Κυριάκος Πιερρακάκης: Σε νέα εποχή επενδύσεων περνά η Ελλάδα

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης, υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, μίλησε για τη στρατηγική θέση του κράτους στην οικονομία και την ανάγκη να κινητοποιηθούν μακροπρόθεσμα επενδυτικά κεφάλαια. Η τοποθέτησή του έγινε στην 18η Ετήσια Σύνοδο του International Forum of Sovereign Wealth Funds (IFSWF), με θέμα «Sovereign Capital in a Contested World», η οποία πραγματοποιείται στην Αθήνα με φιλοξενία από το Εθνικό Αναπτυξιακό Ταμείο.

Απευθυνόμενος σε διεθνείς κρατικούς επενδυτικούς οργανισμούς, ο υπουργός τους κάλεσε να τοποθετήσουν κεφάλαια στην Ελλάδα. Ως τομείς προτεραιότητας ανέδειξε τις στρατηγικές υποδομές και την ενέργεια, τις νέες τεχνολογίες, καθώς και την ανάπτυξη ελληνικών επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται διεθνώς.

Ο κ. Πιερρακάκης σημείωσε επίσης ότι η Ελλάδα περνά σε νέο στάδιο της αναπτυξιακής της πορείας. Καθώς πλησιάζει η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, όπως είπε, αποκτούν ξεχωριστή βαρύτητα η προσέλκυση ιδιωτικών κεφαλαίων, η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και η εμβάθυνση των κεφαλαιαγορών.

Το κράτος επανέρχεται στο κέντρο της οικονομικής στρατηγικής

«Το κράτος έχει επιστρέψει στο επίκεντρο της οικονομικής στρατηγικής. Όχι ως προσωρινός παράγοντας για την αντιμετώπιση μιας έκτακτης ανάγκης, αλλά ως μόνιμος συντελεστής», ανέφερε ο κ. Πιερρακάκης. Υπογράμμισε, παράλληλα, πως η οικονομική ισχύς είναι πλέον άμεσα συνδεδεμένη με την εθνική ισχύ.

Ο υπουργός παρατήρησε ότι κυβερνήσεις που παλιότερα έβλεπαν με επιφύλαξη τα κρατικά επενδυτικά κεφάλαια, πλέον τα χρησιμοποιούν για την προώθηση στρατηγικής ανάπτυξης. Ως παραδείγματα παρέθεσε το Εθνικό Ταμείο Πλούτου που δημιουργείται στη Βρετανία, τις μεγάλες γερμανικές επενδύσεις σε υποδομές, την αμερικανική βιομηχανική πολιτική και τις ευρωπαϊκές δράσεις για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.

Όπως είπε, το ζητούμενο δεν είναι πια αν τα κράτη θα παρεμβαίνουν στην κατανομή κεφαλαίων, αλλά πώς θα το κάνουν χωρίς να πλήττουν την αποτελεσματική λειτουργία των αγορών.

Στο πλαίσιο αυτό, περιέγραψε τρεις κύριες λειτουργίες του κράτους στην οικονομία: τον σχεδιασμό με μακροπρόθεσμο ορίζοντα, την προάσπιση του δημόσιου συμφέροντος και τη διατήρηση της ελευθερίας στις στρατηγικές επιλογές.

Εξήγησε ότι έργα σε ενεργειακά δίκτυα, λιμάνια, διασυνδέσεις, ερευνητικά οικοσυστήματα και κρίσιμες υποδομές χρειάζονται ορίζοντα σχεδιασμού δεκαετιών. Ένας τέτοιος σχεδιασμός, όπως τόνισε, ξεπερνά τόσο τη διάρκεια των πολιτικών θητειών όσο και τους συνηθισμένους επενδυτικούς κύκλους.

Παράλληλα, προειδοποίησε πως η υπέρμετρη εξάρτηση από έναν προμηθευτή ή από λίγους προμηθευτές ενδέχεται να προκαλέσει σοβαρούς στρατηγικούς κινδύνους, όπως φάνηκε στην ενεργειακή κρίση της Ευρώπης.

«Η αποτελεσματικότητα έχει σημασία. Αλλά η ανθεκτικότητα δεν αποτελεί αναποτελεσματικότητα. Είναι το τίμημα που καταβάλλουμε για να διατηρούμε την ελευθερία των επιλογών μας», δήλωσε.

Ο κ. Πιερρακάκης επισήμανε, ωστόσο, ότι και η υπερβολική κρατική παρέμβαση ενέχει κινδύνους. Τόνισε πως οι κυβερνήσεις πρέπει να συνδυάζουν τον στρατηγικό σχεδιασμό με την οικονομική πειθαρχία.

Η συμβολή των κρατικών επενδυτικών ταμείων

Ο υπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στα κρατικά επενδυτικά ταμεία, λέγοντας ότι έχουν τη δυνατότητα να παντρέψουν τον μακροπρόθεσμο ορίζοντα του κράτους με την αποτελεσματικότητα των επενδύσεων.

«Εάν ένα έργο χαρακτηρίζεται στρατηγικό, αλλά δεν αντέχει σε σοβαρό χρηματοοικονομικό έλεγχο, ο χαρακτηρισμός “στρατηγικό” δεν πρέπει να το απαλλάσσει από τον έλεγχο. Αντιθέτως, πρέπει να οδηγεί σε ακόμη αυστηρότερο έλεγχο», ανέφερε.

Πρόσθεσε ότι οι δημόσιοι επενδυτικοί φορείς δεν είναι σωστό να αξιοποιούνται για να αποκρύπτονται δημοσιονομικές δεσμεύσεις. Επισήμανε ακόμη πως οι στρατηγικές επενδύσεις οφείλουν να συμβαδίζουν με τη δημοσιονομική υπευθυνότητα.

Μιλώντας για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη, ο κ. Πιερρακάκης είπε ότι το κύριο πρόβλημα δεν είναι η ανεπάρκεια αποταμιεύσεων. Είναι η δυσκολία να διοχετευθούν αυτές στη χρηματοδότηση παραγωγικών επενδύσεων μεγάλης κλίμακας.

Παρότι η Ευρώπη διαθέτει σημαντικά κεφάλαια, επιστημονικό δυναμικό υψηλού επιπέδου και ισχυρές επιχειρήσεις, το χρηματοπιστωτικό της σύστημα εξακολουθεί να είναι κατακερματισμένο, σημείωσε. Έτσι, σημαντικό τμήμα των ευρωπαϊκών αποταμιεύσεων κατευθύνεται σε επενδυτικές ευκαιρίες εκτός Ευρώπης.

Με αυτή την αφετηρία, χαρακτήρισε την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων εγχείρημα οικονομικής κυριαρχίας, και όχι μια απλή τεχνική αλλαγή στο χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Το δημόσιο χρέος προβλέπεται κοντά στο 137% του ΑΕΠ το 2026

Για την ελληνική οικονομία, ο υπουργός ανέφερε ότι η χώρα έχει ανακτήσει την επενδυτική βαθμίδα και ότι οι τράπεζες έχουν ξαναποκτήσει τη δυνατότητα χρηματοδότησης της πραγματικής οικονομίας. Παράλληλα, τόνισε πως η δημοσιονομική σταθερότητα έχει πλέον κεντρική θέση στην οικονομική πολιτική.

Σύμφωνα με τον κ. Πιερρακάκη, στο τέλος του 2026 το δημόσιο χρέος αναμένεται να βρίσκεται κοντά στο 137% του ΑΕΠ, από 208%-209% μετά την πανδημία.

«Αυτά δεν είναι απλώς στατιστικά στοιχεία που παραθέτουμε. Αποτελούν το θεμέλιο για κάτι πολύ σημαντικότερο: την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης», ανέφερε, προσθέτοντας πως η εμπιστοσύνη συνιστά ουσιαστικό πλεονέκτημα για τις επενδύσεις.

Το αναπτυξιακό μοντέλο μετά το Ταμείο Ανάκαμψης

Ο κ. Πιερρακάκης αναφέρθηκε, επίσης, στην ανάγκη να σχεδιαστεί νέο αναπτυξιακό μοντέλο για την περίοδο μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης τόνισε ότι το Ταμείο έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην επανεκκίνηση των επενδύσεων, αλλά η επόμενη περίοδος για την ελληνική οικονομία δεν μπορεί να βασίζεται σε έκτακτη ευρωπαϊκή χρηματοδότηση.

Η ανάπτυξη, αντίθετα, χρειάζεται παραγωγικές ιδιωτικές επενδύσεις, βαθύτερες κεφαλαιαγορές και θεσμούς ικανούς να προσελκύουν κεφάλαια με μακροπρόθεσμο ορίζοντα.

Στο πλαίσιο αυτό, μίλησε για αλλαγές στους κανόνες λειτουργίας των διαχειριστών επενδυτικών κεφαλαίων, προκειμένου να ενισχυθούν η κανονιστική και η φορολογική προβλεψιμότητα.

Οι παρεμβάσεις προβλέπουν, μεταξύ άλλων, φορολογική ασφάλεια δικαίου για τη μόνιμη εγκατάσταση, διαδικασία αναγνώρισης διαχειριστών που πληρούν ορισμένες προϋποθέσεις και συντελεστή φόρου 5% στην αμοιβή απόδοσης (carried interest).

«Δεν θέλουμε απλώς κεφάλαια που διέρχονται από την Ελλάδα. Θέλουμε επενδυτική τεχνογνωσία, επαγγελματικά οικοσυστήματα και δυνατότητα λήψης επενδυτικών αποφάσεων με έδρα τη χώρα μας», υπογράμμισε.

Νέος επενδυτικός λογαριασμός αποταμίευσης για παιδιά

Ο υπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στον νέο επενδυτικό λογαριασμό αποταμίευσης για παιδιά, λέγοντας ότι η σχετική ρύθμιση ψηφίζεται σήμερα στη Βουλή.

Όπως ανέφερε, ο λογαριασμός θα περιλαμβάνει συμπληρωματικές κρατικές εισφορές, μέσα στα όρια που ορίζει ο νόμος. Σκοπός είναι να ενισχυθεί η μακροχρόνια αποταμίευση και να συμβάλει η νέα γενιά στη δημιουργία κεφαλαίου.

Την πρωτοβουλία περιέγραψε ως μέτρο τόσο οικογενειακής πολιτικής όσο και ανάπτυξης των κεφαλαιαγορών, επισημαίνοντας ότι «μια χώρα που θέλει περισσότερες επενδύσεις πρέπει να καλλιεργεί και περισσότερους επενδυτές».

Για την ένταξη του Χρηματιστηρίου Αθηνών στο Euronext, ο κ. Πιερρακάκης ανέφερε πως εντάσσεται στη στρατηγική διεύρυνσης της πρόσβασης των ελληνικών επιχειρήσεων στις ευρωπαϊκές κεφαλαιαγορές.

Οι εταιρείες της Ελλάδας, όπως σημείωσε, χρειάζεται να ξεπεράσουν τα όρια που θέτει το μέγεθος της εγχώριας αγοράς και να αποκτήσουν μεγαλύτερη πρόσβαση σε ευρωπαϊκά κεφάλαια, ρευστότητα και ευκαιρίες ανάπτυξης.

Παράλληλα, έθεσε ως ζήτημα προς αντιμετώπιση μια δομική αδυναμία της ελληνικής οικονομίας: το μικρό μέγεθος πολλών επιχειρήσεων.

Κατά τον υπουργό, το επόμενο βήμα της ανάπτυξης απαιτεί περισσότερες εξαγορές και συγχωνεύσεις, μεγαλύτερες επιχειρήσεις και ισχυρές ελληνικές εταιρείες που μπορούν να ανταγωνιστούν διεθνώς.

