RAND: Υποθετικό σενάριο θανάτου του Βλαντίμιρ Πούτιν το 2027 και πολέμου Ρωσίας-ΝΑΤΟ το 2030 – Εισβολή στην Εσθονία και απειλή για την Ευρώπη

Η RAND Corporation παρουσιάζει ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό υποθετικό σενάριο για την ασφάλεια της Ευρώπης: ο Βλαντίμιρ Πούτιν πεθαίνει στις αρχές του 2027 και, τρία χρόνια αργότερα, ξεσπά γενικευμένος πόλεμος μεταξύ Ρωσίας και ΝΑΤΟ.

Στη μελέτη, η οποία δημοσιεύτηκε στις 10 Νοεμβρίου 2026, η πιθανή αλλαγή ηγεσίας στο Κρεμλίνο οδηγεί πρώτα σε εκεχειρία στην Ουκρανία, πριν ανοίξει ένας νέος κύκλος αποσταθεροποίησης. Η Μόσχα εξαπολύει υβριδικές επιθέσεις σε ευρωπαϊκές χώρες και αργότερα εισβάλλει στην Εσθονία, πυροδοτώντας στρατιωτική σύγκρουση με τη Βορειοατλαντική Συμμαχία.

Με τον τίτλο «Ready for War 2030: A Scenario – Bolstering the UK and NATO’s Preparedness» («Έτοιμοι για πόλεμο το 2030: Ένα σενάριο για την ενίσχυση της ετοιμότητας του Ηνωμένου Βασιλείου και του ΝΑΤΟ»), η μελέτη εξετάζει πώς πολιτικές και στρατιωτικές εξελίξεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν την Ευρώπη σε μια νέα πολεμική αναμέτρηση μεγάλης κλίμακας.

Η RAND επισημαίνει ξεκάθαρα ότι το σενάριο δεν αποτελεί πρόβλεψη ούτε εκτίμηση πως ο Ρώσος πρόεδρος θα πεθάνει το 2027. Είναι μια υποθετική άσκηση για να διερευνηθούν οι αδυναμίες της ευρωπαϊκής άμυνας, οι κίνδυνοι στρατιωτικής κλιμάκωσης και η δυνατότητα του ΝΑΤΟ να αποκρούσει μια ευρείας κλίμακας ρωσική επίθεση.

Μπορείτε να διαβάσετε τη μελέτη ΕΔΩ.

Ιανουάριος 2027: Ο θάνατος του Πούτιν και η μάχη για τη διαδοχή στο Κρεμλίνο

Στο χρονολόγιο που καταρτίζει η RAND, η αφετηρία είναι ο Ιανουάριος του 2027: ο Βλαντίμιρ Πούτιν πεθαίνει από φυσικά αίτια και στη Ρωσία δημιουργείται ένα μεγάλο κενό εξουσίας.

Καθώς δεν υπάρχει ξεκάθαρος διάδοχος, διαφορετικές ομάδες της ρωσικής πολιτικής και στρατιωτικής ελίτ μπαίνουν σε ανταγωνισμό για να πάρουν στα χέρια τους τον κρατικό μηχανισμό.

Τελικά, στο σενάριο, νικητές της εσωτερικής διαμάχης αναδεικνύονται οι ρωσικές υπηρεσίες ασφαλείας.

Τον Μάρτιο του 2027, το Κρεμλίνο γνωστοποιεί πως την προεδρία της Ρωσικής Ομοσπονδίας αναλαμβάνει πρώην στρατηγός της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Ασφαλείας (FSB).

Ο νέος ηγέτης καλείται να εδραιώσει την εξουσία του, χωρίς να έχει την πολιτική επιρροή ή τον έλεγχο του κρατικού μηχανισμού που είχε αποκτήσει ο προκάτοχός του.

Απρίλιος 2027: Εκεχειρία στην Ουκρανία χωρίς να έρθει η ειρήνη

Για να σταθεροποιήσει το καθεστώς του, ο νέος πρόεδρος της Ρωσίας αποφασίζει να μειώσει τη στρατιωτική εμπλοκή της χώρας στην Ουκρανία.

