Το «Έβρος Μετά» έγινε παροχή στη ΔΕΘ; Το ερώτημα που εκκρεμεί

Δύο δισ. διακόσια εκατομμύρια ευρώ μοιράστηκαν φέτος στη ΔΕΘ, ρεκόρ παροχολογίας που αγγίζει το ανώτατο όριο αύξησης δαπανών των ευρωπαϊκών κανόνων. Και όσο πιο ψηλά ανεβαίνει το ποσό, τόσο πιο επίμονο γίνεται ένα ερώτημα που το Μαξίμου προτιμά να μην απαντήσει: αξίζει περισσότερο η επανεκλογή ενός κόμματος από την παραγωγική ανάταξη της χώρας;

Ο Έβρος που ξεχάστηκε

Στον Έβρο, μια περιοχή που αδειάζει από κατοίκους εδώ και δεκαετίες, οι πυρκαγιές του 2023 έκαψαν περίπου ένα εκατομμύριο στρέμματα. Συγκροτήθηκε τότε Επιτροπή Ανασυγκρότησης με επικεφαλής τον Θάνο Μπένο, σε συνεργασία με το «Διάζωμα», η οποία σχεδίασε το πρόγραμμα «Έβρος Μετά» ύψους 3 δισ. ευρώ, με πόρους κυρίως κοινοτικούς και ήδη εξασφαλισμένους. Το πρόγραμμα αυτό συρρικνώθηκε στα 300 εκατ. ευρώ, οδηγώντας τον κ. Μπένο σε παραίτηση. Όταν ακυρώνεις το μέλλον μιας περιοχής μοιράζοντας χρήματα αποκλειστικά για κατανάλωση, τι όραμα υπάρχει άραγε γι’ αυτήν;

Η Θράκη και ο Έβρος δεν είναι απλώς μια ακόμη εγκαταλελειμμένη γωνιά της επικράτειας. Από το 1991, με τη διάλυση του Συμφώνου της Βαρσοβίας, αποτελούν την περιοχή με τη μεγαλύτερη γεωπολιτική και γεωοικονομική αξία της χώρας, με τον Διευρωπαϊκό Άξονα ΙΧ να συνδέει από το 1992 την Αλεξανδρούπολη με το Ελσίνκι. Ο άξονας αυτός παρέμεινε αναξιοποίητος, χωρίς εμπορευματική κίνηση, χωρίς σιδηρόδρομο πλέον, με τις βιομηχανικές ζώνες σε εικόνα εγκατάλειψης και παραγωγικές μονάδες όπως η ΕΖΑΧ και η ΘΡΑΚΗ κλειστές. Στη θέση της ανάπτυξης, ήλθαν τα στρατιωτικά και οικονομικά συμφέροντα μιας υπερδύναμης.

Επιδόματα αντί για σχέδιο

Το ελληνικό παράδοξο έχει και όνομα διεθνές: το γερμανικό ίδρυμα Bertelsmann είχε προειδοποιήσει από το 2014 πως η Ελλάδα ήταν η μοναδική από 14 χώρες όπου η συμμετοχή στην ενιαία αγορά οδήγησε σε χαμηλότερο κατά κεφαλήν ΑΕΠ απ’ ό,τι αν έμενε εκτός Ένωσης. Δεκατέσσερα χρόνια μετά, η εικόνα φαίνεται χειρότερη: τα 43 δισ. της πανδημίας διατέθηκαν οριζόντια, οι καταθέσεις εκτοξεύτηκαν κατά 20 δισ. μέσα σε έναν χρόνο, όμως το Ταμείο Ανάκαμψης δεν άφησε παραγωγικό αποτύπωμα.

Οι οικονομολόγοι Νταρόν Ατζεμόγλου και Τζέιμς Ρόμπινσον, στο βραβευμένο με Νόμπελ έργο τους για το γιατί αποτυγχάνουν τα έθνη, εξηγούν πώς μια πολιτική ελίτ μπλοκάρει σκόπιμα την ανάπτυξη όταν φοβάται το ενδεχόμενο πολιτικής της αντικατάστασης. Η κυβερνητική συνταγή της επιδοματικής πολιτικής μοιάζει να επιβεβαιώνει ακριβώς αυτό: εμβαλωματικές ενέσεις που καταλήγουν σε κατανάλωση, ενισχύουν το κεφάλαιο και αφήνουν άλυτα τα προβλήματα σε υγεία και παιδεία. Η Νέα Δημοκρατία σκόρπισε δισεκατομμύρια με πελατειακό τρόπο για να κρατηθεί στην εξουσία και το αποτέλεσμα του 2023 ξεπέρασε κάθε προσδοκία της. Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι απλό: πόσα από τα χρήματα του «Έβρος Μετά» κατέληξαν τελικά στη βιτρίνα της ΔΕΘ αντί στην ανασυγκρότηση μιας περιοχής που η ίδια η κυβέρνηση παραδέχτηκε πως χρειάζεται σωτηρία;