EUROPE GULF FORUM: Ευρώπη και Κόλπος ενισχύουν τη συνεργασία τους για ασφάλεια, εμπόριο και οικονομική σταθερότητα

• Η πρωθυπουργός της Ιταλίας Giorgia Meloni επισήμανε ότι η Ευρώπη και ο Κόλπος οφείλουν να αναλάβουν «μεγαλύτερη ευθύνη» για την ασφάλεια και την ευημερία στις δύο περιοχές.
• Κάλεσε για παρεμβάσεις που θα εξασφαλίζουν ελεύθερη ναυσιπλοΐα, δίχως διόδια ή περιορισμούς που προκαλούν διακρίσεις.
• Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανέδειξε την ανάγκη να ενδυναμωθεί η συνεργασία για την ασφάλεια και τη διαφύλαξη της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας.
• Κατά τη συνάντηση τονίστηκε πως η κρίση στον Κόλπο επηρεάζει άμεσα την Ευρώπη, επιβαρύνοντας το κόστος ζωής και ωθώντας προς τα πάνω τις τιμές καυσίμων και ενέργειας.

Το Europe Gulf Forum πραγματοποιήθηκε στη Νέα Υόρκη την Πέμπτη 24 Σεπτεμβρίου, σε μια κρίσιμη περίοδο για τη Μέση Ανατολή, συγκεντρώνοντας ηγέτες και αξιωματούχους από την Ευρώπη και τον Κόλπο, αλλά και προσωπικότητες από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το κεντρικό μήνυμα της συνάντησης ήταν ότι απαιτείται άμεση και ουσιαστική αντίδραση στις συνέπειες της κρίσης.

Η τρίτη διοργάνωση του Europe Gulf Forum έγινε στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, ύστερα από πρωτοβουλία του ιδρυτή του Forum και Προέδρου του Ομίλου Antenna, Θοδωρή Κυριακού, σε συνεργασία με τον Frederick Kempe, Πρόεδρο και Διευθύνοντα Σύμβουλο του Atlantic Council. Στη συζήτηση έλαβαν ακόμη μέρος οι ανώτεροι σύμβουλοι του Antenna, Sir Tony Blair, πρώην πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου, και Amos Hochstein, πρώην σύμβουλος του Λευκού Οίκου για ζητήματα ενέργειας και επενδύσεων, όπως και ο πρώην υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Mike Pompeo.

Την εβδομάδα που η κρίση στον Κόλπο κλιμακώθηκε, ενώ παρέμεναν κλειστές κρίσιμες θαλάσσιες οδοί, όπως τα Στενά του Ορμούζ και του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, αρχηγοί κρατών, υψηλόβαθμα κυβερνητικά στελέχη, θεσμικοί εκπρόσωποι, επενδυτές και κορυφαίοι επιχειρηματίες συζήτησαν για την ασφάλεια, την ενέργεια, το εμπόριο και τις επενδύσεις. Στο επίκεντρο βρέθηκαν η ελεύθερη ναυσιπλοΐα και η επαναλειτουργία των εμπορικών περασμάτων από τα Στενά του Ορμούζ και του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ. Οι συμμετέχοντες επισήμαναν ότι η επιδείνωση της κρίσης στον Κόλπο επηρεάζει ήδη άμεσα την Ευρώπη, με συνέπειες στο κόστος ζωής, στις τιμές των καυσίμων και της ενέργειας, καθώς και συνολικά στην οικονομική σταθερότητα.

Η Πρωθυπουργός της Ιταλίας Giorgia Meloni παρενέβη μέσω βίντεο και δήλωσε: «Η ευημερία μας βασίζεται στην ειρήνη, το ανοικτό εμπόριο, τις ασφαλείς συνδέσεις και τους κοινούς εμπορικούς διαδρόμους. Πρωταρχική προτεραιότητά μας είναι η διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας, χωρίς διόδια ή περιορισμούς που δημιουργούν διακρίσεις. Γι’ αυτό πρέπει να συνεργαστούμε ακόμη πιο στενά. Έχει έρθει η ώρα να κατευθύνουμε τις επενδύσεις μας προς έναν κοινό στόχο, ενισχύοντας την ανθεκτικότητά μας απέναντι σε απειλές και σε προσπάθειες διχασμού. Η διασύνδεση των αγορών μας, η δημιουργία εναλλακτικών εμπορικών διαδρόμων, η ενίσχυση των υποδομών, η από κοινού ανάπτυξη τεχνολογιών και αμυντικών δυνατοτήτων υπηρετούν ακριβώς αυτόν τον σκοπό. Και αυτή η προσπάθεια πρέπει να ξεκινήσει άμεσα. Ελπίζω ότι τόσο η Ευρώπη όσο και ο Κόλπος είναι έτοιμοι να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη για την ασφάλεια, την ανάπτυξη και την ευημερία των λαών μας».

