NYT: Η τέχνη της παραπλάνησης του Πούτιν κάνει το «κρυφτό» του Τραμπ να μοιάζει με παιδικό παιχνίδι – «Μαραμένα φυτά», δίδυμα γραφεία και μυστικά τρένα

Ενώ οι τακτικές παραπλάνησης του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, με το Air Force One προκάλεσαν θύελλα αντιδράσεων στις ΗΠΑ, οι μέθοδοι απόκρυψης του Ρώσου ηγέτη Βλαντίμιρ Πούτιν κινούνται σε μια παντελώς διαφορετική σφαίρα.

Η εμμονή του Ρώσου Προέδρου με την ασφάλεια και τη μυστικότητα έχει φτάσει σε τέτοιο σημείο, ώστε οι δημοσιογράφοι αναγκάζονται να ερευνούν το πόσο μαράθηκαν τα φυτά στο γραφείο του για να ανακαλύψουν πότε και πού πραγματοποιούνται πραγματικά οι συναντήσεις του.

Το μυστήριο των «μαραμένων φυτών»

Η κάλυψη της δραστηριότητας του Βλαντίμιρ Πούτιν περιβάλλεται από τόσο μεγάλο μυστήριο, που ορισμένοι δημοσιογράφοι κατέφυγαν φέτος στην αξιολόγηση της κατάστασης των φυτών στο γραφείο του για να εξακριβώσουν αν οι τηλεοπτικές συναντήσεις του Ρώσου ηγέτη πραγματοποιήθηκαν την ημέρα που ισχυρίστηκε το Κρεμλίνο.

Η φαινόμενη «αντιστροφή» της σήψης των φύλλων στα φυτά του Πούτιν υπέδειξε ότι οι συναντήσεις έγιναν στην πραγματικότητα με διαφορετική σειρά και σε διαφορετικές ημερομηνίες.

Για τον Πούτιν, τέτοιου είδους εξαπατήσεις αποτελούν συνήθη πρακτική.

Αντίθετα, ο Λευκός Οίκος δέχτηκε σφοδρή κριτική επειδή δεν αποκάλυψε τη μυστική αλλαγή αεροσκάφους του Τραμπ σε αεροδιάδρομο της Τουρκίας τον περασμένο μήνα, μέχρι που η Washington Post έφερε το θέμα στη δημοσιότητα αυτή την εβδομάδα.

Ο Μιχαήλ Ρούμπιν, Ρώσος ερευνητής δημοσιογράφος, σχολίασε στους New York Times: «Συγκριτικά με τη Ρωσία, αυτό είναι παιδικό παιχνίδι».

«Kονσερβοποιημένα» βίντεο

Ο Ρούμπιν και άλλοι δημοσιογράφοι έχουν αποκαλύψει ότι ο Πούτιν έχει εξοπλίσει τις κατοικίες του με σχεδόν πανομοιότυπα γραφεία, ώστε τα βίντεο των συναντήσεων να μην αποκαλύπτουν την τοποθεσία του.

Παράλληλα, ο μηχανισμός ασφαλείας του έχει δημιουργήσει ένα προεδρικό τρένο, μαζί με ειδικές σιδηροδρομικές γραμμές και μυστικούς σταθμούς κοντά σε τουλάχιστον τρεις από τις εξοχικές κατοικίες του, σύμφωνα με δημοσιεύματα και δορυφορικές εικόνες.

Οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι αναγκάζονται να ακολουθήσουν τους κανόνες του παιχνιδιού, κρατώντας τις συναντήσεις τους με τον Πούτιν μυστικές μέχρι να προβληθούν στην τηλεόραση -μερικές φορές εβδομάδες αργότερα- και στη συνέχεια υποκρινόμενοι ότι συνέβησαν εκείνη την ημέρα.

Η Φαριντά Ρουσταμόβα, Ρωσίδα δημοσιογράφος που καλύπτει το ρεπορτάζ του Κρεμλίνου ούσα εξόριστη, σημειώνει ότι τα επίσημα ψεύδη για το πού βρίσκεται ο Πούτιν «είναι απλά μια συνηθισμένη Τρίτη».

Η ίδια έχει αναφέρει ότι οι συνομιλητές του Ρώσου Προέδρου στις τηλεοπτικές συναντήσεις μιλούν μερικές φορές για ξεπερασμένα γεγονότα, ενώ σε τουλάχιστον μία περίπτωση τα ρούχα και το κούρεμα δεν συνάδουν με άλλες δημόσιες εμφανίσεις τους.

Στους κύκλους των Ρώσων δημοσιογράφων υπάρχει μάλιστα ένας ειδικός όρος για αυτές τις μαγνητοσκοπημένες συναντήσεις του Πούτιν που προβάλλονται με καθυστέρηση: konservy (κονσέρβες).

Το Κρεμλίνο έχει αρνηθεί στο παρελθόν ότι παραπλανά το κοινό σχετικά με την τοποθεσία του Πούτιν και δεν ανταποκρίθηκε σε αίτημα των NYT για σχολιασμό.

Το θωρακισμένο τρένο και οι δίδυμοι σταθμοί

Κατά την κάλυψη ενός ρεπορτάζ για τον Πούτιν, των New York Times στη Μόσχα το 2021, έγινε αντιληπτό το εύρος των μέτρων που λαμβάνει ο Ρώσος Πρόεδρος για να κρύψει τις μετακινήσεις του κατά την επίσκεψη στη Λίμνη Βαλντάι, όπου διατηρεί εξοχική κατοικία.

