Ιωάννα Κουτσουράδη: Έφυγε από τη ζωή στα 89 της η Ελληνίδα φιλόσοφος στην Κωνσταντινούπολη

Η Ιωάννα Κουτσουράδη, Ελληνίδα φιλόσοφος, πέθανε στις 2 Οκτωβρίου στην Κωνσταντινούπολη, σε ηλικία 89 ετών, μόλις δύο ημέρες πριν από τα 90ά γενέθλιά της.

Με πολυετή ακαδημαϊκή διαδρομή στην Τουρκία και παρουσία εκτός συνόρων, αφιέρωσε μεγάλο μέρος της επιστημονικής της δουλειάς στη φιλοσοφία, την αξία του ανθρώπου και την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η Ιωάννα Κουτσουράδη γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη στις 4 Οκτωβρίου 1936, τελείωσε το Ζάππειο και σπούδασε φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο Κωνσταντινούπολης, όπου έκανε τα πρώτα βήματα της ακαδημαϊκής της πορείας. Αργότερα, στο Ερζερούμ της ανατολικής Τουρκίας, δίδαξε φιλοσοφία, σύγχρονη γερμανική ποίηση και λατινικά.

Το 1968 ξεκίνησε στο Πανεπιστήμιο Χατζέτεπε της Άγκυρας, όπου εργάστηκε μέχρι τη συνταξιοδότησή της το 2003. Και μετά την αποχώρησή της από την ενεργό πανεπιστημιακή υπηρεσία, εξακολούθησε να διδάσκει. Στο τελευταίο στάδιο της ακαδημαϊκής της διαδρομής παρέδιδε μαθήματα φιλοσοφίας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Πανεπιστήμιο Μάλτεπε.

Η Ιωάννα Κουτσουράδη είχε αναλάβει την προεδρία της Φιλοσοφικής Εταιρείας της Τουρκίας, ενώ ήταν και επίτιμη πρόεδρος της Διεθνούς Ομοσπονδίας Φιλοσοφικών Εταιρειών. Παράλληλα, από το 2010 συμμετείχε ως μέλος στη Διεθνή Επιτροπή Εναντίον της Θανατικής Ποινής.

Με βασικούς άξονες την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και τα δικαιώματα του ανθρώπου, η εργογραφία της την καθιέρωσε ως σημαντική μορφή της σύγχρονης φιλοσοφίας τόσο στην Τουρκία όσο και σε διεθνές επίπεδο.

Η δράση της Ιωάννας Κουτσουράδη για τα ανθρώπινα δικαιώματα

Η Ιωάννα Κουτσουράδη είχε καθοριστική παρουσία στη συζήτηση για τα ανθρώπινα δικαιώματα, τα οποία αντιμετώπιζε όχι απλώς ως νομική προστασία, αλλά και ως ηθική απαίτηση για τη διαφύλαξη της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Η σκέψη της στηριζόταν στην ανάγκη κάθε άνθρωπος να έχει τις προϋποθέσεις για μόρφωση, καλλιέργεια των δυνατοτήτων του και ολοκλήρωση της προσωπικότητάς του. Υπό αυτή την έννοια, υποστήριζε ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα έχουν καθολικό χαρακτήρα και δεν εξαρτώνται από την καταγωγή, τη θρησκεία ή τον πολιτισμό.

Για την Κουτσουράδη, η ουσία των δικαιωμάτων κρινόταν και στην καθημερινότητα. Τόνιζε, επομένως, πως κάθε άνθρωπος οφείλει να σέβεται την αξιοπρέπεια και τις ελευθερίες των άλλων, όχι μόνο επειδή το επιβάλλει ο νόμος.

Ανάμεσα στα σημαντικότερα βιβλία της συγκαταλέγονται τα «Νίτσε και άνθρωπος», «Σοπενχάουερ και άνθρωπος», «Ο άνθρωπος και οι αξίες του», «Ηθική», «Κοιτάζοντας την τέχνη μέσα από τη φιλοσοφία» και «Ανάμεσα στα γεγονότα της εποχής».

Η πνευματική κληρονομιά της Ιωάννας Κουτσουράδη

Στην παρακαταθήκη της αναφέρθηκε ο επικεφαλής της Διεύθυνσης Επικοινωνίας της τουρκικής προεδρίας, Μπουρχανετίν Ντουράν. «Με τις μελέτες της πάνω στη φιλοσοφία και τα ανθρώπινα δικαιώματα, η αξιότιμη Κουτσουράδη κατείχε ξεχωριστή θέση στην πνευματική ζωή της χώρας μας και άφησε ανεξίτηλη στον χρόνο παρακαταθήκη με τα έργα και τους μαθητές της».

Ο πρόεδρος της τουρκικής Βουλής, Νουμάν Κουρτουλμούς, στάθηκε στη διεθνή σημασία του έργου της. «Έμαθα με θλίψη τον θάνατο της καθηγήτριας Ιωάννας Κουτσουράδη, μιας από τις ξεχωριστές προσωπικότητες που ανέδειξε η χώρα μας στη φιλοσοφία και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Με τη φιλοσοφική προσέγγισή της, που έθετε στο επίκεντρο την ανθρώπινη αξία και αξιοπρέπεια, συνέβαλε σημαντικά στα ανθρώπινα δικαιώματα και άφησε βαθύ αποτύπωμα στη χώρα μας και στον κόσμο».

Ο εκπρόσωπος του AKP, Ομέρ Τσελίκ, επικέντρωσε ιδιαίτερα στη συνεισφορά της ως εκπαιδευτικού.

«Χάσαμε τη δασκάλα των δασκάλων, την καθηγήτρια Ιωάννα Κουτσουράδη. Είμαστε πολύ λυπημένοι. Μας δίδαξε τη φιλοσοφία ως “τέχνη του να είσαι άνθρωπος”. Δεν έχουμε πια μια πολύτιμη δασκάλα που εξηγούσε την τέχνη αυτή και την προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Ήταν μεγάλη αξία. Αληθινός οδηγός. Θα τη θυμόμαστε σε κάθε λόγο για το “να είσαι και να παραμένεις άνθρωπος”. Συλλυπητήρια στη χώρα μας και σε όλους».

Hocaların hocası Prof. Dr. İoanna Kuçuradi hocamızı kaybettik.

Çok üzgünüz.

Felsefeyi “insan olma sanatı” olarak anlattı hepimize. İnsan olma sanatını ve insan onurunu korumayı anlatan değerli bir öğretmenden yoksunuz artık.

Hocamız büyük bir değerdi. Gerçek bir “rehber”di.… pic.twitter.com/d6uEfAgN62

— Ömer Çelik (@omerrcelik) October 2, 2026