Για την ανάγκη η Ευρώπη να διαδραματίσει πιο ενεργό ρόλο μίλησε και ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και Υπουργός Εξωτερικών της Ιταλίας Antonio Tajani, ο οποίος ανέφερε ότι «χρειαζόμαστε μεγαλύτερη συμμετοχή και από τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες».

Και άλλοι συμμετέχοντες στο Europe Gulf Forum ανέδειξαν ως αναγκαία την επαναφορά της ασφαλούς διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ και της απρόσκοπτης εμπορικής ροής, υπογραμμίζοντας ότι η κρίση πρέπει να αντιμετωπιστεί με άμεσες ενέργειες.

Ο Θοδωρής Κυριακού, Πρόεδρος του Ομίλου Antenna, Ιδρυτής και Co–Chair του Europe Gulf Forum, δήλωσε: «Ήταν μια ιδιαίτερα ουσιαστική συζήτηση, που έφερε ακόμη πιο κοντά την Ευρώπη και τον Κόλπο σε μια κρίσιμη συγκυρία για τις δύο περιοχές. Η ασφάλεια, η ενέργεια, οι επενδύσεις και η άμυνα είναι τομείς στους οποίους η στενότερη συνεργασία είναι σήμερα πιο αναγκαία από ποτέ. Είναι σημαντικό ότι υπάρχει σαφής βούληση από την Ευρώπη να στηρίξει ακόμη περισσότερο τον Κόλπο. Το κυριότερο είναι ότι από τη συνάντησή μας προέκυψαν συγκεκριμένες και άμεσα εφαρμόσιμες πρωτοβουλίες για την ευημερία τόσο της Ευρώπης όσο και του Κόλπου».

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ως επικεφαλής της ελληνικής κυβέρνησης, υπογράμμισε: «Είναι σημαντικό να επικεντρωθούμε στην ενίσχυση της συνεργασίας στον τομέα της ασφάλειας και στη διασφάλιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας. Είναι προς το συμφέρον όλων μας να διασφαλίσουμε ότι όλες οι διεθνείς θαλάσσιες οδοί παραμένουν ανοικτές, αλλά και να ενισχύσουμε την οικονομική συνεργασία μέσω αμοιβαίων επενδύσεων».

Ο Tony Blair, ο οποίος έχει διατελέσει επικεφαλής της βρετανικής κυβέρνησης, ανέφερε: «Το Europe Gulf Forum πραγματοποιείται σε μια περίοδο έντονης ανησυχίας για την Ευρώπη και τον Κόλπο. Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με τον πόλεμο στο Ιράν, με τα προβλήματα στα Στενά του Ορμούζ και στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Η Ευρώπη και ο Κόλπος συνδέονται στενά, έχουν κοινά στρατηγικά συμφέροντα και κοινές ανησυχίες. Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με τον πόλεμο στην Ουκρανία, αλλά και με τις συνέπειες όσων συμβαίνουν στο Ιράν και τον Κόλπο. Είναι, επομένως, απολύτως λογικό οι δύο πλευρές να συζητήσουν πώς μπορούν να συνεργαστούν για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων και να δημιουργήσουν τις βάσεις για μεγαλύτερη ασφάλεια και ανθεκτικότητα στο μέλλον. Άμεση προτεραιότητα είναι να διασφαλίσουμε ότι οι θαλάσσιες οδοί θα παραμείνουν ανοικτές. Πρόκειται για ένα τεράστιο ζήτημα. Ποτέ στο παρελθόν δεν έχουμε βρεθεί αντιμέτωποι με μια κατάσταση κατά την οποία τόσο κρίσιμες θαλάσσιες οδοί, από τις οποίες εξαρτάται το διεθνές εμπόριο, διακόπτονται με αυτόν τον τρόπο. Το άμεσο ερώτημα είναι πώς θα διασφαλιστεί η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και πώς θα αντιμετωπιστούν, με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, τα προβλήματα που δημιουργούν οι επιθέσεις των Χούθι στη Σαουδική Αραβία και στην περιοχή του Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Μακροπρόθεσμα, υπάρχουν κρίσιμα ζητήματα στους τομείς της ενέργειας, της άμυνας και των επενδύσεων, όπου η Ευρώπη και ο Κόλπος έχουν πολλά κοινά συμφέροντα και σημαντικά περιθώρια συνεργασίας».