Κάτοικοι της περιοχής έκαναν λόγο για μια μυστήρια νέα σιδηροδρομική γραμμή που είχε κατασκευαστεί προς το συγκρότημά του. Οι δορυφορικές εικόνες έδειξαν έναν νέο σταθμό με ελικοδρόμιο, ο οποίος δεν εμφανιζόταν σε κανένα δρομολόγιο ή σιδηροδρομικό χάρτη.

Το 2023, ένας αυτόμολος από τη ρωσική υπηρεσία προστασίας FSO, αντίστοιχη της αμερικανικής Μυστικής Υπηρεσίας, υποστήριξε ότι ο Πούτιν χρησιμοποιούσε το τρένο για να αποφύγει τον εντοπισμό.

Έγγραφα που διέρρευσαν έδειξαν ότι ένα μυστικό θωρακισμένο τρένο, ειδικά διαμορφωμένο για το γραφείο του Ρώσου Προέδρου -βαμμένο σαν ένα συνηθισμένο επιβατικό τρένο αλλά εξοπλισμένο με γυμναστήριο, spa και ειδικό εξοπλισμό επικοινωνιών-, χρησιμοποιούνταν από τον ίδιο τον Πούτιν.

Η εμμονή του Ρώσου ηγέτη με τη μυστικότητα και την ασφάλεια φαίνεται να αυξήθηκε κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid-19, όταν υποχρέωνε τους αξιωματούχους να μπαίνουν σε καραντίνα δύο εβδομάδων για να τον δουν, ενώ η απομόνωσή του διευκόλυνε την απόκρυψη των μετακινήσεών του.

Το φαινόμενο έφτασε σε νέα ύψη μετά την εισβολή στην Ουκρανία το 2022, ειδικά καθώς τα ουκρανικά drones άρχισαν να πετούν βαθύτερα στη Ρωσία, προκαλώντας διακοπές στο διαδίκτυο και περιορίζοντας, σύμφωνα με αναφορές, τα ταξίδια του.

Στη Μόσχα υπήρχαν εικασίες ότι οι τεράστιες αυτοκινητοπομπές που διασχίζουν τους δρόμους της πόλης και θεωρείται ότι μεταφέρουν τον Πούτιν είναι στην πραγματικότητα, ορισμένες φορές, παραπλανητικές, σύμφωνα με τη Ρουσταμόβα.

Την ίδια πληροφορία επιβεβαίωσε και πηγή με διασυνδέσεις στο Κρεμλίνο.

Η αρχιτεκτονική της παραπλάνησης

Ο δημοσιογράφος Μιχαήλ Ρούμπιν αποκάλυψε πρώτος το 2020 ότι ο Πούτιν εργαζόταν από πανομοιότυπα γραφεία στις κατοικίες του στα προάστια της Μόσχας και στο θέρετρο του Σότσι στη Μαύρη Θάλασσα, επιτρέποντας στο Κρεμλίνο να ψεύδεται για την τοποθεσία του.

Έρευνα του Radio Free Europe/Radio Liberty πέρυσι αποκάλυψε περισσότερες λεπτομέρειες για αυτή την προσπάθεια εξαπάτησης, αναδεικνύοντας μικροσκοπικές διαφορές ανάμεσα στα κατά τα άλλα ίδια γραφεία —όπως η τοποθέτηση των χερουλιών στις πόρτες και τα ράφια στους τοίχους— που υποδείκνυαν ότι βρίσκονταν σε διαφορετικά μέρη.

Ο Ρούμπιν, ο οποίος τώρα εδρεύει στη Βόρεια Καρολίνα και είναι αναπληρωτής αρχισυντάκτης του αμιγώς ερευνητικού μέσου Proekt, κατάλαβε για πρώτη φορά το μέγεθος της μυστικότητας του Πούτιν όταν κάλυπτε το ρεπορτάζ του Κρεμλίνου για μια ρωσική οικονομική εφημερίδα πριν από μία δεκαετία.

Ο Ρούμπιν έτυχε να δει μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του Πούτιν να φτάνουν για μια συνάντηση, αλλά το Γραφείο του ανακοίνωσε τη συγκέντρωση μέρες αργότερα, σαν να επρόκειτο για νέο γεγονός.

Τότε συνειδητοποίησε, όπως δήλωσε, ότι «η δημόσια εικόνα του Πούτιν είναι κατασκευασμένη, είναι ένα απόλυτο ψέμα από την αρχή μέχρι το τέλος».

Για τον Πούτιν, η παραπλάνηση δεν αφορά μόνο την ασφάλεια, αλλά και την προβολή μιας εικόνας συνεχούς δραστηριότητας και ελέγχου. Η ένταση της κάλυψης των αμερικανικών ΜΜΕ για τον Πρόεδρο των ΗΠΑ, από την άλλη πλευρά, θα ήταν αδιανόητη στη Ρωσία ακόμη και πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία και την πανδημία.

Ωστόσο, οι περιορισμοί της διοίκησης Τραμπ στα μέσα ενημέρωσης και η παραπλάνηση γύρω από τη μυστική πτήση του Αμερικανού Προέδρου τον περασμένο μήνα εξακολουθούν να φαίνονται οικείοι σε ορισμένα ρωσικά μάτια.

«Ο Πούτιν με αυτή την έννοια είναι μια γελοιογραφία μιας προσωπικότητας που έχει φτάσει τα πάντα γύρω του στο σημείο του παραλόγου», δήλωσε ο Ρούμπιν. «Ο Τραμπ, μου φαίνεται, μόλις αρχίζει να κινείται προς αυτή την κατεύθυνση».