Φορολογικοί έλεγχοι: 4+1 τρόποι για μείωση προστίμων έως 50% – Η αποδοχή που κλείνει τις υποθέσεις

Οι φορολογούμενοι διαθέτουν έως και πέντε δυνατότητες για να περιορίσουν στην Εφορία ακόμη και κατά 50% τα πρόστιμα που προκύπτουν από φορολογικό έλεγχο, εφόσον αναγνωρίσουν την κύρια οφειλή μέσα στις προθεσμίες της διαδικασίας.

Το ύψος του προστίμου που επιβάλλει η Εφορία εξαρτάται τόσο από τα ευρήματα του ελέγχου όσο και από το χρονικό σημείο κατά το οποίο ο φορολογούμενος θα αποφασίσει να ολοκληρώσει την υπόθεση.

Με βάση τον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, η αποδοχή μπορεί να γίνει σε τέσσερα διαδοχικά στάδια, με την έκπτωση να ξεκινά από 25% και να φθάνει στο 50%. Η υποβολή πραγματοποιείται σε μεγάλο βαθμό ψηφιακά, μέσα από την ειδική πλατφόρμα που λειτουργεί η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων για τις δηλώσεις Αποδοχής Πράξεων Ελέγχου.

Για μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους που ελέγχονται συχνά, η ταχύτητα με την οποία θα αντιδράσουν μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο. Η έγκαιρη αποδοχή της οφειλής οδηγεί σε μεγαλύτερη μείωση του προστίμου.

Όσο νωρίτερα γίνει η αποδοχή, τόσο μεγαλύτερη είναι η έκπτωση

Η πρόβλεψη περιλαμβάνεται στο νέο άρθρο 75 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας και συνδέει το ποσοστό μείωσης του προστίμου με το στάδιο στο οποίο βρίσκεται ο φορολογικός έλεγχος.

Όποιος θέλει να ολοκληρώσει γρήγορα τον έλεγχο οφείλει να υποβάλει δήλωση αποδοχής μέσω της ψηφιακής υπηρεσίας του myAADE, στη διεύθυνση myaade.gov.gr. Η διαδρομή είναι: Εφαρμογές – Φορολογικές Υπηρεσίες – Δήλωση Αποδοχής Πράξεων Ελέγχου, άρθρο 75 ν.5104/24.

Το ανώτατο ποσοστό έκπτωσης, δηλαδή 50%, ισχύει όταν η αποδοχή των αποτελεσμάτων γίνεται από τον φορολογούμενο στο πρώτο στάδιο, πριν οριστικοποιηθεί ο καταλογισμός. Σε αυτό το σημείο έχει ήδη λάβει γνώση των ευρημάτων της φορολογικής διοίκησης, χωρίς όμως να έχει ξεκινήσει η διαδικασία ενδικοφανούς προσφυγής.

Για έναν αυτοαπασχολούμενο ή μια μικρή επιχείρηση, η συγκεκριμένη επιλογή μπορεί να μειώσει αισθητά το τελικό οικονομικό βάρος. Απαραίτητο είναι να γίνουν αποδεκτά τόσο η παράβαση όσο και ο καταλογισμός, ενώ θα πρέπει παράλληλα να υπάρχει η δυνατότητα τήρησης των οικονομικών όρων που προβλέπει η διαδικασία.

Η αποδοχή, ωστόσο, δεν αποτελεί απλώς μία δήλωση πρόθεσης. Προϋποθέτει την τήρηση συγκεκριμένων προθεσμιών, καθώς και την έγκαιρη εξόφληση των ποσών που προβλέπονται.

Μικρότερη η έκπτωση όσο προχωρά η φορολογική εκκρεμότητα

Αν τα ευρήματα δεν γίνουν δεκτά στο πρώτο στάδιο, ο φορολογούμενος μπορεί ακόμη να πετύχει μείωση έως 40%, μετά την κοινοποίηση της οριστικής πράξης διορθωτικού προσδιορισμού φόρου, τέλους ή εισφοράς.