Έπειτα από συνομιλίες με τη διαμεσολάβηση των ΗΠΑ και με τη στήριξη του Ηνωμένου Βασιλείου και άλλων μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων, η Ρωσία συμφωνεί σε κατάπαυση του πυρός τον Απρίλιο του 2027.

Παράλληλα με τη συμφωνία, προβλέπεται μερική άρση των κυρώσεων κατά της Μόσχας, γεγονός που δημιουργεί την αίσθηση ότι ο πόλεμος οδεύει προς το τέλος.

Η εκεχειρία, ωστόσο, δεν καταλήγει σε οριστική συμφωνία ειρήνης, όπως περιγράφει το υποθετικό σενάριο.

Τον Ιούλιο του 2027, οι διαπραγματεύσεις έχουν βαλτώσει: η Ρωσία εξακολουθεί να προβάλλει τους βασικούς πολεμικούς της στόχους και τις αξιώσεις της για τα κατεχόμενα ουκρανικά εδάφη.

Οι μεγάλης κλίμακας στρατιωτικές επιχειρήσεις διακόπτονται, ενώ οι ρωσικές δυνάμεις εξακολουθούν να βρίσκονται στις περιοχές που έχουν υπό τον έλεγχό τους.

Έτσι, η σύγκρουση στην Ουκρανία εξελίσσεται σε παρατεταμένο «παγωμένο πόλεμο». Αυτό δίνει στη Ρωσία χρόνο να αναδιοργανώσει τις ένοπλες δυνάμεις της και να στρέψει σταδιακά το βλέμμα προς το ΝΑΤΟ.

2028: Η Ρωσία ξεκινά υβριδικό πόλεμο εναντίον της Ευρώπης

Τον Ιανουάριο του 2028, αναφέρει η RAND, ο νέος Ρώσος πρόεδρος έχει ήδη ξεκινήσει να απομακρύνει πρόσωπα του στενού κύκλου του Πούτιν και να τα αντικαθιστά με στελέχη που θεωρεί πιο αφοσιωμένα στον ίδιο.

Οι αλλαγές αυτές, όμως, δεν αρκούν για να ξεπεράσει τις σοβαρές δυσκολίες που αντιμετωπίζει στο εσωτερικό.

Η οικονομία της Ρωσίας πιέζεται, ενώ οι ανθρώπινες απώλειες στον πόλεμο της Ουκρανίας τροφοδοτούν κοινωνική δυσαρέσκεια. Την ίδια ώρα, σκληροπυρηνικά στελέχη του στρατιωτικού μηχανισμού ζητούν πιο επιθετική πολιτική έναντι της Δύσης.

Καθώς αδυνατεί να εδραιώσει πλήρως την εξουσία του, ο νέος πρόεδρος επιλέγει να δείξει πυγμή οργανώνοντας εκστρατεία υβριδικών επιθέσεων εναντίον ευρωπαϊκών κρατών που ανήκουν στο ΝΑΤΟ.

Στο σενάριο, η εκστρατεία περιλαμβάνει κυβερνοεπιθέσεις και δολιοφθορές, καθώς και παρεμβάσεις σε επικοινωνιακά δίκτυα, ενεργειακές μονάδες, μεταφορές και κρίσιμες βιομηχανικές υποδομές.

Ταυτόχρονα, η Μόσχα καταφεύγει σε εκστρατείες παραπληροφόρησης, επιδιώκοντας να οξύνει τις κοινωνικές και πολιτικές αντιπαραθέσεις.

Στην Ανατολική Ευρώπη, οι επιχειρήσεις εστιάζουν σε ισχυρισμούς για διακρίσεις κατά ρωσόφωνων πληθυσμών. Στη Δυτική Ευρώπη, στόχος είναι να ενισχυθούν ο ευρωσκεπτικισμός και οι αποσχιστικές τάσεις, αλλά και να κλονιστεί η εμπιστοσύνη στους διεθνείς θεσμούς.

Η Βρετανία και οι στρατιωτικές υποδομές του ΝΑΤΟ μπαίνουν στο στόχαστρο

Στην ανάλυση της RAND, το Ηνωμένο Βασίλειο έχει κομβική θέση, καθώς αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της στρατιωτικής παρουσίας του ΝΑΤΟ στην Εσθονία.