Έχοντας υπηρετήσει στο παρελθόν ως επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας, ο Mike Pompeo σημείωσε: «Ήταν μια ιδιαίτερα παραγωγική συζήτηση. Η Ευρώπη και οι χώρες του Κόλπου, τόσο σε συλλογικό όσο και σε διμερές επίπεδο, σημειώνουν ουσιαστική πρόοδο σε κρίσιμα ζητήματα για την περιοχή και τη διεθνή ασφάλεια, καθώς και στην αποτροπή κοινών απειλών. Έχει ήδη γίνει σημαντική πρόοδος, με τη συμμετοχή και των Ηνωμένων Πολιτειών, ωστόσο υπάρχει ακόμη πολλή δουλειά μπροστά μας. Η ελευθερία της ναυσιπλοΐας και οι θεμελιώδεις αρχές του δυτικού πολιτισμού έχουν ιδιαίτερη σημασία τόσο για την Ευρώπη όσο και για τον Κόλπο και υπάρχουν πολλοί τομείς στους οποίους μπορούμε να συνεργαστούμε για την προάσπισή τους».

Ο Amos Hochstein, που στο παρελθόν συμβούλευε τον Λευκό Οίκο σε ζητήματα ενέργειας και επενδύσεων, ανέφερε: «Καθώς η κρίση στη Μέση Ανατολή επιδεινώνεται και κρίσιμες θαλάσσιες οδοί, όπως τα Στενά του Ορμούζ και του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, παραμένουν κλειστές, η συνεργασία μεταξύ Ευρώπης και Κόλπου είναι πιο σημαντική από ποτέ. Η κρίση μπορεί να εκτυλίσσεται στη Μέση Ανατολή, όμως οι επιπτώσεις της γίνονται αισθητές σε ολόκληρο τον κόσμο και ιδιαίτερα στην Ευρώπη, μέσα από την αύξηση του κόστους ζωής, των καυσίμων και της ενέργειας».

Ο Frederick Kempe κατέχει τις θέσεις του προέδρου και του διευθύνοντος συμβούλου στο Atlantic Council, ενώ είναι και συμπρόεδρος του Europe Gulf Forum. Όπως δήλωσε: «Δημιουργήσαμε το Europe Gulf Forum πριν ξεσπάσει ο πόλεμος στο Ιράν και σήμερα ο πόλεμος διανύει ήδη τον έβδομο μήνα του. Γνωρίζαμε από τότε ότι υπήρχαν σημαντικές ευκαιρίες για επενδύσεις και συνεργασία στην τεχνολογία στο εμπόριο και τον τουρισμό. Αυτές οι ευκαιρίες συνεχίζουν να είναι σημαντικές. Σήμερα, όμως, υπάρχει επείγουσα ανάγκη για δράση. Η Ευρώπη και ο Κόλπος γνωρίζουν ότι πρέπει να συνεργαστούν για την αντιμετώπιση της κρίσης στη Μέση Ανατολή, καθώς από τις θαλάσσιες οδούς του Κόλπου περνούν το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο που τροφοδοτούν την ευρωπαϊκή οικονομία. Δεν έχω ξαναδεί Ευρωπαίους και εταίρους από τον Κόλπο να συζητούν με τόσο πρακτικό και θετικό τρόπο για το τι μπορούν να κάνουν μαζί από εδώ και πέρα. Πρόκειται για δύο περιοχές που ήταν πάντοτε στενά συνδεδεμένες, αλλά που, πλέον, αντιλαμβάνονται ότι πρέπει να κάνουν πολλά περισσότερα για να ενισχύσουν τις μεταξύ τους σχέσεις».

Ως σημαντική ευκαιρία για την Ευρώπη χαρακτήρισαν οι συμμετέχοντες του τρίτου Europe Gulf Forum την επικείμενη Σύνοδο EU-GCC, ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου, η οποία έχει προγραμματιστεί στο Ριάντ μέσα στον επόμενο μήνα. Όπως επισήμαναν, η Ευρώπη μπορεί εκεί να αναλάβει συγκεκριμένες δεσμεύσεις για ισχυρότερο ελεύθερο εμπόριο και μεγαλύτερη συνδεσιμότητα, καθώς και για να παραμένουν ασφαλείς οι θαλάσσιες οδοί.

