριση. Έγκριση εξασφάλισαν η Κροατία και η Σουηδία, που κατέβασαν τους συντελεστές χαμηλότερα από το ελάχιστο όριο της ΟΔΗΓΊΑΣ 96/ 2003. Τα υπόλοιπα κράτη μείωσαν τους συντελεστές στα κατώτατα όρια της Οδηγίας, χωρίς να χρειαστεί να απευθυνθούν στην Κομισιόν.

Για την άμεση ανακούφιση των πολιτών και της οικονομικής δραστηριότητας, τα Άρθρα 3 και 4 εισηγούνται τη μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα στο χαμηλότερο επίπεδο που επιτρέπει η Ευρωπαϊκή Ένωση, βάσει της Οδηγίας 96/ 2003. Η μείωση θα ισχύσει για ένα έτος και μπορεί να παραταθεί για ακόμη ένα. Οι συντελεστές ΕΦΚ προτείνεται να οριστούν σε 421 ευρώ/1000 lt για τη βενζίνη με μόλυβδο, 359 ευρώ /1000 lt για κάθε τύπο αμόλυβδης βενζίνης, 330 ευρώ/1000 lt για το πετρέλαιο εσωτερικής καύσης κινητήρων και 21 ευρώ/1000 για το πετρέλαιο θέρμανσης.

Με τους προτεινόμενους νέους συντελεστές, οι μειώσεις σε σύγκριση με τον ισχύοντα φόρο διαμορφώνονται ως εξής:
● Ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης στο πετρέλαιο θέρμανσης περιορίζεται κατά 92,5%, από 280€ ανά 1.000 λίτρα σε 21€ ανά 1.000 λίτρα, δηλαδή στο χαμηλότερο επιτρεπόμενο επίπεδο.
● Για την αμόλυβδη βενζίνη, η μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης είναι 48,7%: από 700€ ανά 1.000 λίτρα στα 359€ ανά 1.000 λίτρα.
● Στο πετρέλαιο κίνησης ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης μειώνεται κατά 25%, από 440€ ανά 1.000 λίτρα σε 330€ ανά 1.000 λίτρα.
● Για τη βενζίνη με μόλυβδο προβλέπεται μείωση 38% του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης, από 681€ ανά 1.000 λίτρα στα 421€ ανά 1.000 λίτρα.
Με βάση τα παραπάνω, η ετήσια δαπάνη από τη μείωση των συντελεστών του ΕΦΚ υπολογίζεται σε -1,5893 δισ. €, ενώ από την αλλαγή στην οριακή ελαστικότητα της ζήτησης αναμένονται έσοδα τουλάχιστον 220 εκατομμυρίων ευρώ.

Η Ελλάδα εξακολουθεί επί σειρά ετών να συγκαταλέγεται στις χώρες με τις υψηλότερες τιμές αμόλυβδης βενζίνης στην Ευρώπη. Στην ΕΕ έχει τον τρίτο υψηλότερο συντελεστή ΕΦΚ στη βενζίνη, στα 0,7€/lt, με υψηλότερους μόνο εκείνους της Ολλανδίας (0,84€/lt) και της Φινλανδίας (0,722€/lt). Παράλληλα, κατέχει την πρώτη θέση στην ΕΕ ως προς το μηνιαίο κόστος βενζίνης σε σχέση με τον μέσο μισθό.

Οι Έλληνες διαθέτουν το 9,8% του μισθού τους για βενζίνη, έναντι 4,2% που είναι ο μέσος όρος στην ΕΕ. Η εικόνα αυτή συνδέεται με τη θέση της Ελλάδας, βάσει των τελευταίων επίσημων στοιχείων του 2024, στην 26η θέση της ΕΕ ως προς τον μέσο μισθό και στην 6η θέση ως προς τη μέση λιανική τιμή βενζίνης. Η τελευταία μέση εβδομαδιαία τιμή, στις 7/9/26, ήταν 2,093€/lt. Ως αποτέλεσμα, το μερίδιο του μισθού που καταλήγει στη βενζίνη είναι 2,3 φορές υψηλότερο από εκείνο των Ευρωπαίων. Το 9,8% που καταγράφεται στην Ελλάδα για την εβδομάδα της 7/9/2026 αποτελεί την υψηλότερη τιμή της πενταετίας 2021-2025, όταν το ποσοστό κυμαινόταν από 8% έως 9,2%.

Ανάλογη εικόνα προκύπτει από τους αντίστοιχους υπολογισμούς για το πετρέλαιο κίνησης, και ακόμη περισσότερο για το πετρέλαιο θέρμανσης.
Στις τιμές του πετρελαίου θέρμανσης, η μείωση του συντελεστή ΕΦΚ κατά 0,259€/lt, εφόσον περάσει εξ ολοκλήρου στη λιανική, αντιστοιχεί σε μείωση περίπου 0,321 ευρώ ανά λίτρο μαζί με τον ΦΠΑ 24%. Για 1.000 λίτρα, το ενδεχόμενο όφελος ανέρχεται περίπου σε 321 ευρώ, πριν προστεθεί η ενίσχυση από το επίδομα θέρμανσης. Συνυπολογίζονται ο διπλασιασμός του επιδόματος πετρελαίου θέρμανσης, που θα προσφέρει μέσο όφελος 380€ σε 1,171 εκατομμύρια δικαιούχους, καθώς και η ήδη υπάρχουσα δέσμευση των προμηθευτών για μείωση της τιμής κατά 0,2€ ανά λίτρο. Με τον εντατικό έλεγχο της αγοράς για φαινόμενα αισχροκέρδειας και αποκλίσεις από το μέσο περιθώριο κέρδους του ελληνικού και του ευρωπαϊκού δείκτη περιθωρίου διύλισης στο πετρέλαιο θέρμανσης, εκτιμάται ότι το όφελος των καταναλωτών θα ξεπεράσει κάθε προηγούμενη κυβερνητική παρέμβαση.
Η Πρόταση Νόμου αποσκοπεί σε δικαιότερη κατανομή του κόστους της ενεργειακής κρίσης. Αντί να παραμείνουν υψηλές οι φορολογικές επιβαρύνσεις στα καύσιμα, προτείνεται μέρος των έκτακτων κερδών των διυλιστηρίων να διατεθεί για τον διπλασιασμό του επιδόματος πετρελαίου θέρμανσης και τη μείωση των συντελεστών ΕΦΚ στα χαμηλότερα επιτρεπόμενα ευρωπαϊκά επίπεδα. Επιδιώκεται η προστασία της αγοραστικής δύναμης, η υποχώρηση του κόστους παραγωγής και μεταφορών και η ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής.