Η εξουσία βολεύεται όταν η διαμαρτυρία κηρύσσεται μάταιη

Το πιο βολικό δώρο προς την εξουσία δεν είναι η σιωπή. Είναι η πεποίθηση ότι ακόμη κι αν μιλήσεις, δεν αλλάζει τίποτα. Η απαξίωση των ειρηνικών διαδηλώσεων, των 24ωρων απεργιών και των κοινοβουλευτικών παρεμβάσεων συμπυκνώνει μια σκληρή δυσπιστία: οι πολίτες διαμαρτύρονται, οι κυβερνώντες προσπερνούν. Μόνο που η απόσταση ανάμεσα στο «δεν μας ακούν» και στο «δεν έχει νόημα να μιλάμε» είναι πολιτικά τεράστια.

Η ισοπεδωτική διατύπωση χωράει στο ίδιο καλάθι απεργίες, οργισμένα κείμενα, τρικάκια και πικετοφορίες. Ακόμη και η Βουλή συνοδεύεται από την ειρωνική σκηνική οδηγία «γέλια κοινού». Το συμπέρασμα είναι απόλυτο: όλα αυτά δεν παράγουν πλέον αποτέλεσμα, επειδή η εξουσία αδιαφορεί.

Η απογοήτευση δεν είναι απόδειξη

Η αιχμή βρίσκει ακροατήριο επειδή περιγράφει ένα αναγνωρίσιμο αίσθημα πολιτικής ματαίωσης. Η απήχησή της, όμως, είναι ένδειξη κρίσης εμπιστοσύνης, όχι πιστοποιητικό θανάτου της διαμαρτυρίας. Το ότι ένα επιχείρημα εκφράζει την οργή δεν σημαίνει ότι τεκμηριώνει και το συμπέρασμά του. Εδώ, το «δεν γίνεται τίποτα πλέον» παρουσιάζεται ως τελική ετυμηγορία, χωρίς συγκεκριμένα παραδείγματα που να στηρίζουν αυτή την καθολική ακύρωση.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι τι λογαριάζεται ως αποτέλεσμα. Μόνο η άμεση υποχώρηση μιας κυβέρνησης; Ή και η ανάδειξη ενός αιτήματος, η συγκρότηση συλλογικής πίεσης, η υποχρέωση της εξουσίας να απαντήσει; Αν μοναδικό μέτρο είναι η άμεση δικαίωση, κάθε κινητοποίηση που δεν πετυχαίνει αμέσως τον στόχο της βαφτίζεται άχρηστη. Πρόκειται για υπερβολικά βολική αριθμητική — κυρίως για εκείνους που δέχονται την πίεση.

Το άλλοθι της αδιαφορίας

Υπάρχει σοβαρός πυρήνας στην κριτική: καμία μορφή κινητοποίησης δεν αποτελεί αυτόματο μηχανισμό πολιτικής νίκης. Μια 24ωρη απεργία δεν αρκεί επειδή απλώς πραγματοποιήθηκε, ούτε μια κοινοβουλευτική παρέμβαση αποκτά βάρος επειδή καταγράφηκε στα πρακτικά. Η αποτελεσματικότητα χρειάζεται στόχο, συνέχεια και δυνατότητα διεύρυνσης της πίεσης. Αυτή είναι συζήτηση για τη στρατηγική, όχι λόγος κατάργησης της συμμετοχής.

Αλλά το «σας αγνοούν» δεν μπορεί να μετατρέπεται σε οδηγία παραίτησης. Διαφορετικά, η αδιαφορία των κυβερνώντων γίνεται δικαίωμα πολιτικής ασυλίας: όσο λιγότερο ανταποκρίνονται, τόσο περισσότερο πείθεται ο κόσμος ότι δεν αξίζει να διεκδικεί απαντήσεις από αυτούς. Έτσι, το πρόβλημα μεταφέρεται από την εξουσία στους διαμαρτυρόμενους, σαν να ευθύνονται εκείνοι επειδή επέλεξαν ειρηνικά και θεσμικά μέσα.

Δεν χαρίζεται η δημόσια πίεση

Η εύστοχη κριτική θα απαιτούσε πιο αποτελεσματική διαμαρτυρία. Η ισοπεδωτική την αποσύρει από το τραπέζι. Και η απαξίωση των ειρηνικών μέσων δεν τεκμηριώνει κάποια ανώτερη εναλλακτική. Το ζητούμενο είναι να λογοδοτεί η εξουσία, όχι να απαλλάσσεται επειδή καλλιέργησε δυσπιστία. Η πολιτική ματαίωση χρειάζεται διέξοδο· δεν χρειάζεται να γίνει το καλύτερο άλλοθι εκείνων που την προκαλούν.