BBC: Γιατί επανέρχονται οι δημόσιες εκτελέσεις στις ΗΠΑ, ενώ είχαν σταματήσει σχεδόν έναν αιώνα πριν;

Χιλιάδες θεατές κατέφθαναν από κοντινές και μακρινές περιοχές. Στην όχθη ποταμού στο Κεντάκι, άνδρες, γυναίκες και παιδιά είχαν συγκεντρωθεί για τη δημόσια απαγχόνιση ενός μαύρου άνδρα, καταδικασμένου για τον βιασμό και τη δολοφονία ηλικιωμένης λευκής χήρας.

Στο Όουενσμπορο του Κεντάκι, την Παρασκευή 14 Αυγούστου 1936, η ζέστη ήταν αφόρητη, καθώς η περιοχή βρισκόταν στη δίνη ενός ιστορικού καύσωνα. Κάποιοι πέρασαν τη νύχτα δίπλα στην αγχόνη για να εξασφαλίσουν θέση, ενώ άλλοι έκαναν το προηγούμενο βράδυ πάρτι με «γραβάτες» (σ.σ. υπονοώντας τη θηλιά) και έφτασαν με hangover. Έφηβοι, στο μεταξύ, πουλούσαν ποπ κορν και αναψυκτικά στους παρευρισκόμενους.

Στις 5 το πρωί, όταν επρόκειτο να γίνει η εκτέλεση, περίπου 20.000 άνθρωποι είχαν πια συγκεντρωθεί. Ο Ρέινι Μπεθέα, ορφανός περίπου 20 ετών, ανέβηκε τότε στην αγχόνη, έχοντας καταδικαστεί σε θάνατο αφού φημολογείται ότι ομολόγησε τη ληστεία, τον βιασμό και τη δολοφονία της 70χρονης Λίσια Έντουαρντς.

Το τελευταίο του γεύμα το είχε πάρει το προηγούμενο απόγευμα: περιλάμβανε τηγανητό κοτόπουλο, χοιρινές μπριζόλες και πουρέ πατάτας, μαζί με αγγουράκια τουρσί, καλαμποκόψωμο, λεμονόπιτα και παγωτό.

Ανάμεσα στους συγκεντρωμένους βρίσκονταν και δημοσιογράφοι από πόλεις όπως το Σικάγο και η Νέα Υόρκη, που ήθελαν να δουν τη φημολογούμενη «Γυναίκα Εκτελεστή». Ο τοπικός σερίφης είχε πεθάνει τέσσερις μήνες νωρίτερα και τη θέση του ανέλαβε απροσδόκητα η χήρα του. Εκείνη, όμως, δεν δέχτηκε να τραβήξει τον μοχλό· τελικά, προσληφθέντες δήμιοι οδήγησαν τον Ρέινι Μπεθέα στον θάνατο.

Η εκτέλεση εκείνη έμεινε ως η τελευταία ευρέως γνωστή δημόσια απαγχόνιση στην Αμερική. Η εικόνα θεάματος που συνόδευσε τον θάνατο του Ρέινι Μπεθέα προκάλεσε αμηχανία σε πολλούς στο Κεντάκι, με τον κυβερνήτη να απαγορεύει τις δημόσιες εκτελέσεις 18 μήνες αργότερα.

Ως τότε, οι περισσότερες πολιτείες είχαν σταματήσει τις εκτελέσεις μπροστά στο κοινό, καθώς οι κοινωνικές αντιλήψεις στρέφονταν σε πιο ανθρώπινες και ιδιωτικές πρακτικές. Το 1937 έγινε άλλη μία απαγχόνιση ενώπιον μερικών εκατοντάδων ανθρώπων στο Μισούρι. Ήταν λιγότερο γνωστή, αλλά θεωρήθηκε η τελευταία δημόσια εκτέλεση στην Αμερική — μέχρι σήμερα.

Επιστροφή των εκτελέσεων μπροστά στο κοινό μετά από σχεδόν έναν αιώνα

Λίγο πάνω από 90 χρόνια μετά τη δολοφονία του Ρέινι Μπεθέα, ο υπουργός Πολέμου των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ ανακοίνωσε πως ο στρατός θα εκτελέσει δημοσίως τον Νιντάλ Χασάν, ο οποίος σκότωσε 13 άοπλους συμπολεμιστές του το 2009 στη στρατιωτική βάση Φορτ Χουντ στο Τέξας.

