Αδριανός Γολέμης: Η Ελλάδα προετοιμάζεται για την πρώτη επανδρωμένη αποστολή της στο Διάστημα

Η Ελλάδα βρίσκεται σε προετοιμασία για να συμμετάσχει για πρώτη φορά σε επανδρωμένη αποστολή στο Διάστημα.

Με προορισμό τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS) ετοιμάζεται ο Αδριανός Γολέμης, με την προγραμματισμένη παραμονή του εκεί να υπολογίζεται σε περίπου δύο με τρεις εβδομάδες.

Η αποστολή τοποθετείται χρονικά στο δεύτερο μισό του 2027, αν και η ακριβής ημερομηνία εκτόξευσης παραμένει ανοιχτή.

Vast-PAM-1 είναι η επίσημη ονομασία της διεθνούς αποστολής. Για την ελληνική συμμετοχή αναζητείται ξεχωριστό όνομα, που θα της προσδώσει δική της ταυτότητα.

Η αποστολή πραγματοποιείται με τη συμμετοχή της εταιρείας Vast, στο πλαίσιο συνεργασίας με τη NASA και την Ευρωπαϊκή Διαστημική Υπηρεσία (ESA).

Σε συνέντευξη Τύπου που έγινε στο υπουργείο σήμερα (15/10/2026), ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου και ο Αδριανός Γολέμης ενημέρωσαν για την προετοιμασία της αποστολής.

Η συζήτηση επικεντρώθηκε αφενός στην επιστημονική πλευρά της αποστολής και αφετέρου στην προσπάθεια να αποκτήσει η Ελλάδα σταθερή θέση στον διαστημικό τομέα, μέσα από την κατασκευή δορυφόρων και την αξιοποίηση των στοιχείων που συλλέγουν.

«Ανυπομονώ να δω τον Αδριανό με την ελληνική σημαία στο στήθος, στον Διαστημικό Σταθμό», είπε ο κ. Παπαστεργίου, υπογραμμίζοντας τη βαρύτητα της ελληνικής συμμετοχής. Τόνισε παράλληλα πως η προσπάθεια πρέπει να συνεχιστεί στην έρευνα, την τεχνογνωσία και την παραγωγή.

Η πορεία του Αδριανού Γολέμη προς τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό

Στο πλαίσιο της προετοιμασίας του, ο Γολέμης εκπαιδεύεται τόσο στην Ευρώπη όσο και στις Ηνωμένες Πολιτείες, καλύπτοντας τα στάδια της πτήσης και όσα απαιτεί η παραμονή σε τροχιά.

Η πτήση προς τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό σχεδιάζεται να γίνει με σκάφος Dragon της SpaceX. Η εκτόξευσή του από τη Φλόριντα θα πραγματοποιηθεί με πύραυλο Falcon 9.

Με βάση τον σχεδιασμό που έχει ανακοινωθεί, στο πλήρωμα αναμένεται να βρίσκονται και ο Γάλλος αστροναύτης Τόμας Πεσκέ μαζί με τον Τσέχο υποψήφιο αστροναύτη Άλες Σβόμποντα. Η οριστική σύνθεση και το επιχειρησιακό πρόγραμμα θα περάσουν από τις προβλεπόμενες εγκρίσεις.

Ο Γολέμης έχει μακρά προϋπηρεσία στην ιατρική υποστήριξη αστροναυτών της ESA: για οκτώ χρόνια εργάστηκε στον τομέα, συνδράμοντας πληρώματα πριν από τις αποστολές και μετά την ολοκλήρωσή τους.

Στην επαγγελματική του εμπειρία προστίθεται και ένας χρόνος στην Ανταρκτική. Είναι ο δεύτερος Ελληνας που έχει λάβει μέρος σε ανάλογη μακράς διάρκειας παραμονή στην περιοχή.

Η εμπειρία σε έναν απομονωμένο χώρο με απαιτητικές συνθήκες βοηθά στην εξοικείωση με την περιορισμένη επικοινωνία με τον έξω κόσμο.

Παρόλα αυτά, η παραμονή στην Ανταρκτική δεν μπορεί να αντικαταστήσει την ειδική εκπαίδευση για διαστημική πτήση, η οποία συνεπάγεται αυξημένες τεχνικές, φυσιολογικές και επιχειρησιακές απαιτήσεις.

Μιλώντας για την αποστολή, ο Γολέμης στάθηκε στην ανάγκη για οργανωμένη προετοιμασία και σωστή διαχείριση των κινδύνων.

Πάνω από όλα τίθεται η ασφάλεια σε κάθε φάση της αποστολής. Το πρόγραμμα μιας διαστημικής πτήσης είναι δυνατόν να αλλάξει, εφόσον εμφανιστούν τεχνικά προβλήματα ή άλλες αιτίες που απαιτούν αναβολή.

