Γκράβα: Το σχολικό συγκρότημα κρύβει από κάτω στοές, θαλάμους, καταφύγια και ίσως διόδους παλιών φυλακών

Η υπόθεση της οσμής αερίου στη Γκράβα και το προσωρινό κλείσιμο του σχολικού συγκροτήματος από τον Δήμο Αθηναίων φαίνεται πως θα έχει ακόμα πολλά επεισόδια. Σύμφωνα με τον πολιτικό μηχανικό του ΕΜΠ και σπηλαιολόγο Πάνο Δευτεραίο, κάτω από το σχολείο υπάρχει ένας ολόκληρος κρυμμένος κόσμος του παρελθόντος, με υπόγειες σήραγγες και θαλάμους, βοηθητικούς χώρους, καταφύγια, ίσως ακόμη και διόδους διαφυγής παλιών φυλακών(!).

Πολύ πριν από την οσμή αερίου και το «λουκέτο» που επέβαλε ο Δήμος Αθηναίων, κυκλοφορούσαν αστικοί θρύλοι για υπόγειους χώρους κάτω από το σχολείο της Γκράβας. Τώρα, καθώς οι αρχές δεν έχουν καταφέρει να εντοπίσουν την προέλευση της οσμής, επανέρχεται η ανάγκη να διερευνηθούν αυτοί οι «μύθοι».

Ο καθηγητής του ΕΜΠ Πάνος Δευτεραίος μίλησε στην «Απογευματινή» και αναφέρθηκε σε δημοσιεύματα του 1981, τα οποία έκαναν λόγο για υπόγειες σήραγγες που εξυπηρετούσαν τη λειτουργία των εγκαταστάσεων.

Ο καθηγητής επισήμανε ότι είναι πολύ υπαρκτός ο κίνδυνος να συσσωρευτούν επικίνδυνα αέρια σε τέτοιες στοές, καθώς πρόκειται για χώρους με ανεπαρκή αερισμό. Για να εντοπιστούν η αιτία και η πηγή της οσμής που έχει αναστατώσει γονείς και μαθητές της Αθήνας, πρότεινε να εξεταστούν λεπτομερώς οι σήραγγες, τα υπόγεια δίκτυα και οι γειτονικοί αποχετευτικοί αγωγοί. Κατά τον ίδιο, δεν αποκλείεται η οσμή να προέρχεται από το αποχετευτικό δίκτυο.

Γκράβα: Οι υπόγειοι χώροι και οι φυλακές

«Είναι γνωστό εδώ και χρόνια στους κλειστούς κύκλους των μαθητικών ομάδων των σχολείων ότι από διάφορα σημεία εντός των σχολικών χώρων υπάρχουν προσβάσεις προς κάποιες υπόγειες στοές», δήλωσε ο καθηγητής του ΕΜΠ.

«Από συγκεχυμένες πληροφορίες που έφταναν στην ερευνητική ομάδα μας “Alter Exploring Team” κατά καιρούς συλλέγαμε υλικό για αποθηκευτικούς θαλάμους καθώς και για στοές καταφυγίων και μηχανολογικών εγκαταστάσεων, ενώ σε μερικές περιπτώσεις οι αστικοί θρύλοι υποστήριζαν ότι τα τούνελ οδηγούσαν εκτός συγκροτήματος, αποτελώντας διόδους διαφυγής παλιών φυλακών!», συμπλήρωσε ο σπηλαιολόγος.

«Από όλα αυτά το πλέον βέβαιο είναι η ύπαρξη σηράγγων, από τις οποίες διέρχονται τμήματα των δικτύων λειτουργίας, ηλεκτρολογικών, μηχανολογικών, υδραυλικών και λοιπών και αυτό δικαιολογεί την παρουσία υπόγειων διαδρόμων, που εξασφαλίζουν την επικοινωνία μεταξύ κάποιων κτιρίων και τη σύνδεσή τους με εγκαταστάσεις όπως το λεβητοστάσιο ή και το κολυμβητήριο», ανέφερε ο καθηγητής Πάνος Δευτεραίος.

Ακόμη, ο καθηγητής εξήγησε ότι ανάλογα υπόγεια συστήματα συναντώνται και σε άλλα κτιριακά σχολικά συγκροτήματα που κατασκευάστηκαν την ίδια περίοδο, παραθέτοντας ως παράδειγμα την Πολυτεχνειούπολη Ζωγράφου.

