TikTok: Η ΕΕ λέει ότι ο αλγόριθμος εγκλωβίζει χρήστες σε επιβλαβές περιεχόμενο – Κίνδυνοι για την ψυχική υγεία και πρόστιμο έως 6%

Στο επίκεντρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής βρίσκεται το TikTok, καθώς εκτιμάται πως ο αλγόριθμος της δημοφιλούς πλατφόρμας μπορεί να βλάψει την ψυχική υγεία, κυρίως των ανηλίκων και των ευάλωτων ενηλίκων. Τα προκαταρκτικά συμπεράσματα που ανακοινώθηκαν την Παρασκευή (6/11) κάνουν λόγο για ενδεχόμενες παραβιάσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Η Κομισιόν καταγγέλλει ότι οι χρήστες οδηγούνται σε έναν ατέρμονο κύκλο επαναλαμβανόμενων βίντεο σχετικά με την εικόνα του σώματος, τις δίαιτες, τη μοναξιά και την ψυχική υγεία.

Η έρευνα εξετάζει άμεσα τον μηχανισμό προτάσεων της εφαρμογής, βασικό πυλώνα του επιχειρηματικού μοντέλου του TikTok. Ο σχεδιασμός του αποσκοπεί στο να κρατά τους χρήστες μπροστά στην οθόνη για όσο το δυνατόν περισσότερο.

Όπως αναφέρουν ο Guardian και η επίσημη ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το TikTok έχει περίπου 189 εκατομμύρια χρήστες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά δεν έχει λάβει επαρκή μέτρα για τον περιορισμό των κινδύνων από την αδιάκοπη προβολή παρόμοιου περιεχομένου.

Αν οι παραβάσεις επιβεβαιωθούν, η πλατφόρμα μπορεί να τιμωρηθεί με πρόστιμο έως και 6% του συνολικού ετήσιου παγκόσμιου κύκλου εργασιών της.

Πώς ο αλγόριθμος του TikTok παγιδεύει τους χρήστες σε επαναλαμβανόμενο περιεχόμενο

Η έρευνα εξετάζει το λεγόμενο «rabbit-hole effect»: πρόκειται για τη διαδικασία κατά την οποία ο χρήστης παρασύρεται βήμα βήμα σε έναν περιορισμένο κύκλο επαναλαμβανόμενου περιεχομένου, από τον οποίο είναι δύσκολο να απομακρυνθεί.

Βασικό ρόλο έχει η εξατομικευμένη ροή «For You», η οποία εμφανίζει συνεχώς βίντεο επιλέγοντας με βάση τον τρόπο με τον οποίο συμπεριφέρεται ο χρήστης.

Όταν κάποιος μένει περισσότερη ώρα σε ένα βίντεο ή πατά «μου αρέσει», ο αλγόριθμος εκλαμβάνει την ενέργεια ως ενδιαφέρον και του προτείνει στη συνέχεια περισσότερα βίντεο ανάλογης θεματολογίας.

Η Κομισιόν εκτιμά ότι ο μηχανισμός αυτός μπορεί να είναι ιδιαίτερα επιβλαβής όταν τα βίντεο σχετίζονται με την απώλεια βάρους, τη διατροφή, την εικόνα του σώματος, τη θλίψη ή την κοινωνική απομόνωση.

Η αδιάκοπη παρακολούθηση τέτοιου περιεχομένου ενδέχεται να αυξήσει το άγχος, να πλήξει την αυτοεικόνα και την αυτοεκτίμηση ή να επιβαρύνει ήδη υπάρχουσες διατροφικές διαταραχές και προβλήματα ψυχικής υγείας.

Στο πλαίσιο της έρευνας εξετάζεται και υλικό που δεν παραβιάζει κατ’ ανάγκη τους κανόνες της πλατφόρμας.

Ένα βίντεο με θέμα τη διατροφή ή την εμφάνιση μπορεί από μόνο του να μην αποτελεί πρόβλημα. Η παρακολούθηση, όμως, δεκάδων αντίστοιχων βίντεο σε μικρό χρονικό διάστημα ενδέχεται να έχει διαφορετικές συνέπειες, ειδικά για τους ευάλωτους χρήστες.