Η δυνατότητα αυτή παραμένει ανοικτή μέχρι να λήξει η προθεσμία για προσφυγή στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών. Σε αυτή τη φάση ο φορολογούμενος γνωρίζει το ακριβές ποσό της επιβάρυνσης και έχει δύο επιλογές: να αμφισβητήσει την πράξη, ζητώντας την πλήρη ακύρωση των προστίμων εφόσον αρνείται την παράβαση, ή να αποδεχθεί την κύρια οφειλή και να τερματίσει τη διαφορά. Η έκπτωση, πάντως, είναι πλέον χαμηλότερη από την αρχική και καθορίζεται από τα πραγματικά δεδομένα και τους ισχυρισμούς που προβάλλονται.

Η ρύθμιση είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για φορολογούμενους που δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να καλύψουν αμοιβές δικηγόρων, λογιστών και δικαστικά έξοδα μέχρι την ολοκλήρωση της αντιδικίας με το Δημόσιο. Παρότι σε αρκετές περιπτώσεις αρκεί μια δωρεάν ηλεκτρονική αίτηση προς τη Διεύθυνση Επίλυσης Φορολογικών Διαφορών (ΔΕΔ), μέσω της πλατφόρμας της ΑΑΔΕ, η προσφυγή απαιτεί χρόνο, προετοιμασία και ισχυρή νομική τεκμηρίωση. Παράλληλα, η υπόθεση παραμένει σε εκκρεμότητα έως την έκδοση απόφασης από τη ΔΕΔ ή μέχρι να εκπνεύσει η νόμιμη προθεσμία απάντησης, οπότε επέρχεται «σιωπηρή απόρριψη».

Ακόμη και σε περίπτωση αρνητικής απόφασης από τη ΔΕΔ, ο φορολογούμενος διατηρεί δυνατότητα συμβιβασμού με έκπτωση, η οποία στο συγκεκριμένο στάδιο περιορίζεται στο 30%. Η αποδοχή των αποτελεσμάτων μπορεί να υποβληθεί ηλεκτρονικά μετά την κοινοποίηση της απόφασης της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών της ΑΑΔΕ, αλλά και μετά τη «σιωπηρή απόρριψη», όσο βρίσκεται σε ισχύ η προθεσμία για δικαστική προσφυγή.

Σε αυτό το σημείο ο φορολογούμενος μπορεί να αναθεωρήσει την αρχική του στάση, ακόμη και αν είχε επιλέξει να προσβάλει τον καταλογισμό. Η έκπτωση είναι μικρότερη σε σύγκριση με τα προηγούμενα στάδια, παραμένει όμως μια διαθέσιμη λύση για την οριστική τακτοποίηση της φορολογικής εκκρεμότητας με χαμηλότερη επιβάρυνση.

Δυνατότητα συμβιβασμού ακόμη και πριν από τη δικάσιμο

Η τέταρτη επιλογή δίνει μείωση 25% στο πρόστιμο, στην περίπτωση που η διαφορά έχει ήδη φτάσει στα διοικητικά δικαστήρια. Ακόμη και τότε, η αποδοχή είναι δυνατή έως την αμέσως προηγούμενη ημέρα από εκείνη που έχει αρχικά οριστεί για τη συζήτηση της υπόθεσης.

Έτσι, ο ελεγχόμενος έχει τη δυνατότητα να τερματίσει τη δικαστική αντιπαράθεση ακόμη και σε πολύ προχωρημένο σημείο, λίγο πριν η υπόθεση εισαχθεί στο δικαστήριο. Πρόκειται για τη χαμηλότερη έκπτωση μεταξύ των τεσσάρων επιλογών, αλλά αποτελεί την τελευταία δυνατότητα να μην συνεχιστεί η διαμάχη.

Σε όλα τα στάδια, καθοριστική είναι η προσεκτική παρακολούθηση των ημερομηνιών. Αν παρέλθει η προθεσμία που ισχύει κάθε φορά, μπορεί να χαθεί και το αντίστοιχο ευεργέτημα. Επομένως, πριν αποφασιστεί η αποδοχή ή η αμφισβήτηση της πράξης, πρέπει να έχουν συνεκτιμηθεί το συνολικό ποσό, ο διαθέσιμος χρόνος εξόφλησης και οι πιθανότητες επιτυχίας κάθε ενέργειας ή προσφυγής.

Η προκαταβολή του 25% και έως 12 δόσεις για το υπόλοιπο

Για να διατηρηθεί η μείωση, ανεξαρτήτως του σταδίου στο οποίο βρίσκεται η υπόθεση, απαιτείται να καταβληθεί το 25% της οφειλής μέσα σε τρεις μόλις ημέρες από την αποδοχή των ευρημάτων του ελέγχου.

