Αρκτική: Η στρατηγική της ΕΕ απέναντι στις βλέψεις Τραμπ και τη ρωσική διείσδυση

Στην Αρκτική και τη Γροιλανδία στρέφεται η Ευρωπαϊκή Ένωση, παρουσιάζοντας τη στρατηγική της για την περιοχή με στόχο να περιορίσει τις παρεμβάσεις του Ντόναλντ Τραμπ.

Τη νέα πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την οικονομική συνεργασία στην Αρκτική ανακοίνωσε σήμερα η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Η στρατηγική εστιάζει στις υποδομές, στις νέες θαλάσσιες διαδρομές και στην αξιοποίηση των φυσικών πόρων.

Η νέα στρατηγική διαμορφώνεται σε περίοδο όξυνσης του γεωπολιτικού ανταγωνισμού στην Αρκτική. Το λιώσιμο των πάγων ανοίγει νέες θαλάσσιες οδούς και δυνατότητες εκμετάλλευσης φυσικών πόρων, ενώ παράλληλα αυξάνεται η στρατιωτική παρουσία. Στις αρχές του έτους, οι ανησυχίες στην Ευρώπη εντάθηκαν μετά τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για ανάληψη του ελέγχου της Γροιλανδίας, που αποτελεί αυτόνομο έδαφος του Βασιλείου της Δανίας. Αν και η ένταση έκτοτε υποχώρησε, η ΕΕ θέλει να διευρύνει τον ρόλο και την παρουσία της στην Αρκτική, συνυπολογίζοντας τη ρωσική στρατιωτική δραστηριότητα.

«Η Αρκτική είναι η βόρεια γειτονιά της Ευρώπης, είναι κοντά μας, συνδεδεμένη μαζί μας και κρίσιμη για το μέλλον μας. Και αλλάζει. Οι νέες θαλάσσιες οδοί και οι πόροι τροφοδοτούν τον στρατηγικό ανταγωνισμό», ανέφερε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Όπως σημείωσε, στόχος της στρατηγικής είναι η ενίσχυση της ασφάλειας, των ανθεκτικών υποδομών και των οικονομικών δυνατοτήτων προς όφελος των κατοίκων της Αρκτικής.

Τέσσερις είναι οι βασικοί άξονες της στρατηγικής: ισχυρότερη ασφάλεια και ανθεκτικότητα, δράσεις για την κλιματική αλλαγή, προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης και δημιουργία ευκαιριών για τους κατοίκους και τις τοπικές κοινότητες.

Για την ασφάλεια, η ΕΕ σχεδιάζει συνεργασία με τα κράτη-μέλη, τους εταίρους στην Αρκτική και το ΝΑΤΟ. Επιδίωξη είναι η ενίσχυση της ετοιμότητας, η θωράκιση κρίσιμων υποδομών και η βελτίωση της ευρωπαϊκής επιχειρησιακής ικανότητας σε αρκτικές συνθήκες. Στα μέσα που προβλέπονται περιλαμβάνεται η διεύρυνση της δυνατότητας της Ευρώπης να κατασκευάζει και να διαθέτει παγοθραυστικά.

Στα σχέδια περιλαμβάνεται ακόμη η ίδρυση νέου κόμβου θαλάσσιας ασφάλειας, ώστε να διευκολυνθεί η ανταλλαγή πληροφοριών και να βελτιωθεί η εποπτεία των δραστηριοτήτων στην περιοχή. Αρχικά θα υποστηριχθεί κόμβος για τα υποθαλάσσια καλώδια, που θα συμβάλει στην παρακολούθηση, την προστασία και την αποκατάσταση των συνδέσεων στον Βόρειο Ατλαντικό και την Αρκτική. Επιπλέον, η ΕΕ επιδιώκει να ενισχύσει τον εντοπισμό πλοίων του αποκαλούμενου «σκιώδους στόλου», καθώς και περιπτώσεων παράνομης αλιείας και θαλάσσιας ρύπανσης.

Για τη βελτίωση της συνδεσιμότητας, προβλέπεται στήριξη του σχεδίου Pan-Arctic Κέιμπλ, που αφορά την υποθαλάσσια καλωδιακή σύνδεση της Γροιλανδίας με την Ευρώπη. Στα σχέδια περιλαμβάνονται επίσης ασφαλείς δορυφορικές επικοινωνίες μέσω του ευρωπαϊκού συστήματος IRIS² Arctic Connectivity. Η στρατηγική προβλέπει ακόμη αναβάθμιση των ευρωπαϊκών μεταφορικών διαδρόμων ώστε να εξυπηρετούν τόσο πολιτικές όσο και στρατιωτικές ανάγκες, καθώς και επιτάχυνση του σιδηροδρομικού έργου Rail Nordica.

Στο οικονομικό σκέλος περιλαμβάνονται οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, οι κρίσιμες πρώτες ύλες, η ψηφιακή διασύνδεση και οι βιώσιμες θαλάσσιες βιομηχανίες. Η ΕΕ θέλει να συνδέσει τις ευρωπαϊκές υποδομές με τα αναδυόμενα δίκτυα εμπορίου και μεταφορών της Αρκτικής, ενισχύοντας εναλλακτικές εφοδιαστικές αλυσίδες και μειώνοντας τις εξαρτήσεις. Επαναλαμβάνει, παράλληλα, τη θέση της ότι το πετρέλαιο, ο άνθρακας και το φυσικό αέριο πρέπει να παραμείνουν στο έδαφος, και στις αρκτικές περιοχές.

Η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής αποτελεί επίσης κεντρικό ζήτημα: η Αρκτική θερμαίνεται με ρυθμό σχεδόν τετραπλάσιο από τον παγκόσμιο μέσο όρο, επηρεάζοντας τα οικοσυστήματα και τις τοπικές κοινωνίες, αλλά και τη στάθμη των θαλασσών και τα καιρικά φαινόμενα. Η ΕΕ σχεδιάζει να ενισχύσει την επιστημονική έρευνα, την παρακολούθηση και την ανταλλαγή δεδομένων, μεταξύ άλλων με την πρωτοβουλία OceanEye για την παρατήρηση των ωκεανών.

Προβλέπεται ακόμη υποστήριξη των τοπικών κοινοτήτων, των νέων και των αυτόχθονων πληθυσμών, με πρωτοβουλίες στην εκπαίδευση, την εργασία και την ανάπτυξη δεξιοτήτων. Για την περίοδο 2021-2027, η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για τη συνοχή και την περιφερειακή ανάπτυξη στην Αρκτική ξεπερνά το ένα (1) δισεκατομμύριο ευρώ.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τονίζει ότι η νέα προσέγγιση θα στηριχθεί στη συνεργασία με τους εταίρους της Αρκτικής και τις τοπικές κοινωνίες. Σκοπός είναι να διατηρηθεί η σταθερότητα και η βιωσιμότητα της περιοχής, η οποία αποκτά ολοένα μεγαλύτερη στρατηγική σημασία για την ασφάλεια και την οικονομία της Ευρώπης.

Με πληροφορίες από το ΑΠΕ – ΜΠΕ