Τσίπρας: «Σήμερα ξέρω τι θέλω και πώς να το κάνω»

Στο πρώτο μέρος της συνέντευξής του στο in.gr, ο πρόεδρος της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης και πρώην πρωθυπουργός, Αλέξης Τσίπρας, ανοίγει τη συζήτηση για τα μεγάλα προβλήματα που, όπως υποστηρίζει, αντιμετωπίζει σήμερα η χώρα, ασκώντας παράλληλα δριμεία κριτική στη λειτουργία των θεσμών και ιδιαίτερα της ελληνικής Δικαιοσύνης.

Με αιχμές για τη λειτουργία των θεσμών, σκληρή κριτική στην κυβέρνηση για τη διαφθορά και την ακρίβεια και ξεκάθαρο μήνυμα ότι επιστρέφει στην πολιτική σκηνή του τόπου, ο Αλέξης Τσίπρας, επιχειρεί να παρουσιάσει το δικό του νέο πολιτικό αφήγημα.

Ο πρώην πρωθυπουργός, μιλώντας στο in.gr, περιγράφει μια διαφορετική αφετηρία σε σχέση με το 2015, καθώς, όπως υποστηρίζει, η εμπειρία της διακυβέρνησης του, έχει προσφέρει πλέον όχι μόνο καλύτερη επίγνωση των στόχων του, αλλά και συνειδητοποίηση των τρόπων, με τους οποίους, μπορούν να υλοποιηθούν.

Επιπλέον, αναφέρεται στις υποθέσεις που έχουν βρεθεί στο επίκεντρο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα, έχει καταστεί «ο καλύτερος πελάτης» της, και συνδέει το ζήτημα της θεσμικής λειτουργίας με το ευρύτερο πρόβλημα της διαφθοράς. Παράλληλα, τοποθετεί την ακρίβεια και τη διαφθορά στην κορυφή της ατζέντας, επιχειρώντας να συνδέσει το υψηλό κόστος ζωής με τις στρεβλώσεις στην οικονομία και τη λειτουργία της αγοράς.

Στο οικονομικό σκέλος της συζήτησης, καταθέτει προτάσεις για την ενέργεια, τα τρόφιμα, τη στέγη και τους μισθούς, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη σύγκρουσης με τα ολιγοπώλια, τα καρτέλ και τις πρακτικές αισχροκέρδειας. Στο επίκεντρο των προτάσεών του βρίσκονται ακόμη η ΔΕΗ, η ρύθμιση του Airbnb, η Golden Visa και ένα διαφορετικό μοντέλο στεγαστικής πολιτικής.

Ταυτόχρονα, ο πρώην πρωθυπουργός μιλά για την προσωπική και πολιτική του διαδρομή, για όσα έμαθε από την περίοδο της διακυβέρνησης και για τη δική του αντίληψη σχετικά με το εφικτό στην πολιτική.

Αναφέρεται, τέλος, στις «σειρήνες» της πολιτικής, στον ναρκισσισμό και στη ματαιοδοξία, αλλά και στο πολιτικό ένστικτο που, όπως λέει, εξακολουθεί να λειτουργεί ως το δικό του «GPS».

«Έχουμε γίνει ο καλύτερος πελάτης της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας»

Ιδιαίτερα αιχμηρός εμφανίζεται ο Αλέξης Τσίπρας, όταν η συζήτηση περνά στην ποιότητα της δημοκρατίας και στη λειτουργία των θεσμών.

«Έχουμε γίνει ο καλύτερος πελάτης της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας»

«Δεν νομίζω να υπάρχει άλλη χώρα που η σχέση της με την Ευρωπαϊκή Ένωση να καθορίζεται τόσο όσο εμείς από τη σχέση μας με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία» υποστηρίζει.

Και απαριθμεί τις υποθέσεις στις οποίες αναφέρεται: «Μια το σκάνδαλο των υποκλοπών, μια η συγκάλυψη των Τεμπών και το μπάζωμα, μια τα θέματα της διαφθοράς με τον ΟΠΕΚΕΠΕ».

Ο πρώην πρωθυπουργός στρέφει στη συνέχεια την κριτική του προς τη λειτουργία της ελληνικής Δικαιοσύνης:

«Από την άλλη βλέπει κανείς και λέει καλώς που υπάρχουν και οι ευρωπαϊκοί θεσμοί» σημειώνει, για να καταλήξει ότι «εδώ δεν θα ήταν υπερβολή να ειπωθεί ότι έχει δημιουργηθεί ένα καθεστώς».

