Hearth Summit Aegean 2026: Πέντε λύσεις για τη βιωσιμότητα των νησιών

Το Hearth Summit Aegean 2026 έκλεισε τις εργασίες του στη Σαντορίνη, φέρνοντας σε διάλογο πρακτικές που εφαρμόζονται ήδη και προτάσεις για την ανθεκτικότητα, την τοπική οικονομία και την ποιότητα ζωής στο Αιγαίο.

Στη Σαντορίνη, από τις 23 έως τις 25 Οκτωβρίου, το Hearth Summit Aegean 2026 συγκέντρωσε 160 άτομα από 15 χώρες και 20 νησιά, από το Αιγαίο αλλά και άλλες περιοχές του κόσμου. Στη διοργάνωση συμμετείχαν εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης, παραγωγοί, επιχειρηματίες, ερευνητές, καλλιτέχνες και μέλη της Κοινωνίας των Πολιτών.

Στο επίκεντρο βρέθηκε ένα σαφές και επείγον ερώτημα: με ποιον τρόπο μπορεί ένα νησί να προοδεύει χωρίς να εξαντλεί το νερό, τη γη, τους ανθρώπους και την ταυτότητά του;

Οι συζητήσεις πέρασαν από τη διαπίστωση των προβλημάτων στην αναζήτηση λύσεων. Τέσσερις διαδρομές πεδίου, εργαστήρια, πάνελ για τον τουρισμό και την αναγεννητική οικονομία, μεταξύ άλλων θεμάτων, καθώς και πάνω από 20 παρουσιάσεις νησιωτικών πρωτοβουλιών, ανέδειξαν πρακτικές που εφαρμόζονται ήδη ή μπορούν να δοκιμαστούν σε μικρή κλίμακα και να προσαρμοστούν στις ανάγκες κάθε τόπου. Η συνάντηση ανθρώπων από όλο τον κόσμο με επίκεντρο το Αιγαίο έφερε στο φως τόσο τις κοινές προκλήσεις των νησιών μας όσο και λύσεις για το μέλλον τους.

Πέντε κατευθύνσεις για τη βιωσιμότητα των νησιών

1. Νερό κατάλληλο για διαφορετικές ανάγκες. Η αποκατάσταση παλιών δεξαμενών, η συγκέντρωση βρόχινου νερού, η αποκεντρωμένη επαναχρησιμοποίηση «γκρίζου νερού» και η χρήση επεξεργασμένου νερού από καταλύματα για τη γεωργία μπορούν να αποφορτίσουν τα αποθέματα πόσιμου νερού και να ενισχύσουν την τοπική παραγωγή.
2. Να σταματούν τα απόβλητα πριν καταλήξουν στη θάλασσα. Με την καταγραφή των υλικών που φτάνουν σε ένα νησί, τον περιορισμό των προϊόντων μίας χρήσης, την επαναχρησιμοποίηση και την επεξεργασία σε τοπικό επίπεδο, το πρόβλημα μπορεί να αντιμετωπιστεί από την πηγή.
3. Τουρισμός με μεγαλύτερο όφελος για την τοπική κοινωνία. Όταν ξενοδοχεία, αγρότες, οινοποιοί και τεχνίτες συνδέονται απευθείας εμπορικά, μεγαλύτερο μερίδιο της τουριστικής δαπάνης μπορεί να παραμένει στην τοπική οικονομία. Εξίσου ενδιαφέρουσα ήταν η μετάβαση σε ένα μοντέλο όπου η επιτυχία αποτιμάται και με βάση την ποιότητα ζωής των κατοίκων, όχι αποκλειστικά από τον αριθμό των αφίξεων.
4. Ενίσχυση της τοπικής επάρκειας σε τρόφιμα και ενέργεια. Τράπεζες σπόρων, ποικιλίες που αντέχουν στην ξηρασία, αναστήλωση αναβαθμίδων, εκπαίδευση στην ξερολιθιά, καλλιέργεια όλο τον χρόνο και ενεργειακές κοινότητες, όπως εκείνη της Χάλκης, δείχνουν πώς η τοπική γνώση μπορεί να συνδυαστεί με σύγχρονα εργαλεία. Έτσι αυξάνεται η αυτονομία και περιορίζονται οι εξαρτήσεις ενός νησιού.
5. Σταθερή συμμετοχή των κατοίκων στον σχεδιασμό. Τα Living Labs, οι τοπικές συνελεύσεις, η σύμπραξη Δήμων, επιχειρηματιών, startups και πολιτών, καθώς και τα μόνιμα δίκτυα ανταλλαγής μεταξύ νησιών, μπορούν να μετατρέψουν μεμονωμένες δράσεις σε κοινή υποδομή γνώσης. Οι πιθανότητες επιτυχίας των λύσεων μεγαλώνουν όταν στον σχεδιασμό συμμετέχουν όσοι θα κληθούν να τις εφαρμόσουν.