Το εναπομείναν 75% μπορεί να εξοφληθεί μέσω της πάγιας ρύθμισης σε έως 12 δόσεις. Η δυνατότητα αυτή αποτελεί ειδική διευκόλυνση για όσους δεν είναι σε θέση να πληρώσουν εφάπαξ ολόκληρη την οφειλή, χωρίς ωστόσο να καταργεί την υποχρέωση αυστηρής τήρησης του χρονοδιαγράμματος πληρωμών.

Σε περίπτωση που οι δόσεις δεν πληρώνονται εμπρόθεσμα και παραβιαστούν οι όροι της διαδικασίας, η έκπτωση ενδέχεται να χαθεί. Τότε η οφειλή επανέρχεται στο αρχικό της ύψος, λαμβάνοντας υπόψη τα ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί.

Ο μηχανισμός στηρίζεται στην αρχή ότι η έκπτωση είναι υψηλότερη στην αρχή του καταλογισμού και περιορίζεται όσο η υπόθεση περνά από τον φορολογικό έλεγχο στην οριστική πράξη, στη ΔΕΔ και, τελικά, στα δικαστήρια. Η ρύθμιση συνδέεται αφενός με την αποσυμφόρηση των δικαστηρίων και τον περιορισμό των εκκρεμοτήτων και αφετέρου με τη σύγχρονη αντίληψη μιας φορολογικής διοίκησης που, πέρα από τις κυρώσεις, προσφέρει ουσιαστικό περιθώριο συμμόρφωσης και τακτοποίησης. Σε αυτό το πλαίσιο, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης έχει αναφέρει ότι «ρόλος της Πολιτείας είναι να δίνει το χέρι και όχι να κουνάει το δάχτυλο στον πολίτη».

Η Επιτροπή για την Εξώδικη Επίλυση Φορολογικών Διαφορών

Ανεξάρτητα από τη διαδικασία που προβλέπει το άρθρο 75, η Επιτροπή Εξώδικης Επίλυσης Φορολογικών Διαφορών παραμένει ένας πρόσθετος τρόπος εξωδικαστικής διευθέτησης για υποθέσεις που υπάγονται στις αρμοδιότητές της.

Ο νόμος που δημοσιεύθηκε στις 25 Ιουνίου 2026 εισήγαγε νέες προθεσμίες για τη λειτουργία της Επιτροπής και την περάτωση των διαδικασιών της, με αλλαγή στο άρθρο 16 του ν. 4714/2020.

Σύμφωνα με τον νέο νόμο που ψηφίστηκε το καλοκαίρι, τον ν.5313/2026, η αίτηση κατατίθεται ηλεκτρονικά έως τις 30 Ιουνίου 2027. Μπορεί να αφορά μόνο υποθέσεις οι οποίες εκκρεμούν, χωρίς να έχουν συζητηθεί ακόμη, ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας ή των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων έως τις 29 Ιουνίου 2027.

Η νέα ρύθμιση αφορά επίσης υποθέσεις που εξακολουθούν να εκκρεμούν στην Επιτροπή. Μέχρι την ίδια προθεσμία, επιτρέπεται ακόμη η υποβολή νέου αιτήματος για υποθέσεις των οποίων η αρχική αίτηση είχε απορριφθεί για τυπικούς λόγους, καθώς και για υποθέσεις που ματαιώθηκαν ή για απορριφθείσες αιτήσεις, εφόσον έχουν εμφανιστεί νέα στοιχεία ή νέα νομολογία ή έχει εκδοθεί αμετάκλητη απόφαση ποινικού δικαστηρίου.

Η Επιτροπή Εξώδικης Επίλυσης είναι διαφορετική διαδικασία τόσο από τη Διεύθυνση Επίλυσης Φορολογικών Διαφορών της ΑΑΔΕ όσο και από την ηλεκτρονική δήλωση αποδοχής του άρθρου 75. Καθεμία έχει ξεχωριστό πεδίο εφαρμογής και διαφορετικές προϋποθέσεις. Για τον φορολογούμενο, και ειδικά για μια μικρή ή μεσαία επιχείρηση, είναι κρίσιμο να εξετάζεται εγκαίρως ποια διαδικασία μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ποια προθεσμία παραμένει ενεργή στη συγκεκριμένη υπόθεση.