Πετρέλαιο στο 1,75€: το «success story» που καίει τα νοικοκυριά

Η αντίθεση είναι εντυπωσιακή σε καιρό κρίσης: από τη μια η κυβερνητική αφήγηση περί «success story» της ελληνικής οικονομίας, από την άλλη λογαριασμοί θέρμανσης και ταμεία βενζινάδικων που καίνε το εισόδημα. Ο πρωθυπουργός, σε πρόσφατη συνέντευξη, προανήγγειλε παρέμβαση μόνο για το πετρέλαιο θέρμανσης, με στόχο να μην ξεπεράσει το 1,75€ το λίτρο — τιμή που παραμένει απαγορευτική για τη συντριπτική πλειοψηφία των νοικοκυριών, ακόμη και για όσα δικαιούνται επίδομα θέρμανσης, δεδομένων των στενών εισοδηματικών κριτηρίων που αποκλείουν πολλούς από όσους πραγματικά το χρειάζονται.

Το άλλοθι των κανόνων

Η κυβέρνηση επικαλείται τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες ως ανασχετικό παράγοντα για οποιαδήποτε παρέμβαση, ισχυριζόμενη ότι χωρίς νέα ρήτρα διαφυγής τα χέρια της είναι δεμένα. Το επιχείρημα, όμως, δεν αντέχει σε στοιχειώδη λογιστικό έλεγχο: τα έσοδα από τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης είναι σταθερά και συνδέονται με την κατανάλωση, όχι με την τιμή· αντίθετα, ο ΦΠΑ 24% υπολογίζεται επί της τιμής και του ΕΦΚ, οπότε όσο ανεβαίνουν οι τιμές καυσίμων, τόσο γεμίζει το ταμείο του κράτους. Μια αναπροσαρμογή συντελεστή ΦΠΑ θα μπορούσε να συγκρατήσει την τελική τιμή χωρίς να πλήξει τη δημοσιονομική ισορροπία. Η επιλογή να μη γίνει αυτό δεν είναι αδυναμία — είναι, όπως όλα δείχνουν, πολιτική επιλογή διατήρησης της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών σε οριακά επίπεδα, με τους πόρους να κατευθύνονται σε ανελαστικές δαπάνες ελεγχόμενες από ισχυρούς οικονομικούς παράγοντες.

Ο Τσίπρας εκμεταλλεύεται το χάσμα

Στο χάσμα ανάμεσα στην αφήγηση και την πραγματικότητα έσπευσε να πατήσει ο Αλέξης Τσίπρας, με δύο αναρτήσεις που λειτουργούν σαν δίδυμο επικοινωνιακό χτύπημα. Στην πρώτη, καταγράφει ευθέως το παράδοξο του «success story»:

Η αναφορά σε αμόλυβδη στα 2,4€ και πετρέλαιο θέρμανσης στα 2€ λειτουργεί ως αντίστιξη στην κυβερνητική διαφήγηση ευημερίας, με τον πρώην πρωθυπουργό να ζητά ευθέως «να κάνουν κάτι». Λίγο αργότερα, ο Τσίπρας ανεβάζει τον τόνο της ειρωνείας με μια πρόταση-πρόκληση προς το Μαξίμου:

Το «θα τον χειροκροτήσω» είναι σαφής υπαινιγμός ότι η κυβερνητική οροφή του 1,75€ θεωρείται από την αντιπολίτευση εξίσου ανεπαρκής όσο και η δική της πρόταση των 1,40€ — μια διαφορά δεκάρας που, ωστόσο, αναδεικνύει πόσο μακριά βρίσκονται και οι δύο πλευρές από κάτι που θα μπορούσε ρεαλιστικά να λέγεται ελάφρυνση.

Η κυβέρνηση μπορεί να επιλέγει τη γλώσσα των δημοσιονομικών κανόνων για να δικαιολογήσει την αδράνειά της, αλλά οι αριθμοί δεν συμμαχούν με αυτή την αφήγηση. Και όσο η απόσταση ανάμεσα στο «success story» και στο κόστος θέρμανσης μεγαλώνει, τόσο πιο εύκολα βρίσκει έδαφος η αντιπολίτευση για να το εκμεταλλευτεί επικοινωνιακά, χωρίς καν να χρειαστεί να το διαστρεβλώσει.