Στη συνάντηση έλαβαν μέρος οι εξής:

• Πρόεδρος της Δημοκρατίας της Φινλανδίας, Alexander Stubb
• Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης
• Πρωθυπουργός και Υπουργός Εξωτερικών του Κράτους του Κατάρ, Sheikh Mohammed bin Abdulrahman bin Jassim Al Thani
• Πρωθυπουργός της Ελληνικής Δημοκρατίας, Κυριάκος Μητσοτάκης
• Πρωθυπουργός της Δημοκρατίας της Κροατίας, Andrej Plenković
• Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Roberta Metsola
• Αντιπρόεδρος του Υπουργικού Συμβουλίου και Υπουργός Εξωτερικών και Διεθνούς Συνεργασίας της Ιταλικής Δημοκρατίας, Antonio Tajani
• Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και Υπουργός Εξωτερικών της Δημοκρατίας της Πολωνίας, Radosław Sikorski
• Υπουργός Επικρατείας για Εξωτερικές Υποθέσεις του Βασιλείου της Σαουδικής Αραβίας, Adel bin Ahmed Al-Jubeir
• Υπουργός Εξωτερικών του Βασιλείου του Μπαχρέιν, Abdullatif bin Rashid Al Zayani
• Αναπληρωτής Υπουργός Εξωτερικών για Θέματα του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, Κράτος του Κουβέιτ, Hamad Rashed Ayed Al-Mari
• Ευρωπαίος Επίτροπος Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού, Απόστολος Τζιτζικώστας
• Γενικός Γραμματέας του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, Jasem Mohamed Albudaiwi
• Ειδικός Εντεταλμένος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον Κόλπο, Luigi Di Maio
• Βοηθός Υπουργός Εξωτερικών για Θέματα Διεθνών Οργανισμών του Κράτους του Κουβέιτ, Sadiq Marafi
• Πρόεδρος του Tony Blair Institute for Global Change και πρώην Πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου, Tony Blair
• Πρώην Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Mike Pompeo
• Managing Partner της TWG Global και πρώην Ανώτερος Σύμβουλος του Προέδρου των ΗΠΑ, Amos Hochstein
• Ιδρυτής της Access Industries, Len Blavatnik
• Πρόεδρος & CEO της SICPA, Philippe Amon
• Ιδρυτής και Ιδιοκτήτης της Synthos, Michal Solowow
• Co-Head Ευρώπης και Partner στην Oak Hill Advisors, Αλέξης Ατεσλής
• Πρόεδρος του Antenna Group, Ιδρυτής και Συμπρόεδρος του Europe Gulf Forum, Θοδωρής Κυριακού
• Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του Atlantic Council, καθώς και Συμπρόεδρος του Europe Gulf Forum, Frederick Kempe

Το Europe Gulf Forum με λίγα λόγια

Ως σταθερός μηχανισμός συζήτησης και ουσιαστικής σύμπραξης ανάμεσα στην Ευρώπη και τον Κόλπο λειτουργεί το Europe Gulf Forum. Στο ίδιο τραπέζι συγκεντρώνει ηγέτες κρατών και κυβερνήσεων, υψηλόβαθμα κυβερνητικά στελέχη, θεσμικούς παράγοντες, σημαντικούς επενδυτές και διακεκριμένους επιχειρηματίες των δύο περιοχών, επιδιώκοντας να διαμορφώνει και να επιταχύνει κοινές απαντήσεις για μερικές από τις πιο κρίσιμες προκλήσεις τους.

Η ίδρυση του Forum έγινε τον Σεπτέμβριο του 2025, έπειτα από πρωτοβουλία του Θοδωρή Κυριακού, Προέδρου του Ομίλου Antenna, διεθνούς οργανισμού media, ενημέρωσης, περιεχομένου και ψυχαγωγίας. Καθήκοντα Co-Chairs έχουν ο Θοδωρής Κυριακού και ο Frederick Kempe, Πρόεδρος και CEO του Atlantic Council, ενώ Senior Advisors είναι οι Sir Tony Blair και Amos Hochstein. Το Europe Gulf Forum συγκροτήθηκε στη βάση της αντίληψης πως η ευημερία και η σταθερότητα στην Ευρώπη και στα κράτη του Κόλπου συνδέονται άμεσα, άρα οι δύο πλευρές οφείλουν να συνεργάζονται στενά και να μεταφέρουν τη συζήτηση σε απτές ενέργειες με συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα. Ευρώπη και Κόλπος έχουν κοινή ιστορική διαδρομή, στενούς εμπορικούς και επενδυτικούς δεσμούς, αλλά και κοινή προοπτική για το μέλλον.

Την πρώτη μεγάλη διοργάνωση του Europe Gulf Forum στην Ελλάδα πραγματοποίησε τον Μάιο του 2026 ο Όμιλος Antenna, μαζί με το Atlantic Council. Στη συνάντηση έδωσαν το παρών 23 αρχηγοί κρατών, πρωθυπουργοί, ανώτατα κυβερνητικά στελέχη, policymakers και επενδυτές, σε ένα περιβάλλον που καλλιέργησε εμπιστοσύνη και συνεργασία, φέρνοντας συγκεκριμένα αποτελέσματα ήδη από την πρώτη στιγμή.