«Η διαφθορά και η ακρίβεια είναι δίδυμα αδελφάκια»

«Αν το πρώτο μεγάλο κεφάλαιο είναι η ακρίβεια» λέει ο Αλέξης Τσίπρας, «η διαφθορά είναι επίσης το δεύτερο κρίσιμο μέγεθος που αφορά την ελληνική κοινωνία, όχι μονάχα στο ηθικό της σκέλος. Διότι αφαιρεί κρίσιμους πόρους».

Και συνεχίζει: «Η διαφθορά και η ακρίβεια είναι δίδυμα αδελφάκια, διότι ένα μεγάλο μέρος της ακρίβειας οφείλεται και σε αυτή τη διαφθορά».

Για να εξηγήσει τι σημαίνει αυτό στην πράξη, χρησιμοποιεί ένα άμεσο παράδειγμα:

«Κάθε ευρώ που λείπει από το δημόσιο ταμείο για να πηγαίνει σε μίζες ή σε απευθείας αναθέσεις είναι ένα ευρώ που λείπει από το δημόσιο σχολείο. Είναι ένα ευρώ που λείπει από το δημόσιο νοσοκομείο, από τις κρίσιμες εκείνες υποδομές που σε περιόδους κρίσης ακρίβειας θα μπορούσαν να στηρίξουν τη μέση ελληνική οικογένεια».

Από τη θεσμική λειτουργία και τη διαφθορά, η συζήτηση «περνά» στην πολιτική πρόταση και στην εμπειρία που έχει αποκομίσει ο ίδιος από την προηγούμενη περίοδο διακυβέρνησης. Ο Αλέξης Τσίπρας επιχειρεί να περιγράψει μια διαφορετική σχέση με την πολιτική, στην οποία η εμπειρία του παρελθόντος λειτουργεί ως εφόδιο για τις επιλογές του σήμερα.

«Σήμερα όχι μόνο ξέρω τι θέλω, αλλά και πώς να το κάνω»

Όσον αφορά την πολιτική του επιστροφή και τη διαφορά του σήμερα από το 2015, ο Αλέξης Τσίπρας επικαλείται πρωτίστως την εμπειρία της διακυβέρνησης. «Το ’15 ήξερα τι θέλω να κάνω και τι θέλω να γίνει, αλλά δεν ήξερα πώς ακριβώς μπορεί αυτό να γίνει» τονίζει.

«Έχοντας τώρα αυτή την εμπειρία της διακυβέρνησης, είμαι σε θέση σήμερα να πω ότι όχι μόνο ξέρω τι θέλω, αλλά και πώς να το κάνω. Και ξέρω τι είναι αυτό που γίνεται και τι είναι αυτό που δεν γίνεται».

Η εμπειρία αυτή, σύμφωνα με τον ίδιο, συνδέεται και με έναν διαφορετικό τρόπο προσέγγισης των πολιτικών δεσμεύσεων. Ο πρώην πρωθυπουργός απορρίπτει τις υποσχέσεις που δεν μπορούν να υλοποιηθούν και επιμένει σε μια πολιτική που επιχειρεί να διευρύνει σταδιακά τα όρια του εφικτού.

«Η πολιτική είναι η τέχνη της διεύρυνσης του εφικτού»

Ο Αλέξης Τσίπρας παράλληλα διαφοροποιείται από την τακτική των αλόγιστων και δημαγωγικών υποσχέσεων.

«Θα μπορούσα να σου υποσχεθώ ότι από τη μια μέρα στην άλλη η ζωή σου θα γίνει ένας παράδεισος. Ότι ο μισθός σου θα τριπλασιαστεί. Πόσο αξιόπιστο θα ήταν αυτό;» αναρωτιέται.

«Η πολιτική» λέει ο πρόεδρος της ΕΛΑΣ, «δεν είναι η τέχνη του εφικτού, αλλά είναι η τέχνη της διεύρυνσης του εφικτού».

Μιλά έτσι για «μικρές καθημερινές νίκες» που μπορούν να αλλάξουν σταδιακά τη ζωή των πολιτών και να διευρύνουν «τα συμφέροντα των πολλών».