«Δεν ενδιαφέρομαι» στο TikTok, αλλά οι χρήστες βλέπουν ξανά παρόμοια βίντεο

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανησυχεί ιδιαίτερα, καθώς τα εργαλεία ελέγχου που διαθέτει το TikTok δεν δείχνουν να είναι αποτελεσματικά.

Τα προκαταρκτικά ευρήματα δείχνουν ότι ο αλγόριθμος μπορεί να εξακολουθεί να προτείνει βίντεο για δίαιτες ή την εικόνα του σώματος, ακόμη κι αν ο χρήστης έχει επιλέξει «Δεν ενδιαφέρομαι» σε ανάλογη ανάρτηση.

Κατά την Κομισιόν, η εφαρμογή φαίνεται να υπολογίζει περισσότερο τον χρόνο θέασης ενός βίντεο απ’ ό,τι την ξεκάθαρη επιλογή του χρήστη να περιοριστούν τέτοιου είδους αναρτήσεις.

Η έρευνα αναφέρει ότι ακόμη και η δυνατότητα ανανέωσης της ροής αλλάζει την εικόνα μόνο προσωρινά, καθώς αργότερα επανέρχεται υλικό με παρόμοια θέματα.

Η εκτελεστική αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Χένα Βιρκούνεν, δήλωσε: «Κάθε φορά που ένας χρήστης μετακινείται στην οθόνη ή πατά “μου αρέσει” σε ένα βίντεο στο TikTok, ο αλγόριθμος του προβάλλει περισσότερα από τα ίδια, οδηγώντας τον σε έναν φαύλο κύκλο από τον οποίο δεν μπορεί εύκολα να ξεφύγει».

Η ίδια πρόσθεσε: «Το TikTok πρέπει να εντείνει τις προσπάθειές του για την προστασία της ευημερίας των χρηστών του, συμπεριλαμβανομένων των ανηλίκων».

Η Κομισιόν ζητά αλλαγές στον αλγόριθμο του TikTok

Οι ευρωπαϊκές αρχές πλέον δεν ζητούν μόνο την αφαίρεση επιβλαβούς περιεχομένου από την πλατφόρμα.

Αντίθετα, αμφισβητούν τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο το TikTok επιλέγει τα βίντεο που προβάλλονται σε κάθε χρήστη.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει πως η εταιρεία πρέπει να επανασχεδιάσει τη ροή «For You», ώστε να λαμβάνονται περισσότερο υπόψη οι επιλογές που εκφράζουν οι χρήστες και όχι μόνο η συμπεριφορά τους στην εφαρμογή.

Οι προτεινόμενες παρεμβάσεις περιλαμβάνουν τη διακοπή της χρήσης του χρόνου παρακολούθησης για την επιλογή προτάσεων, την αναβάθμιση των εργαλείων ελέγχου και την τακτική αξιολόγηση του αλγορίθμου.

Αξιωματούχος της Κομισιόν ανέφερε σε δημοσιογράφους ότι στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκεται, στην ουσία, ένα επιχειρηματικό μοντέλο που στηρίζεται στη συνεχή αλληλεπίδραση των χρηστών με την πλατφόρμα.

Κατά την εκτίμηση των Βρυξελλών, το συγκεκριμένο μοντέλο ενδέχεται να θέσει σε σοβαρό κίνδυνο ανηλίκους και ευάλωτους ενήλικες.

Η θέση του TikTok: «Ανακριβείς ισχυρισμοί που διαστρεβλώνουν τη λειτουργία μας»

Το TikTok αμφισβητεί τα συμπεράσματα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, λέγοντας ότι όσα υποστηρίζουν οι ευρωπαϊκές αρχές δεν περιγράφουν τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η πλατφόρμα.

«Η Επιτροπή έχει διατυπώσει μια σειρά από ισχυρισμούς που είναι θεμελιωδώς ανακριβείς και διαστρεβλώνουν την αρχιτεκτονική της πλατφόρμας μας και τη δέσμευσή μας για την ασφάλεια των χρηστών», δήλωσε εκπρόσωπος της εταιρείας.

«Έχουμε ισχυρό ιστορικό προστασίας της κοινότητάς μας, παρέχοντας παράλληλα στους χρήστες άμεσο και εύχρηστο έλεγχο της εμπειρίας τους», συμπλήρωσε.

Η εταιρεία αναφέρει πως οι κανόνες της απαγορεύουν αναρτήσεις που προωθούν διατροφικές διαταραχές ή επικίνδυνες πρακτικές ελέγχου του βάρους.