Ακόμη και η οργάνωση της καθημερινότητας στον Σταθμό χρειάζεται προσεκτικό σχεδιασμό. Όπως είπε ο Γολέμης, για την επιλογή των γευμάτων που θα διατεθούν στην αποστολή έχουν δοκιμαστεί περίπου 200 είδη τροφίμων.

Η προετοιμασία περιλαμβάνει αναπόσπαστα τη διατροφή, τη διατήρηση της φυσικής κατάστασης και την ετοιμότητα του πληρώματος να ανταποκρίνεται στις καθημερινές του υποχρεώσεις.

Περίπου 40 προτάσεις για επιστημονικά πειράματα στον ISS

Σημαντικό σκέλος της ελληνικής συμμετοχής είναι η διεξαγωγή επιστημονικών πειραμάτων σε συνθήκες μικροβαρύτητας. Έχουν υποβληθεί περίπου 40 προτάσεις, οι οποίες αξιολογούνται από την ESA και τις αρμόδιες ελληνικές αρχές.

Η προετοιμασία επικεντρώνεται σε περίπου 15 πειράματα, ενώ η διαδικασία για την οριστική επιλογή τους δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.

Τα πεδία των προτάσεων περιλαμβάνουν τη φυσιολογία, τη βιολογία, τη χημεία, τη συμπεριφορά των υλικών, τεχνολογικές δοκιμές και τις επικοινωνίες. Η αξιολόγηση από επιστημονικής πλευράς, ο διαθέσιμος χρόνος και οι τεχνικές δυνατότητες της αποστολής θα καθορίσουν το τελικό πρόγραμμα.

Σε συνθήκες μικροβαρύτητας είναι δυνατή η διερεύνηση φαινομένων με τρόπο διαφορετικό από εκείνον που επιτρέπει η Γη. Ενδεικτικά, οι ερευνητές μπορούν να μελετήσουν την αντίδραση του ανθρώπινου οργανισμού, τη συμπεριφορά συγκεκριμένων υλικών και τις δυνατότητες νέων τεχνολογιών, όταν η βαρύτητα δεν επιδρά με τον ίδιο τρόπο.

Τα ευρήματα ενδέχεται να οδηγήσουν σε εφαρμογές στην ιατρική, στην επιστήμη των υλικών και στις τεχνολογίες επικοινωνίας. Το αν θα αξιοποιηθούν θα εξαρτηθεί, βεβαίως, από τα αποτελέσματα κάθε πειράματος και από το κατά πόσο μπορούν να περάσουν από την έρευνα σε πρακτικές χρήσεις.

Η παρουσία Έλληνα στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό αποκτά πλέον ουσιαστικό περιεχόμενο και πέρα από τον συμβολισμό της. Η διεξαγωγή πειραμάτων σε τροχιά μπορεί να προσφέρει πολύτιμη εμπειρία σε ερευνητικές ομάδες, να διευρύνει τις συνεργασίες με διεθνείς οργανισμούς και να ανοίξει τον δρόμο για την περαιτέρω ανάπτυξη ελληνικών τεχνολογιών.

Το εθνικό σχέδιο για το Διάστημα και ο στόχος του 2035

Η ελληνική παρουσία στην επανδρωμένη αποστολή αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου εθνικού σχεδίου για το Διάστημα. Στον πυρήνα του βρίσκονται η Εθνική Στρατηγική Διαστήματος έως το 2035 και το νέο Εθνικό Διαστημικό Πρόγραμμα «HELLAS-SPACE 2.0», προϋπολογισμού 350 εκατ. ευρώ.

Με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF), το πρόγραμμα προχωρά σε συνεργασία με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA) και το Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος. Στόχος του είναι να δημιουργηθούν δορυφορικές υποδομές και εφαρμογές προς αξιοποίηση από δημόσιους φορείς, επιχειρήσεις και ερευνητικά ιδρύματα.

Οι εφαρμογές αυτές αφορούν πολλούς τομείς: από την πολιτική προστασία και την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών έως την παρακολούθηση της θάλασσας, τη γεωργία ακριβείας, την ασφάλεια και τις ασφαλείς επικοινωνίες.

Η αξιοποίηση δορυφορικών δεδομένων μπορεί να βοηθήσει στην επιτήρηση πυρκαγιών και άλλων κινδύνων, στην αποτελεσματικότερη διαχείριση φυσικών πόρων, αλλά και στην παροχή καλύτερης εικόνας στις αρμόδιες αρχές για σημαντικές περιοχές και υποδομές.

Το σχέδιο προβλέπει κάτι περισσότερο από την προμήθεια και αξιοποίηση υπηρεσιών δορυφόρων. Σκοπός είναι να ενισχυθεί η εγχώρια τεχνογνωσία και να αναπτυχθούν παραγωγικές δυνατότητες στη χώρα, ώστε περισσότερες ελληνικές επιχειρήσεις να συμμετέχουν στην ευρωπαϊκή διαστημική οικονομία.