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσει και την οικονομική του πρόταση, με βασικό σημείο αναφοράς την αντιμετώπιση του υψηλού κόστους ζωής. Για τον Αλέξη Τσίπρα, το ζήτημα δεν εξαντλείται στο ύψος των μισθών, αλλά αφορά συνολικά τη σχέση εισοδήματος και τιμών και τον τρόπο με τον οποίο κατανέμεται ο πλούτος.

«Να σταματήσει αυτή η τρομακτική αισχροκέρδεια»

Στο οικονομικό πεδίο, ο πρώην πρωθυπουργός θέτει ως βασικό πρόβλημα την άνιση κατανομή του πλούτου και το υψηλό κόστος ζωής.

«Μπορεί να σταματήσει αυτή η τρομακτική αισχροκέρδεια, αυτή η συσσώρευση πλούτου σε ένα περιορισμένο ποσοστό» αναφέρει, υποστηρίζοντας ότι «ένα τοις εκατό της ελληνικής κοινωνίας γίνεται πλουσιότερο ολοένα και περισσότερο και η μεγάλη πλειοψηφία ζει πάρα πολύ δύσκολα».

Η απάντηση, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν βρίσκεται σε υποσχέσεις για «θαύματα», αλλά σε συγκεκριμένες παρεμβάσεις για τον μισθό, τις τιμές, την ενέργεια και τη στέγη.

Στην ενέργεια ειδικότερα, ο Αλέξης Τσίπρας αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στον ρόλο της ΔΕΗ και στη δυνατότητα μιας δημόσιας επιχείρησης να λειτουργήσει «ως μοχλός για τη μείωση του κόστους και την ενίσχυση του ανταγωνισμού».

«Έχουμε το σχέδιο ώστε η ΔΕΗ να λειτουργεί προς όφελος της κοινωνίας»

Κεντρική θέση στις προτάσεις του καταλαμβάνει η ενεργειακή πολιτική και ειδικότερα ο ρόλος της ΔΕΗ.

Ο Αλέξης Τσίπρας υποστηρίζει ότι υπάρχει ήδη σχέδιο, «ώστε η επιχείρηση να μετατραπεί από μια δημόσια επιχείρηση «εξυπηρέτησης της ωφέλειας των funds και των ιδιωτικών συμφερόντων» σε μια δημόσια επιχείρηση που «θα κατευθύνει τον ανταγωνισμό προς όφελος της ελληνικής κοινωνίας και θα μειώσει τις τιμές».

Παράλληλα, επιμένει στην άποψη, «ότι η αξιοποίηση των εργαλείων που προβλέπει το ευρωπαϊκό πλαίσιο για μακροχρόνια συμβόλαια ενέργειας μπορεί να οδηγήσει, σύμφωνα με το σχέδιό του, σε μεσοσταθμική μείωση του ενεργειακού κόστους κατά 30%».

Η ενεργειακή πολιτική αποτελεί για τον ίδιο μέρος μιας ευρύτερης οικονομικής στρατηγικής, η οποία δεν προϋποθέτει σύγκρουση με την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά σύγκρουση με τις στρεβλώσεις που, όπως υποστηρίζει, έχουν δημιουργηθεί στην αγορά και με τα ισχυρά συμφέροντα που επωφελούνται από αυτές.

«Εχθρός δεν είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά τα πολύ ισχυρά συμφέροντα»

Σε αυτό το πλαίσιο, ο Αλέξης Τσίπρας απορρίπτει την εικόνα μιας αναγκαστικής σύγκρουσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

«Δεν είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση εχθρός ή αντίπαλος. Εχθρός ή αντίπαλος είναι οι καθεστηκυίες λογικές και βεβαίως τα πολύ ισχυρά συμφέροντα τα οποία θα αντισταθούν σε ένα τέτοιο σχέδιο».

Με αυτό το σκεπτικό, επανέρχεται στο ζήτημα που θεωρεί ως τη μεγαλύτερη καθημερινή πίεση για την ελληνική κοινωνία: το υψηλό κόστος ζωής. Η ακρίβεια, όπως την περιγράφει, έχει περισσότερες από μία αιτίες και απαιτεί παρεμβάσεις σε διαφορετικά μέτωπα.