Παράλληλα, σημειώνει πως κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 περισσότεροι από 79 εκατομμύρια χρήστες στην Ευρωπαϊκή Ένωση αξιοποίησαν την επιλογή «Δεν ενδιαφέρομαι» ή φίλτρα λέξεων-κλειδιών, ώστε να περιορίσουν ανεπιθύμητες δημοσιεύσεις.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αντιτείνει, ωστόσο, ότι τα εργαλεία αυτά δεν επαρκούν, όταν ο αλγόριθμος συνεχίζει να προτείνει στους χρήστες βίντεο με παρόμοιο περιεχόμενο.

Η 14χρονη Μόλι Ράσελ και η παρέμβαση της οικογένειάς της

Το Ίδρυμα Molly Rose χαιρέτισε τα ευρήματα της Κομισιόν. Δημιουργήθηκε στη μνήμη της 14χρονης Μόλι Ράσελ, η οποία αυτοκτόνησε το 2017, αφού είχε προηγουμένως εκτεθεί σε μεγάλο όγκο επιβλαβούς περιεχομένου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Το ίδρυμα χαρακτήρισε ιδιαίτερα σημαντικά τα προκαταρκτικά συμπεράσματα, τονίζοντας πως ανοίγουν τον δρόμο για να λογοδοτήσουν οι πλατφόρμες για τον σχεδιασμό και τη λειτουργία των αλγορίθμων τους.

Έρευνα που έγινε νωρίτερα φέτος για λογαριασμό του ιδρύματος έδειξε ότι, μέσα σε μία εβδομάδα, σχεδόν τα μισά κορίτσια και το ένα τρίτο των εφήβων στη Βρετανία είχαν δει στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης περιεχόμενο για αυτοτραυματισμό, αυτοκτονία ή διατροφικές διαταραχές.

Το ίδρυμα ζήτησε από τη βρετανική ρυθμιστική αρχή επικοινωνιών Ofcom να διερευνήσει αντίστοιχα τον αλγόριθμο του TikTok.

Το TikTok αντιμετωπίζει πρόστιμο έως 6% του παγκόσμιου τζίρου

Η έρευνα εντάσσεται στην ευρύτερη διαδικασία την οποία δρομολόγησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Φεβρουάριο του 2024, με βάση τον Κανονισμό για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act – DSA).

Με βάση την ευρωπαϊκή νομοθεσία, οι μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες οφείλουν να αξιολογούν και να περιορίζουν τους συστημικούς κινδύνους που συνδέονται με τον σχεδιασμό και τη λειτουργία των υπηρεσιών τους.

Είχαν προηγηθεί, τον Φεβρουάριο του 2026, προκαταρκτικά συμπεράσματα της Επιτροπής κατά του TikTok για λειτουργίες που ενδέχεται να ενισχύουν την υπερβολική χρήση της εφαρμογής, μεταξύ των οποίων η ατέρμονη κύλιση των βίντεο.

Και σε εκείνη την περίπτωση, η εταιρεία είχε αρνηθεί τους ισχυρισμούς των ευρωπαϊκών αρχών.

Για τη νεότερη υπόθεση, το TikTok μπορεί πλέον να μελετήσει τον φάκελο και να καταθέσει γραπτώς τις αντιρρήσεις του.

Στη συνέχεια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα εξετάσει τις απαντήσεις του TikTok και θα κρίνει αν θα εκδώσει οριστική απόφαση ότι η εταιρεία δεν συμμορφώνεται.

Εάν επιβεβαιωθούν τα προκαταρκτικά συμπεράσματα, το πρόστιμο για το TikTok μπορεί να ανέλθει έως το 6% του συνολικού παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών του.

Για να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας και να αποφύγει το πρόστιμο, η εταιρεία θα μπορούσε ακόμη να τροποποιήσει το σύστημα που προτείνει περιεχόμενο στους χρήστες.

Η σημερινή κίνηση των Βρυξελλών αντανακλά μια ευρύτερη μετατόπιση στον έλεγχο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης: η ευρωπαϊκή εποπτεία δεν αφορά πλέον μόνο τις αναρτήσεις, αλλά και τους αλγορίθμους που διαμορφώνουν καθημερινά όσα βλέπουν εκατομμύρια χρήστες.