Όπως είπε ο υπουργός, το νέο πρόγραμμα θέτει ως πρόβλεψη να γίνεται στην Ελλάδα τουλάχιστον το 50% της παραγωγής.

Στην ίδια κατεύθυνση κινούνται οι επενδύσεις που έχουν ανακοινώσει οι Open Cosmos και ICEYE, με σχέδια για παραγωγικές εγκαταστάσεις στη χώρα. Ο κ. Παπαστεργίου έκανε λόγο για ετήσια δυνατότητα κατασκευής 400 δορυφόρων από την Open Cosmos και 150 από την ICEYE.

Το αν τα σχέδια αυτά θα προχωρήσουν θα δείξει σε σημαντικό βαθμό εάν η ελληνική στρατηγική θα αποκτήσει πραγματικό βιομηχανικό αποτύπωμα. Για την κατασκευή δορυφόρων χρειάζονται εξειδικευμένοι εργαζόμενοι, πρόσβαση σε τεχνολογίες, αξιόπιστες αλυσίδες εφοδιασμού και προϊόντα που μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες της διεθνούς αγοράς.

«Η Ελλάδα σήμερα αρχίζει και αποκτά υποδομές πολύ σημαντικές για όλες τις χώρες», ανέφερε ο υπουργός, περιγράφοντας το Διάστημα ως τομέα όπου μπορούν να συνδεθούν η έρευνα, η βιομηχανία και η αξιοποίηση δεδομένων. Για να υπάρξει συνέχεια, είναι κρίσιμη τόσο η δημιουργία θέσεων υψηλής εξειδίκευσης όσο και η συνεργασία επιχειρήσεων, πανεπιστημίων και ερευνητικών κέντρων.

Η διαστημική αποστολή φτάνει και στα ελληνικά σχολεία

Στην αποστολή προβλέπεται και εκπαιδευτικό σκέλος. Υπό εξέταση βρίσκεται η επικοινωνία του Γολέμη με σχολεία της Ελλάδας, μέσω ερασιτεχνικού ασυρμάτου από τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό, εφόσον ακολουθηθούν οι προβλεπόμενες διαδικασίες επιλογής και εγκρίσεων της NASA.

Ο Γολέμης έχει εκπαιδευτεί στη χρήση ερασιτεχνικού ασυρμάτου, ενώ σχεδιάζεται και πείραμα εκπαιδευτικού χαρακτήρα με τη συμμετοχή μαθητών. Για να εφαρμοστεί, θα πρέπει πρώτα να εξασφαλιστούν οι αναγκαίες εγκρίσεις.

Μια τέτοια πρωτοβουλία θα μπορούσε να δώσει στους μαθητές την ευκαιρία να γνωρίσουν από κοντά την επιστημονική έρευνα και να τους κινητοποιήσει διαφορετικά να ασχοληθούν με την επιστήμη και την τεχνολογία. Ταυτόχρονα, η ελληνική συμμετοχή στην επανδρωμένη αποστολή προσφέρει τη δυνατότητα να αναδειχθεί η δουλειά των ελληνικών ερευνητικών ομάδων και η συμβολή τους σε διεθνή επιστημονικά προγράμματα.

Η πρόκληση που ξεκινά μετά την εκτόξευση

Η συμμετοχή του Αδριανού Γολέμη στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό συνιστά σημαντικό σταθμό για την Ελλάδα. Η μακροπρόθεσμη σημασία της, όμως, δεν θα εξαρτηθεί μόνο από την εκτόξευση, αλλά και από την επιστημονική αξία των πειραμάτων, τη συνέχιση των ερευνητικών συνεργασιών και την αξιοποίηση της τεχνογνωσίας που θα αποκτηθεί.

Και η Εθνική Στρατηγική Διαστήματος έως το 2035, μαζί με το πρόγραμμα «HELLAS-SPACE 2.0», θα κριθούν από το εάν οι υποδομές και οι επενδύσεις οδηγήσουν σε παραγωγή, εξειδικευμένες θέσεις εργασίας, τεχνολογικές εφαρμογές και ανταγωνιστικές ελληνικές επιχειρήσεις.

Ως χρονικός στόχος για την αποστολή εξακολουθεί να αναφέρεται το δεύτερο εξάμηνο του 2027, ενώ συνεχίζονται η εκπαίδευση, η διαδικασία εγκρίσεων και η οριστικοποίηση του επιστημονικού προγράμματος. Η διεθνής αποστολή ονομάζεται Vast-PAM-1· η ελληνική συμμετοχή αναζητά ακόμη τη δική της ονομασία. Τ

Το βασικό ζητούμενο, ωστόσο, είναι η πρώτη αυτή εμπειρία να μην παραμείνει ένα μεμονωμένο συμβάν, αλλά να αποτελέσει τμήμα μιας σταθερής παρουσίας της Ελλάδας στην επιστημονική έρευνα και την τεχνολογία του Διαστήματος.