«Το σημαντικότερο πρόβλημα είναι το υψηλό κόστος ζωής»

Στην κορυφή των προβλημάτων της ελληνικής κοινωνίας ο Αλέξης Τσίπρας τοποθετεί την ακρίβεια, την οποία αναλύει σε τρεις βασικούς παράγοντες: στέγη, ενέργεια και τρόφιμα.

Απορρίπτει την άποψη ότι πρόκειται αποκλειστικά για εισαγόμενο πρόβλημα και υποστηρίζει ότι «ένα πολύ μεγάλο μέρος οφείλεται στην αισχροκέρδεια που υπάρχει στη χώρα μας, στα καρτέλ και κυρίως στα ολιγοπώλια και στην έλλειψη πολιτικής βούλησης της κυβέρνησης να συγκρουστεί με αυτά».

Για τα τρόφιμα προτείνει τη δημιουργία Ψηφιακού Παρατηρητηρίου Τιμών, με παρακολούθηση της διαδρομής κάθε προϊόντος «από το χωράφι στο ράφι» και έλεγχο των περιθωρίων κέρδους σε κάθε κρίκο της αλυσίδας.

Στο ίδιο πλέγμα εντάσσει και τη συζήτηση για τα pass και τις επιδοτήσεις. Ο πρώην πρωθυπουργός θεωρεί ότι οι έκτακτες ενισχύσεις μπορεί να έχουν θέση όταν υπάρχει ανάγκη, όμως δεν μπορούν να αποτελούν τη βασική πολιτική απάντηση σε ένα πρόβλημα που, κατά την άποψή του, έχει δομικά χαρακτηριστικά.

«Η ακρίβεια δεν αντιμετωπίζεται με τα pass»

Ο Αλέξης Τσίπρας απορρίπτει την πολιτική των επιδομάτων, ως βασικό εργαλείο αντιμετώπισης της ακρίβειας.

«Το ζήτημα της ακρίβειας δεν αντιμετωπίζεται με επιδόματα»

«Η λογική μας δεν είναι να επιδοτούμε προκειμένου να αντιμετωπίζουμε την κρίση, διότι δεν λύνεις κανένα πρόβλημα έτσι».

Χωρίς να αποκλείει έκτακτες ενισχύσεις σε πολίτες που τις χρειάζονται, επιμένει ότι πρέπει να αντιμετωπιστούν οι αιτίες: «Δεν αντιμετωπίζεται το πρόβλημα της ακρίβειας με τα pass και τις επιδοτήσεις. Αντιμετωπίζεται με μια πιο αποφασιστική πολιτική σύγκρουσης με τα μεγάλα συμφέροντα».

Από το κόστος των βασικών αγαθών, η συζήτηση περνά στο τρίτο μεγάλο σκέλος του προβλήματος της ακρίβειας, τη στέγη. Εκεί ο Αλέξης Τσίπρας προτείνει ένα διαφορετικό μείγμα πολιτικής, με αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας αλλά και παρεμβάσεις στην αγορά των βραχυχρόνιων μισθώσεων και της Golden Visa.

«Να ρυθμιστεί το Airbnb και να σταματήσει η Golden Visa στην κατοικία»

Για τη στεγαστική κρίση προτείνει αξιοποίηση δημόσιων ακινήτων, κίνητρα για να επιστρέψουν κλειστά ιδιωτικά ακίνητα στην αγορά και ανάπτυξη προγραμμάτων κοινωνικής και προσιτής κατοικίας.

«Να ρυθμιστεί το Airbnb και να σταματήσει η Golden Visa στην κατοικία και ταυτόχρονα να υπάρξουν προγράμματα δημιουργίας νέας κατοικίας» αναφέρει.

Αναγνωρίζει ότι τα αποτελέσματα μιας τέτοιας πολιτικής δεν θα φανούν από τη μία ημέρα στην άλλη, αλλά εκτιμά ότι σε ορίζοντα ενός έως δύο ετών μπορούν να υπάρξουν οι πρώτες ουσιαστικές αλλαγές.

Το ζήτημα της στέγης συνδέεται άμεσα και με το διαθέσιμο εισόδημα. Για τον πρώην πρωθυπουργό, το ζητούμενο δεν είναι απλώς η αύξηση των ονομαστικών αποδοχών, αλλά η πραγματική ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης των πολιτών.