Τι ανέφεραν τα δημοσιεύματα της εποχής

Ο Πάνος Δευτεραίος αποκάλυψε ότι ο συγγραφέας Θανάσης Βέμπος τού παραχώρησε το 2023 το ακριβές σχέδιο των στοών, όταν συναντήθηκαν στην παρουσίαση του βιβλίου του κ. Δευτεραίου «Υπόγεια Αθήνα»:

«Μου έδωσε και δύο σχετικά αποκόμματα παλιών εφημερίδων, από όπου προκύπτει και μια φωτογραφία (του 21ου Λυκείου Κυψέλης), όπου τότε είχε λεχθεί ότι ίσως μαθητές ή άλλα άτομα εκτός σχολικής κοινότητας χρησιμοποιούσαν τμήμα ή θάλαμο των υπόγειων χώρων για κάπνισμα ή και χρήση ναρκωτικών. Αυτό είχαν καταγγείλει τότε, τη δεκαετία του ‘80, γονείς και μαθητικές κοινότητες στο υπουργείο Παιδείας».

Στο κρίσιμο ερώτημα αν η έλλειψη αερισμού μπορεί να οδηγήσει σε συγκέντρωση αερίων σε τέτοιου είδους υπόγεια δίκτυα, ο πολιτικός μηχανικός απαντά: «Φυσικά, αυτό είναι πιθανό. Σε αρκετές περιπτώσεις το οξυγόνο είναι περιορισμένο, όπως είναι φυσικό, και σε υπόγειους χώρους όπως υπόνομοι ή στοές, όπου υπάρχουν στάσιμα ύδατα που περιέχουν λύματα, υπάρχει ο κίνδυνος παρουσίας επικίνδυνων αερίων όπως το υδρόθειο ή τα εύφλεκτα, παραδείγματος χάρη μεθάνιο, το όποιο αποτελεί και το κύριο συστατικό του φυσικού αερίου.

Όταν μάλιστα δεν υπάρχει επαρκής αερισμός του χώρου, δηλαδή έλλειψη οξυγόνου , τότε η παρουσία των αερίων αυτών μπορεί να γίνει πολύ επικίνδυνη, ειδικά δε σε περιπτώσεις που αυτά είναι άοσμα. Το ερώτημα που τίθεται σήμερα αναφορικά με την υπόθεση των σχολείων είναι: ελέγχθηκαν από τα κλιμάκια διεξοδικά όλοι οι υπόγειοι χώροι και οι σήραγγες, από όπου μπορεί να προέρχεται οποιαδήποτε διαρροή αερίων από οποιοδήποτε δίκτυο -ακόμα και αποχέτευσης- εντός ή εκτός σχολικού συγκροτήματος;».

Η επιστολή του καθηγητή προς τον Δήμο Αθηναίων

Με αφορμή τα παραπάνω, ο Πάνος Δευτεραίος έστειλε δεύτερη επιστολή στον Δήμαρχο Αθηναίων, σε συνέχεια της προηγούμενης επιστολής του στις 12.10.2026. Ζητά να ελεγχθούν όλοι οι υπόγειοι χώροι του σχολικού συγκροτήματος, καθώς και τα γειτονικά δίκτυα, για να βρεθεί η πραγματική πηγή της οσμής.

«Σχετικά με τον εντοπισμό προέλευσης της οσμής στο συγκρότημα Γκράβας προτείνουμε διεξοδικό έλεγχο όλων των υπόγειων χώρων και σηράγγων του συγκροτήματος, από όπου μπορεί να προέρχεται οποιοδήποτε δίκτυο εντός ή εκτός σχολικού συγκροτήματος. Επιπλέον, στις οδούς Σκιάθου και Πασσώβ (Χατζηδάκη) υπάρχουν παλιοί υπόγειοι παντορροϊκοί αγωγοί του δικτύου αποχέτευσης που καταλήγουν στον κεντρικό αποχετευτικό αγωγό. Μπορούμε να αναλάβουμε σχετικό έλεγχο των σηράγγων και των δικτύων», αναφέρεται στην επιστολή.