Το υποθετικό σενάριο θέλει τη Μόσχα να εκτιμά ότι, αν αποδυναμωθεί η Βρετανία, η Συμμαχία θα καθυστερήσει σημαντικά να αντιδράσει σε πιθανή στρατιωτική επιχείρηση στη Βαλτική.

Έτσι, οι υβριδικές ενέργειες στρέφονται κατά των βρετανικών στρατιωτικών επικοινωνιών, των αμυντικών βιομηχανιών και των μεταφορικών υποδομών που θα μπορούσαν να εξυπηρετήσουν την αποστολή ενισχύσεων.

Επιδίωξη είναι αφενός να περιοριστούν οι επιχειρησιακές δυνατότητες του Ηνωμένου Βασιλείου και αφετέρου να κλονιστεί η πολιτική βούληση των συμμάχων για άμεση αντίδραση.

Ιούνιος 2029: Κρίση στη Νότια Αμερική στρέφει τις ΗΠΑ μακριά από την Ευρώπη

Περαιτέρω περιπλοκή προκύπτει τον Ιούνιο του 2029, καθώς στο σενάριο ξεσπά μεγάλη κρίση στη Νότια Αμερική.

Η αμερικανική κυβέρνηση αντιμετωπίζει τις εξελίξεις στην περιοχή ως ζήτημα εθνικής ασφάλειας και αφιερώνει εκεί σημαντικό μέρος της στρατιωτικής και διπλωματικής προσοχής της.

Παράλληλα, οι εντάσεις που συνεχίζονται με την Κίνα στον Ινδοειρηνικό περιορίζουν ακόμη περισσότερο τη δυνατότητα της Ουάσινγκτον να στείλει επιπλέον δυνάμεις στην Ευρώπη.

Οι ευρωπαϊκές χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ καταρτίζουν τα αμυντικά τους σχέδια θεωρώντας πιθανή την αμερικανική υλικοτεχνική και στρατηγική υποστήριξη, χωρίς όμως να θεωρούν δεδομένη την αποστολή σημαντικών στρατιωτικών ενισχύσεων.

Η Μόσχα βλέπει τη διαμορφωμένη κατάσταση ως ευκαιρία να ελέγξει πόσο συνεκτική παραμένει η Συμμαχία.

Μάιος 2030: Η ρωσική εισβολή στην Εσθονία ενεργοποιεί το Άρθρο 5

Τον Μάιο του 2030 καταγράφεται η κρίσιμη καμπή της υποθετικής εξέλιξης.

Για να προκαλέσει διαδηλώσεις στη μεθοριακή Νάρβα, η Ρωσία αξιοποιεί τις επαφές της με τμήματα του ρωσόφωνου πληθυσμού της Εσθονίας.

Οι διαμαρτυρίες μετατρέπονται σε βίαια επεισόδια, με τις εσθονικές αρχές να επεμβαίνουν για να τις καταστείλουν.

Στη συνέχεια, η Μόσχα ισχυρίζεται ότι η κυβέρνηση της Εσθονίας αδυνατεί πλέον να διασφαλίσει την ασφάλεια των ρωσόφωνων κατοίκων.

Επικαλούμενες αυτό το πρόσχημα, οι ρωσικές ένοπλες δυνάμεις περνούν τα σύνορα και θέτουν υπό τον έλεγχό τους τη Νάρβα και γειτονικές περιοχές.

Κατά τη RAND, η επιχείρηση αποσκοπεί αρχικά λιγότερο στην κατάκτηση εδαφών και περισσότερο στο να αμφισβητήσει την αξιοπιστία του ΝΑΤΟ.

Η ρωσική ηγεσία θεωρεί ότι οι κυβερνήσεις της δυτικής Ευρώπης θα προτιμήσουν να αποδεχθούν μια περιορισμένη εισβολή, παρά να διακινδυνεύσουν μια γενικευμένη στρατιωτική σύγκρουση.

Με αυτή την κίνηση, επιδιώκει να καταδείξει πως το Άρθρο 5 της Βορειοατλαντικής Συνθήκης, που ορίζει τη συλλογική άμυνα των κρατών-μελών, δεν εξασφαλίζει κατ’ ανάγκην μια αποφασιστική στρατιωτική αντίδραση.

