Guardian: Η επιστροφή της Ταπισερί της Μπαγιέ στη Γαλλία και το ερώτημα για τα Γλυπτά του Παρθενώνα

Η διαφορετική αντιμετώπιση των Γλυπτών του Παρθενώνα από τη Βρετανία βρίσκεται στο επίκεντρο νέας παρέμβασης του Guardian, η οποία συνδέεται με τον προσωρινό δανεισμό της Ταπισερί της Μπαγιέ στο Βρετανικό Μουσείο και τη συμφωνημένη επιστροφή της στη Γαλλία. Για τον αρθρογράφο Σάιμον Τζένκινς, το ερώτημα είναι απλό: αν ένα ιστορικό δημιούργημα πρέπει προφανώς να γυρίζει εκεί όπου ανήκει, γιατί αυτή η αρχή δεν ισχύει και για τα Γλυπτά του Παρθενώνα;

Όπως επισημαίνεται στην ανάλυση, η Ταπισερί της Μπαγιέ και τα Γλυπτά του Παρθενώνα μοιράζονται ένα κρίσιμο κοινό χαρακτηριστικό: κατασκευάστηκαν ως ενιαίες δημιουργίες, που προορίζονταν να διαβάζονται ως ολόκληρα σύνολα και όχι ως χωριστά κομμάτια.

Το ίδιο σκεπτικό είχε επικαλεστεί πρόσφατα ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, λέγοντας πως δεν θα έμοιαζε λογικό η Ταπισερί της Μπαγιέ να διαιρεθεί σε δύο μέρη, με το ένα να παρουσιάζεται στο Λονδίνο και το άλλο στη Γαλλία. Αντίστοιχα, είχε τονίσει, τα διασωθέντα Γλυπτά του Παρθενώνα εξακολουθούν να είναι μοιρασμένα ανάμεσα στην Αθήνα και το Λονδίνο.

«Μία αχτίδα πιθανότητας» για μια συμφωνία στα Γλυπτά

Ο επικεφαλής του Βρετανικού Μουσείου, Νίκολας Κάλιναν, είχε περιγράψει τον δανεισμό της Ταπισερί της Μπαγιέ ως μία «αχτίδα πιθανότητας» προς μια ενδεχόμενη συμφωνία και για τα Γλυπτά του Παρθενώνα.

Ο Guardian σημειώνει πως ο διάλογος της Αθήνας με το Βρετανικό Μουσείο πήρε νέα ώθηση το 2022, όταν ο πρόεδρος του μουσείου, Τζορτζ Όσμπορν, ξεκίνησε διαπραγματεύσεις με την ελληνική πλευρά.

Κεντρικό εμπόδιο εξακολουθεί να είναι το καθεστώς ιδιοκτησίας. Η Αθήνα δεν δέχεται συμφωνία η οποία θα σήμαινε αναγνώριση της κυριότητας του Βρετανικού Μουσείου επί των Γλυπτών, ενώ η μόνιμη έξοδός τους από τη μουσειακή συλλογή συναντά επιπλέον το υφιστάμενο βρετανικό νομοθετικό πλαίσιο.

Οι μεταβολές στις θέσεις της βρετανικής πολιτικής σκηνής

Η ανάλυση εξετάζει επίσης τις μεταστροφές Βρετανών πολιτικών στο συγκεκριμένο ζήτημα. Ο Μπόρις Τζόνσον είχε ταχθεί παλαιότερα υπέρ της επιστροφής των Γλυπτών, όμως ως πρωθυπουργός υιοθέτησε διαφορετική θέση, ενώ ο Ρίσι Σούνακ αντιστάθηκε σε τροποποίηση της νομοθεσίας που θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για την οριστική επιστροφή τους.

Το βρετανικό μέσο καταγράφει ανάλογη μεταβολή και για τον Άντι Μπέρναμ, που επί χρόνια υποστήριζε την επιστροφή των Γλυπτών και το 2023 είχε αναφέρει ότι έπρεπε να γυρίσουν «χωρίς όρους», αλλά τώρα έχει αλλάξει άποψη.

Η έκθεση στη Φρανκφούρτη που προκάλεσε νέα ένταση

Το ήδη επιβαρυμένο κλίμα επιδεινώθηκε από την επιλογή του Βρετανικού Μουσείου να παραχωρήσει δανεικά δύο μικρά θραύσματα από τον Παρθενώνα για έκθεση ελληνικής γλυπτικής στη Φρανκφούρτη.

Όπως αναφέρεται, η Αθήνα απάντησε αρνούμενη να δανείσει για την ίδια έκθεση εννέα θραύσματα που διαθέτει, εξέλιξη που οδήγησε ξανά τις επαφές σε αδιέξοδο.

Ο Τζένκινς εκτιμά ότι η συγκέντρωση των Γλυπτών στην Αθήνα θα επανέφερε την ιστορική και καλλιτεχνική ενότητα του έργου, ασκώντας παράλληλα κριτική για τη μακρόχρονη αδυναμία μουσείων και πολιτικών να βρουν λύση.

Την ώρα που το Λούβρο καταγράφει σοβαρές αστοχίες ασφαλείας

Ανεξάρτητα από την παρέμβαση του βρετανικού μέσου, η συζήτηση για την επαναφορά σημαντικών πολιτιστικών θησαυρών στη Γαλλία εξελίσσεται σε μια συγκυρία έντονης κριτικής προς το γαλλικό μουσειακό σύστημα για θέματα προστασίας.

Τον Οκτώβριο του 2025, διαρρήκτες αφαίρεσαν από το Λούβρο κοσμήματα του γαλλικού Στέμματος, αξίας δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ, σε υπόθεση που έφερε στο φως σοβαρά κενά στην ασφάλεια του μουσείου. Έκθεση της Αστυνομικής Διεύθυνσης του Παρισιού είχε, μάλιστα, προειδοποιήσει μόλις έξι εβδομάδες νωρίτερα ότι ο εξοπλισμός ασφαλείας του Λούβρου ήταν παρωχημένος και ακατάλληλος για τις απαιτήσεις του χώρου.

Έπειτα από το περιστατικό, το μουσείο παραδέχθηκε ότι υπήρχαν αδυναμίες, κυρίως ως προς την περιμετρική επιτήρηση, και δρομολόγησε σχέδιο ενίσχυσης της ασφάλειας, που περιλαμβάνει μεταξύ άλλων την τοποθέτηση περίπου 100 νέων καμερών στην περίμετρο εντός του 2026.

Η παραλληλία, ωστόσο, έχει ένα ουσιαστικό όριο: η Ταπισερί της Μπαγιέ δεν θα γυρίσει στο Λούβρο. Είναι ιδιοκτησία του γαλλικού κράτους, η μόνιμη φύλαξή της γίνεται στο Μπαγιέ και η παρουσία της στο Βρετανικό Μουσείο αφορά μόνο στο πλαίσιο προσωρινού δανεισμού, με επιστροφή στο Μπαγιέ συμφωνημένη το αργότερο για την 1η Σεπτεμβρίου 2027.

Για αυτόν ακριβώς τον λόγο, το πιο ουσιαστικό ζήτημα δεν αφορά το αν «η Γαλλία είναι ασφαλέστερη από την Ελλάδα», αλλά την άνιση αντιμετώπιση από το Λονδίνο: ένα γαλλικό αριστούργημα επιστρέφει κανονικά στο κράτος που το δάνεισε, την ώρα που για τα Γλυπτά του Παρθενώνα η συζήτηση παραμένει μπλοκαρισμένη στο θέμα της κυριότητας και της μόνιμης επανένωσης.