Turkish Minute: Η Βουλή της ανατολικής Λιβύης ενέκρινε τη συμφωνία με την Τουρκία, παρά τις αντιρρήσεις της Ελλάδας

Η Βουλή της ανατολικής Λιβύης ενέκρινε την Τρίτη την αμφισβητούμενη συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης με την Τουρκία, ανατρέποντας χρόνια αντίθεσης στη συμφωνία που στηρίζει τις διεκδικήσεις της Άγκυρας στην ανατολική Μεσόγειο. Όπως μεταδίδει το Turkish Minute, το Reuters ανέφερε την εξέλιξη επικαλούμενο δύο βουλευτές.

Η συμφωνία χαράσσει θαλάσσιο όριο μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης και στηρίζει τις διεκδικήσεις των δύο χωρών σε υπεράκτιους πόρους. Οι ανταγωνιστικές διεκδικήσεις στην περιοχή έχουν τροφοδοτήσει διαφωνίες για τις έρευνες πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Η Ελλάδα υποστηρίζει ότι η οριοθέτηση αγνοεί τα θαλάσσια δικαιώματα των νησιών της, μεταξύ των οποίων η Κρήτη, που βρίσκεται ανάμεσα στις τουρκικές και τις λιβυκές ακτές. Η Αίγυπτος είχε επίσης απορρίψει τη συμφωνία όταν υπογράφηκε.

Η συμφωνία του 2019 και οι αντιδράσεις

Το σύμφωνο υπογράφηκε τον Νοέμβριο του 2019 με την τότε διεθνώς αναγνωρισμένη Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας της Λιβύης, με έδρα την Τρίπολη. Τον Ιούνιο του 2025, η Ευρωπαϊκή Ένωση επανέλαβε ότι παραβιάζει τα δικαιώματα άλλων χωρών και δεν συμμορφώνεται με το δίκαιο της θάλασσας.

Η Τουρκία απορρίπτει αυτή τη θέση και υποστηρίζει ότι η συμφωνία είναι σύμφωνη με το διεθνές δίκαιο και προστατεύει τα νόμιμα θαλάσσια συμφέροντά της. Η ψηφοφορία της Τρίτης αίρει την αντίθεση της ανατολικής Βουλής εντός της Λιβύης, χωρίς να επιλύει τις διαφωνίες των γειτονικών χωρών.

Η Βουλή των Αντιπροσώπων ανακάλεσε ομόφωνα και δύο αποφάσεις του 2020: μία που απέρριπτε τις θαλάσσιες και αμυντικές συμφωνίες με την Τουρκία και μία που διέκοπτε τις πολιτικές σχέσεις με την Άγκυρα. Το κρατικό πρακτορείο Anadolu μετέδωσε ξεχωριστά ότι η Βουλή ανακοίνωσε την ομόφωνη έγκριση με δήλωση από τη Βεγγάζη.

Ο βουλευτής Ταρέκ αλ-Τζερούσι δήλωσε στο Reuters ότι η συμφωνία θα ενισχύσει τη θέση της Λιβύης ως πολιτικού, στρατιωτικού και οικονομικού εταίρου των μεγάλων δυνάμεων. «Κάποιες χώρες μπορεί να δυσαρεστηθούν από αυτή τη συμφωνία, αλλά αυτό που έχει σημασία για εμάς είναι το εθνικό μας συμφέρον», είπε.

Η βουλευτής Αΐσα αλ-Ταμπάλκι ανέφερε ότι η έγκριση ήρθε μετά από λεπτομερή παρουσίαση των διατάξεων της συμφωνίας από εξειδικευμένες κοινοβουλευτικές επιτροπές.

Η προσέγγιση της Άγκυρας με το στρατόπεδο Χαφτάρ

Η Λιβύη παραμένει διαιρεμένη ανάμεσα στην Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας στην Τρίπολη, η οποία διαδέχθηκε την Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας, και μια αντίπαλη διοίκηση στην ανατολή, που υποστηρίζεται από τον στρατιωτικό διοικητή Χαλίφα Χαφτάρ. Η απόφαση σηματοδοτεί περαιτέρω προσέγγιση της Τουρκίας με το στρατόπεδό του.

Η Τουρκία είχε στηρίξει την κυβέρνηση της Τρίπολης απέναντι στις δυνάμεις του Χαφτάρ κατά την επίθεσή τους στην πρωτεύουσα το 2019-2020, αλλά έκτοτε έχει αναπτύξει σχέσεις με την πλευρά του. Η μεταστροφή της ανατολικής Βουλής ακολουθεί μια σταθερή τουρκική προσπάθεια οικοδόμησης δεσμών με το στρατόπεδο Χαφτάρ, παράλληλα με τη συνέχιση της υποστήριξης προς την κυβέρνηση της Τρίπολης.

Ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν συναντήθηκε με τον Χαφτάρ στη Βεγγάζη τον Αύγουστο, στο πλαίσιο της πρώτης επίσημης επίσκεψής του στην πόλη. Ο επικεφαλής των τουρκικών υπηρεσιών πληροφοριών Ιμπραήμ Καλίν έχει επίσης συνομιλήσει με ηγέτες της ανατολικής Λιβύης, ενώ ο γιος του Χαφτάρ, Σαντάμ, έχει επισκεφθεί αρκετές φορές την Τουρκία.

Η Άγκυρα επαναλειτούργησε το προξενείο της στη Βεγγάζη το 2024, στο πλαίσιο αυτής της προσέγγισης. Στα συμφέροντά της περιλαμβάνονται οι εμπορικές ευκαιρίες, η ενεργειακή συνεργασία και η ευρύτερη υποστήριξη της θαλάσσιας συμφωνίας.

Οι επαφές συνιστούν σημαντική αλλαγή σε σχέση με την περίοδο της σύγκρουσης, όταν η Τουρκία και ο Χαφτάρ βρίσκονταν σε αντίπαλα στρατόπεδα. Τουρκικά στρατεύματα, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας βοήθησαν την κυβέρνηση της Τρίπολης να αποκρούσει την επίθεση του Χαφτάρ, ο οποίος υποστηριζόταν από τη Ρωσία, την Αίγυπτο και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Κατάπαυση του πυρός με μεσολάβηση του ΟΗΕ τερμάτισε τις μάχες το 2020, αλλά οι εθνικές εκλογές που είχαν προγραμματιστεί για τον Δεκέμβριο του 2021 δεν πραγματοποιήθηκαν.