Από τη γνωριμία με τον τόπο στη δράση και τη συνεργασία: τρεις ημέρες

Η πρώτη ημέρα εστίασε στη σύνδεση με τον τόπο και στην ανάγκη να αναληφθεί τοπική δράση, από το Fisher Guardian Workshop στη Βλυχάδα έως την επίσημη έναρξη στο MATI Art Observatory. Τη δεύτερη ημέρα, οι συμμετέχοντες εξέτασαν εναλλακτικές εκδοχές για το μέλλον του Αιγαίου και πήραν μέρος σε τέσσερις διαδρομές με αντικείμενο τα απόβλητα, το νερό και το έδαφος, τη βιοποικιλότητα, καθώς και το αμπέλι και το τοπίο. Στο πρόγραμμα της τρίτης ημέρας βρέθηκαν οι νησιωτικές πρωτοβουλίες, ο διάλογος για ένα «μετα-τουριστικό» Αιγαίο και προτάσεις που ενώνουν την ανθεκτικότητα με την τοπική οικονομία.

Οι δράσεις του Summit πραγματοποιήθηκαν σε διάφορα μέρη της Σαντορίνης, με συζητήσεις, επιτόπιες επισκέψεις, πρακτικά εργαστήρια, τέχνη, μουσική και κοινά γεύματα. Η Σαντορίνη δεν ήταν απλώς το σκηνικό της διοργάνωσης, αλλά ένας ζωντανός χώρος μάθησης: εκεί όπου η λειψυδρία, η τουριστική πίεση και η ευπάθεια των οικοσυστημάτων συνυπάρχουν με τη γνώση, τη δημιουργικότητα και την πολυετή εμπειρία προσαρμογής.

«Το Hearth Summit Aegean δεν σχεδιάστηκε για να τελειώσει με την τελευταία συζήτηση. Θέλαμε να φέρουμε μαζί τη γνώση των νησιών, την επιστήμη, την επιχειρηματικότητα, την τέχνη και τη δημόσια πολιτική, ώστε αυτή η συνάντηση να οδηγήσει σε συνεργασίες που μπορούν να δοκιμαστούν στην πράξη. Το επόμενο βήμα είναι οι ιδέες που γεννήθηκαν στη Σαντορίνη να αποκτήσουν συνέχεια και να ταξιδέψουν σε ολόκληρο το Αιγαίο», δήλωσε η Σόφη Λάμπρου, συνιδρύτρια του Impact Hub Athens.

Το Impact Hub Athens διοργάνωσε το Hearth Summit Aegean 2026 υπό την αιγίδα του Δήμου Θήρας, σε συνεργασία με το The Wellbeing Project και με το MATI στον ρόλο του co-creator. Τη διοργάνωση υποστήριξαν ως Food Experience Supporter η Lidl Ελλάς, ως Arts Sponsor το Ίδρυμα Γ. & Α. Μαμιδάκη και ως Exclusive Hospitality Sponsor η Empiria Group. Στους Water & Wine Supporters συμμετείχαν οι Boutari, ΙΟΛΗ, Mikra Thira, Artemis Karamolegos Winery, Gavalas Winery, Hatzidakis Winery Santorini και ARKTOS Elevation Vineyards. Τον ρόλο του Travel Supporter ανέλαβε η Blue Star Ferries. Στους συνεργάτες περιεχομένου περιλαμβάνονταν το ETERON, το Zymosi και τα ευρωπαϊκά έργα VERNE, PHAROS, SUBLIME SDGs, Grapes of Change, REMEDIES και Isla Bonita. Την ομάδα των τοπικών συνεργατών αποτελούσαν το Ftelos Brewery Santorini, το Symposion Cultural Center, το Λαογραφικό Μουσείο Μ. Λιγνού και το Βιομηχανικό Μουσείο Τομάτας «Δ. Νομικός».