Στο υποθετικό σενάριο, όμως, η συγκεκριμένη πρόβλεψη της Μόσχας διαψεύδεται.

Το ΝΑΤΟ προχωρά αμέσως στην ενεργοποίηση του Άρθρου 5 και τα περισσότερα κράτη-μέλη αναλαμβάνουν τη δέσμευση να προσφέρουν στρατιωτική βοήθεια στην Εσθονία.

Αν και η συμβολή των Ηνωμένων Πολιτειών παραμένει περιορισμένη, οι ευρωπαϊκές δυνάμεις αποφασίζουν να επιχειρήσουν για να εκδιώξουν τα ρωσικά στρατεύματα.

Καλοκαίρι 2030: Η σύγκρουση επεκτείνεται στη Βρετανία και τον Βόρειο Ατλαντικό

Από τον Ιούνιο μέχρι τον Οκτώβριο του 2030, η αντιπαράθεση Ρωσίας και ΝΑΤΟ μετατρέπεται σε πόλεμο μεγάλης κλίμακας.

Η Μόσχα επεκτείνει τις επιχειρήσεις προς τον ευρωπαϊκό Βορρά και απειλεί το αρχιπέλαγος του Σβάλμπαρντ, καθώς και τη βόρεια Νορβηγία.

Την ίδια περίοδο, ο ρωσικός στόλος υποβρυχίων επιδιώκει να διευρύνει την πρόσβασή του στον Βόρειο Ατλαντικό.

Κεντρικό σημείο του ρωσικού σχεδιασμού είναι το θαλάσσιο πέρασμα που συνδέει τη Γροιλανδία, την Ισλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο, γνωστό ως GIUK Gap.

Πρόκειται για ζωτικής σημασίας δίοδο τόσο για τη ναυτική παρουσία του ΝΑΤΟ όσο και για τις γραμμές ανεφοδιασμού του στον Ατλαντικό.

Η RAND αναφέρει ότι η Ρωσία εκτιμά πως η ταχεία αποδυνάμωση της Βρετανίας θα διευκόλυνε τις κινήσεις των υποβρυχίων της και θα έθετε σε κίνδυνο τις θαλάσσιες μεταφορές.

Στο πλαίσιο της υποθετικής σύγκρουσης, η Μόσχα εξαπολύει κυβερνοεπιθέσεις και πράξεις δολιοφθοράς, ενώ πλήττει βρετανικούς στόχους με αεροπορικά και πυραυλικά μέσα.

Μεταξύ των εγκαταστάσεων που γίνονται στόχοι είναι αεροπορικές βάσεις, λιμάνια, δίκτυα ραντάρ και στρατιωτικά κέντρα διοίκησης.

Για την ενίσχυση της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ, το Ηνωμένο Βασίλειο αναπτύσσει χερσαία ταξιαρχία, μοίρες μαχητικών F-35 και Typhoon, καθώς και δυνατότητες για πλήγματα μεγάλης εμβέλειας.

Στις ανθυποβρυχιακές επιχειρήσεις στον ευρωπαϊκό Βορρά συμμετέχουν ακόμη βρετανικά αεροπλανοφόρα και φρεγάτες Type 26.

Οι συγκρούσεις επεκτείνονται σε τμήματα της ανατολικής πτέρυγας της Συμμαχίας, ενώ κυβερνοεπιθέσεις και περιορισμένα στρατιωτικά πλήγματα αγγίζουν και τη Νότια και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Όπως προβλέπει το σενάριο, η Ρωσία αποφεύγει εσκεμμένα κινήσεις που θα μπορούσαν να προκαλέσουν την Τουρκία, η οποία έχει πιο περιορισμένη συμμετοχή στη σύγκρουση.

Νοέμβριος 2030: Η Ρωσία διατηρεί εδάφη στην Εσθονία και εισηγείται εκεχειρία

Μετά από μήνες μαχών, το ΝΑΤΟ αποτρέπει την ταχεία επικράτηση της Ρωσίας, χωρίς όμως να μπορεί να εξασφαλίσει μια αποφασιστική στρατιωτική έκβαση.

