Κλινικές μελέτες: Οι τρεις προτεραιότητες για την Ελλάδα και οι αλλαγές στην Ευρώπη στο Υγεία πάνω απ’ όλα 2026

Κλινικές μελέτες: Ποιες είναι οι τρεις προτεραιότητες για την Ελλάδα και τι αλλάζει στην Ευρώπη

Η Ευρώπη χάνει έδαφος στην κλινική έρευνα, ενώ εξετάζονται μικρότεροι χρόνοι έγκρισης και αναδεικνύονται ευκαιρίες για τα ελληνικά ερευνητικά κέντρα. Τι είπε η πρόεδρος της HACRO, Ευαγγελία Κοράκη.

Στο πλαίσιο του 6ου συνεδρίου «Υγεία πάνω απ’ όλα 2026», που συνδιοργανώνουν η Next is Now και η Dome Consulting, η Ευαγγελία Κοράκη παρουσίασε την ανάγκη για μια ενιαία εθνική στρατηγική στην κλινική έρευνα. Η πρόεδρος του Συλλόγου Επιχειρήσεων Διεξαγωγής Κλινικών Μελετών Ελλάδας (HACRO) έθεσε ως βασικούς άξονες τη σύνδεση των ερευνητικών κέντρων, την προσέλκυση μελετών πρώιμης φάσης και την εκπαίδευση της ιατρικής κοινότητας.

Η Ελλάδα έχει καταγράψει σημαντικά βήματα τα τελευταία χρόνια, σημείωσε, όμως η αξιολόγηση της προόδου δεν μπορεί να περιορίζεται σε σύγκριση με το παρελθόν. Πλέον, ευρωπαϊκά και διεθνή ερευνητικά κέντρα ανταγωνίζονται για την προσέλκυση κλινικών μελετών.

Μιλώντας με θέμα «Η Ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης στην Κλινική Έρευνα και η Θέση της Ελλάδας», η Ευαγγελία Κοράκη εξέτασε τις ευρωπαϊκές νομοθετικές πρωτοβουλίες, τις νέες τεχνολογίες και τους όρους που θα μπορούσαν να ενισχύσουν την ελληνική συμμετοχή στην κλινική έρευνα. Είναι επίσης μέλος του Executive Board της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας CROs (EUCROF), καθώς και πρόεδρος και διευθύνουσα σύμβουλος της CORONIS Research.

Η Ευρώπη έχασε μερίδιο στις κλινικές μελέτες: από 22% σε 12%

Τα δεδομένα που παρέθεσε η πρόεδρος της HACRO, τα οποία αξιοποιεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καταγράφουν πτώση του ποσοστού των κλινικών μελετών στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο: από 22% το 2013 σε 12% το 2023. Στο ίδιο διάστημα, το μερίδιο της Κίνας ανέβηκε από 5% σε 18%.

Η Ευρώπη, παρότι διαθέτει έμπειρους ερευνητές, σημαντικές πανεπιστημιακές και νοσοκομειακές υποδομές και υψηλό επίπεδο επιστημονικής γνώσης, αντιμετωπίζει ολοένα μεγαλύτερη πίεση στον ανταγωνισμό, όπως παρατήρησε.

Στα βασικά προβλήματα συγκαταλέγονται οι καθυστερήσεις μέχρι να ξεκινήσουν οι κλινικές μελέτες, οι σύνθετες διαδικασίες και οι αποκλίσεις στις πρακτικές που ακολουθούν τα κράτη-μέλη.

Οι ανάγκες της έρευνας αλλάζουν επίσης με την τεχνητή νοημοσύνη, την ιατρική ακριβείας, τις προηγμένες θεραπείες και τη χρήση δεδομένων από την καθημερινή κλινική πρακτική. Έτσι, αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα η γρήγορη εύρεση κατάλληλων ασθενών και εξειδικευμένων ερευνητικών κέντρων.

Η Ευρώπη εξετάζει συντομότερους χρόνους έγκρισης

Η Ευαγγελία Κοράκη στάθηκε ιδιαίτερα στο European Biotech Act, την ευρωπαϊκή νομοθετική πρωτοβουλία για τη βιοτεχνολογία, με στόχο να απλοποιηθούν οι διαδικασίες και να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα.

Όπως ανέφερε, η πρόταση προβλέπει ότι η αρχική έγκριση κλινικής μελέτης θα δίνεται σε 47 αντί για 75 ημέρες, ενώ για την έγκριση σημαντικών τροποποιήσεων ο χρόνος θα μειωθεί από 64 σε 33 ημέρες.

Η Κοράκη ξεκαθάρισε ότι οι αλλαγές αυτές παραμένουν προτάσεις και εντάσσονται στην αναθεώρηση του ισχύοντος ευρωπαϊκού κανονιστικού πλαισίου.

Επιπλέον, έκανε λόγο για τον Ευρωπαϊκό Χώρο Δεδομένων Υγείας (European Health Data Space), την πρωτοβουλία ACT EU, το νέο ρυθμιστικό πλαίσιο για την τεχνητή νοημοσύνη και τα ευρωπαϊκά δίκτυα εξειδικευμένων νοσοκομείων. Στόχος τους είναι να βελτιωθεί η διασύνδεση δεδομένων, ερευνητών και ασθενών.