«Το επόμενο στάδιο της ελληνικής ανάπτυξης πρέπει να περιλαμβάνει συγχωνεύσεις, εξαγορές, αύξηση του μεγέθους των επιχειρήσεων και δημιουργία εταιρειών ικανών να πρωταγωνιστήσουν στην Ανατολική Μεσόγειο και πέρα από αυτήν», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο ρόλος του Εθνικού Αναπτυξιακού Ταμείου

Στο Εθνικό Αναπτυξιακό Ταμείο αναφέρθηκε ιδιαίτερα ο κ. Πιερρακάκης, παρουσιάζοντάς το ως έκφραση της στροφής από την παθητική διαχείριση της δημόσιας περιουσίας στην ενεργή κινητοποίηση επενδυτικών κεφαλαίων.

Οι δράσεις του Ταμείου για την καινοτομία, τις υποδομές και την προετοιμασία επενδυτικών έργων, εξήγησε, αποσκοπούν στη διαμόρφωση ώριμων επενδυτικών ευκαιριών. Στο επίκεντρο βρίσκονται κυρίως η ενέργεια, οι ψηφιακές υποδομές, η γαλάζια οικονομία και η αγροτική τεχνολογία.

«Ο στόχος δεν είναι απλώς να ανακοινώνουμε έργα. Είναι να τα προετοιμάζουμε τόσο καλά, ώστε σοβαροί επενδυτές να επιλέγουν να τα χρηματοδοτήσουν», υπογράμμισε.

Η Ελλάδα ως επενδυτικός και τεχνολογικός κόμβος

Ο υπουργός στάθηκε και στη γεωστρατηγική θέση της Ελλάδας, η οποία, όπως είπε, βρίσκεται στο σημείο όπου συναντώνται η Ευρώπη, η Ανατολική Μεσόγειος, η Μέση Ανατολή και η Αφρική.

Οι ενεργειακές διασυνδέσεις, οι υποδομές εφοδιαστικής, τα υποθαλάσσια καλώδια δεδομένων και οι νέες υποδομές τεχνητής νοημοσύνης, σημείωσε, ανοίγουν σημαντικές δυνατότητες για επενδύσεις.

Σε αυτό το πλαίσιο έκανε αναφορά και στον PHAROS, ο οποίος αποτελεί τμήμα των αναδυόμενων υποδομών τεχνητής νοημοσύνης της Ελλάδας.

Στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, υπογράμμισε, η τεχνολογική αυτονομία εξαρτάται άμεσα από την επάρκεια ηλεκτρικής ενέργειας, τα δίκτυα, τα μικροκυκλώματα, τα κέντρα δεδομένων, το ανθρώπινο δυναμικό και τη διαθεσιμότητα κεφαλαίων.

«Το ψηφιακό μέλλον έχει υλική βάση. Όποιος παραμελήσει αυτή τη βάση θα διαπιστώσει ότι η τεχνολογική εξάρτηση είναι απλώς μια άλλη μορφή στρατηγικής εξάρτησης», επισήμανε.

Πρόσκληση στους διεθνείς επενδυτές

Κλείνοντας την ομιλία του, ο κ. Πιερρακάκης κάλεσε ανοιχτά τους εκπροσώπους των κρατικών επενδυτικών ταμείων να συμμετάσχουν στο επόμενο στάδιο ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας.

«Επενδύστε μαζί μας στις υποδομές που συνδέουν περιοχές, στις τεχνολογίες που αυξάνουν την παραγωγικότητα και στις ελληνικές επιχειρήσεις που είναι έτοιμες να αναδειχθούν σε πρωταγωνιστές της ευρύτερης περιοχής», ανέφερε.

Παράλληλα, δεσμεύτηκε πως η ελληνική πλευρά θα εργαστεί ώστε να δημιουργηθούν αξιόπιστα επενδυτικά έργα, να ενισχυθεί η χρηστή διακυβέρνηση και να διατηρηθεί ένα προβλέψιμο περιβάλλον για τις επενδύσεις.

«Το μέλλον δεν θα οικοδομηθεί από κράτη που δρουν μόνα τους, ούτε από αγορές που προσποιούνται ότι η γεωπολιτική δεν υπάρχει», σημείωσε. Όπως τόνισε, η ανάπτυξη προϋποθέτει θεσμούς που συνδυάζουν όραμα και πειθαρχία, ελευθερία και ανθεκτικότητα, καθώς και μακροπρόθεσμα κεφάλαια με παραγωγική φιλοδοξία.