Το LNG ως όπλο: η παραδοχή Γκιλφοιλ που αγγίζει και την Αθήνα

Ο Ερντογάν ανέβηκε στο βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ και έκανε κάτι που απέφευγε επιμελώς επί χρόνια: μίλησε για το Αιγαίο. Ζήτησε επίλυση «με βάση το Διεθνές Δίκαιο και το πνεύμα καλής γειτονίας», επανέφερε το αίτημα αναγνώρισης του ψευδοκράτους και ξαναέβαλε στο τραπέζι τη Διάσκεψη Ανατολικής Μεσογείου —την τουρκική απάντηση στο East Med Gas Forum απ’ όπου η Άγκυρα λείπει επιδεικτικά. Το παράδοξο είναι ότι η ίδια η Τουρκία που επί χρόνια αρνιόταν οποιαδήποτε διεθνή διαμεσολάβηση στα ελληνοτουρκικά, τώρα επιζητά ακριβώς αυτή τη διεθνή νομιμοποίηση, εν όψει —όπως όλα δείχνουν— νέας κλιμάκωσης.

Δώρα Άγκυρας, ψυχρολουσία Ουάσιγκτον

Στο παρασκήνιο, η Άγκυρα πήγε στις ΗΠΑ με γεμάτες τσέπες: συμφωνία πυρηνικής συνεργασίας για μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες και παραγγελία έως 150 Boeing 737 MAX από την Turkish Airlines. Αντάλλαγμα; Ο πρέσβης Τ. Μπάρακ επιβεβαίωσε πως το ζήτημα των F-35 παραμένει σε τέλμα λόγω των S-400, ενώ ούτε λέξη για τους κινητήρες του ΚΑΑΝ που ο Τραμπ είχε υποσχεθεί στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ. Υποσχέσεις έξι μηνών που έγιναν ένας χρόνος αναμονής, τη στιγμή που η Τουρκία ευθυγραμμίζεται πρόθυμα με τις αμερικανικές κυρώσεις σε Ρωσία και Ιράν, κόβοντας τράπεζες, πτήσεις και αμοιβαία κεφάλαια.

Το LNG ως εργαλείο πίεσης

Σε αυτό το σκηνικό αμερικανικής διαπραγματευτικής ασυμμετρίας εντάσσεται και μια παραδοχή που έκανε τον γύρο του κόσμου: στελέχη της κυβέρνησης Τραμπ αναγνώρισαν δημοσίως ότι οι ΗΠΑ συνέβαλαν στην ανατροπή της ρουμανικής κυβέρνησης Μπολοζάν, επειδή αρνήθηκε να αγοράσει αμερικανικό LNG σε υψηλότερες τιμές.

Ο απολογισμός που παραθέτει ο συντάκτης —35 πραξικοπήματα, 40 πόλεμοι, πάνω από 80 εκλογικές αλλοιώσεις από το 1947— δεν είναι καινούργιος κατάλογος αμαρτιών, αλλά η δημόσια παραδοχή του σήμερα αποκτά ιδιαίτερο βάρος για μια Ελλάδα που διαπραγματεύεται ενεργειακές συμφωνίες με την ίδια Ουάσιγκτον. Ακόμη πιο αιχμηρή η δεύτερη εκδοχή του περιστατικού.

Η φράση αποδίδεται στην ίδια την Κίμπερλι Γκιλφοιλ, πρέσβη πλέον σε ρόλο κοντά στην κυβέρνηση Τραμπ, ειπωμένη —σύμφωνα με την καταγγελία— μπροστά στον υπουργό Σταύρο Παπασταύρου, στενό συνεργάτη του Κυριάκου Μητσοτάκη. Αν η αναφορά ισχύει, το μήνυμα δεν χρειάζεται μετάφραση: «μπορούμε να το κάνουμε κι εδώ» δεν είναι διπλωματική ευγένεια, είναι υπενθύμιση ισχύος προς μια κυβέρνηση που ήδη διαπραγματεύεται LNG, F-16, και ισορροπίες Αιγαίου με τον ίδιο συνομιλητή.

Η Αθήνα βρίσκεται σε μια δύσκολη θέση: από τη μία ο Ερντογάν που ζητά διεθνή νομιμοποίηση για να κλιμακώσει, από την άλλη ένας αμερικανικός εταίρος που, αν οι πληροφορίες επιβεβαιωθούν, δεν διστάζει να θυμίζει πόσο εύκολα μπορεί να ανατρέψει κυβερνήσεις που δεν συμμορφώνονται ενεργειακά. Ανάμεσα στα δύο, το ελληνικό εξωτερικό βήμα μοιάζει στενότερο απ’ όσο θα ήθελε κανείς να παραδεχτεί.