Ακολούθησε ανακοίνωση του Πενταγώνου ότι η εκτέλεση, η οποία θα γίνει από εκτελεστικό απόσπασμα τον Δεκέμβριο, θα μεταδοθεί ζωντανά μέσω live-stream. «Ο κόσμος πρέπει να καταλάβει ότι υπάρχουν σοβαρές συνέπειες για τέτοιου είδους πράγματα», δήλωσε ο Πιτ Χέγκσεθ.

Σοκαρισμένος δήλωσε ο ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου του Κολοράντο Μάικλ Ράντελετ, ο οποίος μελετά τη θανατική ποινή εδώ και χρόνια. «Ποτέ δεν φανταζόμουν [άλλη] δημόσια εκτέλεση», είπε στο BBC. Επισήμανε ότι η στήριξη της κοινής γνώμης στη θανατική ποινή υποχωρεί σταθερά: από 80% το 1994, για παράδειγμα, βρίσκεται σήμερα στο 52%.

«Έχει υποχωρήσει κατακόρυφα, ειδικά όταν δίνεις την εναλλακτική της ισόβιας κάθειρξης χωρίς δυνατότητα αναστολής», είπε ο Μάικλ Ράντελετ. Δεν είναι ακόμη γνωστό πώς αντιμετωπίζει η αμερικανική κοινή γνώμη το ενδεχόμενο να μεταδοθεί ζωντανά μια εκτέλεση. Ωστόσο, εκατομμύρια άνθρωποι ή και περισσότεροι ενδέχεται να παρακολουθήσουν. Με αφορμή την ανακοίνωση του Χέγκσεθ, ο Ράντελετ σχολίασε: «Η αιτιολόγηση της θανατικής ποινής γίνεται ψυχαγωγία… πάρτε ποπ κορν, καλέστε τους φίλους σας».

«Καρναβάλι σαδισμού»

Η Σόνια Λη, που εξέδωσε μόλις πέρυσι βιβλίο για την εκτέλεση του Ρέινι Μπεθέα, είπε ότι ένιωσε «απόλυτο τρόμο για τους απογόνους μας» όταν έμαθε πως το εκτελεστικό απόσπασμα θα μεταδοθεί ζωντανά. «Αυτό που αποκαλούσαν το 1936 ήταν ένα καρναβάλι σαδισμού», ανέφερε. «Το ότι τώρα έχουμε την τεχνολογία που μπορεί να το κάνει να φτάσει ευρύτερα από τους 20.000 ανθρώπους που εμφανίστηκαν… για να γίνουν μάρτυρες στο Όουενσμπορο του Κεντάκι, το κάνει ακόμα πιο φρικιαστικό», υπογράμμισε η Σόνια Λη.

Οι παππούδες της Λη ήταν πολύ νεαροί έφηβοι και βρίσκονταν ανάμεσα στο πλήθος εκείνη την ημέρα του 1936. Η ίδια έμαθε για την παρουσία τους εκεί μόνο μετά τον θάνατο της γιαγιάς της το 2002, όταν διάβασε την αφήγηση που είχε αφήσει πίσω της. Η γιαγιά περιέγραφε λεπτομερώς πως είχαν βρεθεί αρκετά κοντά ώστε να ακούσουν τον λαιμό του Ρέινι Μπεθέα να σπάει.

«Αηδιαστική γραφικότητα…»

Η συγγραφέας έμαθε μέσα από την έρευνά της τα επόμενα χρόνια ότι πολλοί κάτοικοι του Κεντάκι είχαν «στοιχειωθεί» από εκείνη την εκτέλεση.

Η Σόνια Λη είπε ότι θεωρούσε πως οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν απομακρυνθεί οριστικά από τέτοιου είδους αποκρουστικά θεάματα, τα οποία, όπως ανέφερε, συναντώνται σε ελάχιστες χώρες, όπως το Ιράν, η Βόρεια Κορέα και το Αφγανιστάν. «Πίστευα πραγματικά, με όλη μου την καρδιά, ότι είχαμε αφήσει πίσω μας αυτό το επίπεδο αηδιαστικής γραφικότητας που ασκούν μόνο λίγες χώρες στον κόσμο — το Ιράν, η Βόρεια Κορέα, το Αφγανιστάν», δήλωσε. «Θεωρούμε τώρα εμείς, ως Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, ότι είμαστε μέρος αυτού του είδους διακυβέρνησης; Είναι απλά φρικτό», είπε η Σόνια Λη.