Τι μπορεί να αξιοποιήσει η Ελλάδα στην κλινική έρευνα

Σχετικά με την Ελλάδα, η πρόεδρος της HACRO σημείωσε πως το νέο θεσμικό πλαίσιο μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για απλούστερες διαδικασίες, πιο σαφή χρονοδιαγράμματα και εκτενέστερη χρήση ψηφιακών εργαλείων.

Το Εθνικό Μητρώο Βιοϊατρικής Έρευνας έχει τη δυνατότητα να προσφέρει ενιαία ψηφιακή αποτύπωση της ερευνητικής δραστηριότητας. Παράλληλα, τα γραφεία κλινικών μελετών μπορούν να βοηθήσουν ώστε τα ερευνητικά κέντρα να ενεργοποιούνται ταχύτερα.

Η χώρα έχει σημαντικό επιστημονικό δυναμικό και ερευνητές με διεθνή πείρα, υπογράμμισε, αλλά η πρόκληση είναι να συνδεθούν με πιο αποτελεσματικό τρόπο οι διαθέσιμες υποδομές.

Για να προσελκύσει μια νέα μελέτη, η Ελλάδα χρειάζεται να εντοπίζει γρήγορα τους κατάλληλους ασθενείς, τα κέντρα με την αναγκαία εξειδίκευση και τον χρόνο που απαιτείται μέχρι να τεθούν σε λειτουργία.

Οι τρεις κατευθύνσεις για την ενίσχυση της Ελλάδας

Τρεις βασικές προτεραιότητες για να ενισχυθεί η θέση της Ελλάδας στην ευρωπαϊκή κλινική έρευνα παρουσίασε η Ευαγγελία Κοράκη.

Πρώτη προτεραιότητα είναι η δικτύωση των ερευνητικών κέντρων. Με αυτόν τον τρόπο, η εξειδίκευση που βρίσκεται σε διαφορετικά νοσοκομεία και περιοχές μπορεί να αξιοποιηθεί με συντονισμό και να διευρυνθεί η συμμετοχή των ασθενών.

Ως δεύτερη προτεραιότητα ανέφερε την απόκτηση ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος σε επιλεγμένους τομείς, μεταξύ άλλων στις κλινικές μελέτες πρώιμων φάσεων, όπως η φάση 1. Αυτές προϋποθέτουν υψηλή εξειδίκευση και κατάλληλες υποδομές, αλλά δίνουν τη δυνατότητα στη χώρα να συμμετέχει από τα αρχικά στάδια ανάπτυξης νέων θεραπειών. Η τρίτη προτεραιότητα αφορά την εκπαίδευση της ιατρικής κοινότητας.

Η τρίτη προτεραιότητα, όπως ανέφερε, αφορά την ενίσχυση της ενημέρωσης και της εκπαίδευσης στην ιατρική κοινότητα, πέρα από τους γιατρούς που συμμετέχουν ήδη σε κλινικές μελέτες.

Όπως σημείωσε, ο θεράπων ιατρός είναι συχνά η πρώτη πηγή πληροφόρησης για τον ασθενή. Γι’ αυτό έχει σημασία να γνωρίζει τις διαθέσιμες ερευνητικές δυνατότητες και να μπορεί να τον παραπέμπει εγκαίρως.

Ολοκληρώνοντας, η πρόεδρος της HACRO τόνισε πως δεν απαιτείται να αρχίσει η Ελλάδα από το μηδέν. Χρειάζεται, αντίθετα, να συνδέσει τις υπάρχουσες υποδομές, τα δεδομένα, τα ερευνητικά κέντρα και την επιστημονική τεχνογνωσία σε ένα ενιαίο εθνικό σχέδιο, ώστε να ενισχύσει τη θέση της στην ευρωπαϊκή κλινική έρευνα.

Το συνέδριο, που έχει ως κεντρικό θέμα «Υγεία 2030 – Σχεδιάζοντας το Σύστημα Υγείας του Αύριο», μεταδίδεται διαδικτυακά από το ygeiasummit.gr και τις ιστοσελίδες enikos.gr, real.gr, oloygeia.gr και enikonomia.gr. Εκτενή αποσπάσματα μεταδίδει επίσης ο Real FM.

Τους χρυσούς χορηγούς του συνεδρίου αποτελούν οι ELPEN και DEMO. Στους ασημένιους χορηγούς περιλαμβάνονται οι Eurolife FFH, NeuroOncology, ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗ, Integris, Εθνική Ασφαλιστική, Affidea, CORONIS Research, Bennett και Όμιλος ΠΡΟΣΥΦΑΠΕ.

Στους χορηγούς συγκαταλέγονται οι: Εθνική Τράπεζα, Όμιλος Ιατρικού Αθηνών, ΙΑΤΡΟΠΟΛΙΣ, ΒΙΑΝΕΞ, Hellenic Healthcare Group (HHG), Diaverum, ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ, Siemens Healthineers, EIZO, UNI-PHARMA, RAFARM και Ελληνικό Κέντρο Νευροχειρουργικής Έρευνας «Καθηγητής Πέτρος Κόκκαλης».

Χορηγοί επικοινωνίας είναι οι oloygeia.gr, enikos, enikonomia.gr, real fm 97,8, realnews και real.gr.