«Αύξηση των μισθών, μείωση του κόστους ζωής»

Στο ζήτημα των εισοδημάτων, ο Αλέξης Τσίπρας μεταφέρει τη συζήτηση από τον κατώτατο στον μέσο μισθό και κυρίως στην αγοραστική δύναμη.

«Δεν έχουμε μειώσεις μισθών, αλλά έχουμε αυξήσεις των τιμών. Άρα το διαθέσιμο εισόδημα, η αγοραστική δύναμη έχει περιοριστεί αισθητά», αναφέρει.

Παράλληλα, θέτει ως ευρύτερο πολιτικό και οικονομικό στόχο τη σύγκλιση της Ελλάδας με την υπόλοιπη Ευρώπη: «Σήμερα ένας εθνικός στόχος σοβαρός πρέπει να είναι να συγκλίνουμε επιτέλους με τον μέσο ευρωπαϊκό όρο και να μην είμαστε ουραγοί».

Πέρα όμως από τις οικονομικές προτάσεις και τις πολιτικές θέσεις, η συνέντευξη αποκτά και μια πιο προσωπική διάσταση. Με αφετηρία την Οδύσσεια και την Ιθάκη, ο Αλέξης Τσίπρας μιλά για τις προσωπικές παγίδες της πολιτικής διαδρομής, αλλά και για τα στοιχεία που θεωρεί ότι πρέπει να κρατά ένας πολιτικός ώστε να μην απομακρύνεται από την πραγματικότητα.

«Ο ναρκισσισμός είναι μια από τις σειρήνες που πρέπει να κουλαντρίσεις»

Και εξηγεί: «Η ματαιοδοξία, πολλές φορές η έλλειψη αίσθησης του βάρους, το να πατάει κανείς στο έδαφος, ο ναρκισσισμός σε πολλούς ανθρώπους, είναι σειρήνες τις οποίες κανείς πρέπει να τις κουλαντρίσει, να τις ισορροπήσει».

Απέναντι σε αυτές τις «σειρήνες», ο ίδιος περιγράφει ως βασικό εργαλείο την πολιτική διαίσθηση. Δεν απορρίπτει τις συμβουλές των ειδικών, όμως υπογραμμίζει ότι η τελική πολιτική επιλογή, κατά την άποψή του, δεν μπορεί να υπαγορεύεται αποκλειστικά από μετρήσεις και επικοινωνιακές στρατηγικές.

«Το GPS στην πολιτική είναι σε μεγάλο βαθμό το ένστικτο»

Για τη δική του πυξίδα, πάντως, δηλώνει ότι εξακολουθεί να εμπιστεύεται το ένστικτο.

«Ακούω τις συνταγές των ειδικών, των επικοινωνιολόγων και των δημοσκόπων, αλλά το πολιτικό ένστικτο το εκτιμώ, το αξιολογώ περισσότερο πολλές φορές από τις συμβουλές».

Και ξεκαθαρίζει: «Δεν είμαι από τους ανθρώπους που θα μπω σε ένα κουτάκι. Που θα λέω τα πράγματα όπως μου λένε κάποιοι να τα πω».

Η αναφορά αυτή οδηγεί και στη συζήτηση για την εικόνα που έχει σήμερα στην πολιτική σκηνή και για τις διαφορετικές, συχνά αντιφατικές, κριτικές που δέχεται. Ο Αλέξης Τσίπρας επιχειρεί να απαντήσει στις αιτιάσεις ότι έχει αλλάξει πολιτικό ύφος, επισημαίνοντας ότι οι χαρακτηρισμοί που του αποδίδονται κινούνται σε δύο εντελώς αντίθετους πόλους.

«Μαδούρο της Μεσογείου ή συμβιβασμένος;»

Απαντώντας στην κριτική ότι σήμερα εμφανίζεται περισσότερο χαμηλών τόνων και λιγότερο συγκρουσιακός, ο Αλέξης Τσίπρας, επικαλείται τις αντιφατικές κριτικές που δέχεται.

«Η βασική κριτική που δέχομαι από τη Νέα Δημοκρατία είναι ότι είμαι ο Μαδούρο της Μεσογείου. Κάποιοι άλλοι λένε ότι είμαι ένας συμβιβασμένος».

«Όταν ακούς τις ακριβώς αντίθετες κριτικές» λέει ο Αλέξης Τσίπρας, «μάλλον η αλήθεια είναι κάπου στη μέση».