Κατά τον Κερτ Γκρέι, καθηγητή κοινωνικής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Οχάιο, η ανακοίνωση ίσως έγινε δυνατή μέσα στο κλίμα που έχουν διαμορφώσει η πόλωση και η ρητορική της αμερικανικής πολιτικής. «Η πόλωση και η ρητορική στην αμερικανική πολιτική ενδέχεται να προετοίμασαν το έδαφος για μια τέτοια ανακοίνωση», δήλωσε.

Ο Κερτ Γκρέι εκτίμησε ότι, αν και κάποιοι Αμερικανοί μπορεί να διψούν για αίμα, πολλοί δεν αισθάνονται έτσι, ενώ άλλοι εμφανίζονται κάπως απευαισθητοποιημένοι. «Ορισμένοι Αμερικανοί μπορεί να διψούν για αίμα, αλλά πιστεύω ότι πολλοί Αμερικανοί δεν διψούν και, αν μη τι άλλο, νομίζω ότι πολλοί άλλοι Αμερικανοί είναι απλώς κάπως απευαισθητοποιημένοι», είπε ο Κερτ Γκρέι. «Οπότε δεν είναι ότι ζητωκραυγάζουν για μια δημόσια εκτέλεση· είναι απλά σε φάση ‘Ω, ναι, υποθέτω ότι εκεί φτάσαμε τώρα’», πρόσθεσε.

Η αντίδραση των Καθολικών Επισκόπων στην ανακοίνωση για τη ζωντανή μετάδοση

Τα ευρήματα άλλων ερευνών υποδηλώνουν ότι ο Πιτ Χέγκσεθ και η κυβέρνηση ίσως παρερμηνεύουν τις διαθέσεις των πολιτών. Ο Γκάρεν Γουίντεμουτ, επικεφαλής του Ερευνητικού Προγράμματος Πρόληψης της Βίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϊ, ανέφερε ότι «τα στοιχεία των δημοσκοπήσεων δείχνουν φθίνουσα διάθεση για βία στις ΗΠΑ».

Ο Γκάρεν Γουίντεμουτ ανέφερε ότι η θέση του προέδρου της Διάσκεψης των Καθολικών Επισκόπων των ΗΠΑ αντανακλά ευρύτερο προβληματισμό. «Σήμερα το πρωί, ο πρόεδρος της Διάσκεψης των Καθολικών Επισκόπων των ΗΠΑ χαρακτήρισε αυτήν [την ανακοίνωση για τη ζωντανή μετάδοση της εκτέλεσης] ως βάρβαρη», δήλωσε ο Γκάρεν Γουίντεμουτ. «Και πιστεύω ότι εκφράζει πολλούς ανθρώπους», υπογράμμισε. «Πιστεύω ότι είναι το εξής: Μια δημόσια εκτέλεση δεν αντιπροσωπεύει το ποιοι είμαστε», πρόσθεσε ο Γκάρεν Γουίντεμουτ. «Δεν είναι αυτό που φιλοδοξούμε να είμαστε ως χώρα», πρόσθεσε.

Ο Τραμπ στηρίζει πλήρως τη ζωντανή μετάδοση

Την Παρασκευή, η αντιπαράθεση γύρω από την ανακοίνωση του Χέγκσεθ φάνηκε να μεταφέρεται και στο εσωτερικό του Λευκού Οίκου. Ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι δεν ήταν βέβαιος αν η δημόσια εκτέλεση θα πραγματοποιηθεί με βάση τον σχεδιασμό. «Δεν γνωρίζω αν αυτό πρόκειται πράγματι να συμβεί». Συμπλήρωσε ότι «αν γίνει μέσω ζωντανής μετάδοσης, εγώ δεν πρόκειται να το παρακολουθήσω».

Αργότερα, μέσα στην ίδια ημέρα, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε ότι εγκρίνει «απόλυτα» το σχέδιο ζωντανής μετάδοσης. Ωστόσο, σημείωσε πως το Πεντάγωνο εξακολουθεί να «λαμβάνει την τελική απόφαση».

Ο Ντόναλντ Τραμπ, πάντως, απέφυγε να απαντήσει αν θα παρακολουθούσε την εκτέλεση του Χασάν. «Πραγματικά δεν με νοιάζει πώς θα φύγει, αρκεί να φύγει», δήλωσε ο Ντόναλντ Τραμπ. «Και πιστεύω ότι η θανατική ποινή είναι ένας πολύ άξιος τρόπος για να φύγει αυτός».