Η αναμέτρηση εξελίσσεται σε πόλεμο φθοράς, ενώ οι ευρωπαϊκές χώρες δυσκολεύονται όλο και περισσότερο να διατηρήσουν τις στρατιωτικές δυνάμεις τους και να εξασφαλίσουν τον αναγκαίο εξοπλισμό.

Παράλληλα, ο νέος πρόεδρος της Ρωσίας δέχεται εντεινόμενη πίεση στο εσωτερικό, αφού δεν έχει κατορθώσει να πετύχει γρήγορη νίκη.

Σύμφωνα με το υποθετικό σενάριο της RAND, η Μόσχα εξακολουθεί να έχει υπό τον έλεγχό της τη Νάρβα και το μεγαλύτερο τμήμα της εσθονικής επαρχίας Ίντα-Βίρου.

Η ηγεσία της Ρωσίας ανακοινώνει πως εκπλήρωσε τον στόχο που είχε διακηρύξει: την προστασία των κατοίκων της περιοχής με ρωσική καταγωγή.

Η Μόσχα καταθέτει πρόταση για κατάπαυση του πυρός, προτού προλάβουν οι δυνάμεις του ΝΑΤΟ να οργανώσουν αντεπίθεση.

Με αυτή την πρωτοβουλία επιδιώκει να κατοχυρώσει τα εδαφικά κέρδη της και να διαμορφώσει συνθήκες που θα εμποδίζουν την Εσθονία να συνεχίσει μόνη τον πόλεμο.

Ιανουάριος 2031: Η «παγωμένη σύγκρουση» δοκιμάζει την ενότητα του ΝΑΤΟ

Το υποθετικό χρονολόγιο φτάνει στον Ιανουάριο του 2031: η εκεχειρία παραμένει σε ισχύ, όμως οι συνομιλίες για μια οριστική ειρηνευτική συμφωνία δεν προχωρούν και βρίσκονται σε αδιέξοδο.

Παρά τη συμμετοχή της στο ΝΑΤΟ, η Εσθονία εξακολουθεί να έχει εδάφη της υπό ρωσική κατοχή.

Για την Ευρώπη προκύπτει άλλη μία παρατεταμένη εδαφική διαμάχη, αυτή τη φορά μέσα στην επικράτεια της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας.

Στην περιγραφή της RAND, η στρατιωτική αντίδραση των συμμάχων δεν εμποδίζει την παγίωση της ρωσικής κατοχής, γεγονός που εγείρει αμφιβολίες για την αξιοπιστία της συλλογικής άμυνας.

Έτσι, η ευρωπαϊκή ήπειρος γίνεται πιο ασταθής, καθώς η απουσία οριστικής ειρήνης αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων κρίσεων.

Η RAND προειδοποιεί για τους κινδύνους στην ευρωπαϊκή ασφάλεια

Η RAND Europe διευκρινίζει ότι το συγκεκριμένο σενάριο δεν προβλέπει όσα θα συμβούν έως το 2030 ή μετά από αυτό· αποτελεί μέσο για την εξέταση ενδεχόμενων κινδύνων.

Η μελέτη εξετάζει πώς η αποτυχία της αποτροπής, μια περιορισμένη στρατιωτική κρίση ή μια εσφαλμένη ανάγνωση των προθέσεων του αντιπάλου ενδέχεται να οδηγήσουν σε ευρύτερο πόλεμο.

Έμφαση δίνεται στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής στρατιωτικής ετοιμότητας, στην προστασία και ανθεκτικότητα των κρίσιμων υποδομών, καθώς και στην ικανότητα των ευρωπαϊκών κρατών να αντιμετωπίσουν μια μεγάλης κλίμακας σύγκρουση με μικρότερη εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Το σενάριο επισημαίνει ακόμη πως μια εκεχειρία στην Ουκρανία δεν θα σήμαινε κατ’ ανάγκη ότι παύει η στρατιωτική απειλή για την υπόλοιπη Ευρώπη.

Κεντρικό μήνυμα της RAND είναι ότι η ενότητα των συμμάχων, η στρατιωτική ετοιμότητα και η αποτελεσματική αποτροπή ενδέχεται να κρίνουν αν θα αποφευχθεί μια μελλοντική σύγκρουση Ρωσίας και ΝΑΤΟ.