Τουρκία, Σαουδική Αραβία και Πακιστάν απομακρύνονται από τις ΗΠΑ – Η «συμφωνία της Μέκκας» αλλάζει την αρχιτεκτονική ασφαλείας στη Μέση Ανατολή

Η Σαουδική Αραβία, το Πακιστάν και η Τουρκία υπέγραψαν σήμερα μια αμυντική συμφωνία που συνδέει τις τρεις χώρες μεσούσης μιας συγκυρίας που χαρακτηρίζεται από επιθέσεις κατά του σαουδαραβικού βασιλείου και τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.

Η χώρα του Κόλπου, όπου υπογράφηκε η συμφωνία, προτίθεται να ενισχύσει τις συμμαχίες της στον τομέα της ασφάλειας καθώς αποτέλεσε στόχο αντιποίνων από το Ιράν για τους αμερικανικούς βομβαρδισμούς κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας και επίσης είναι αντιμέτωπη με μια επανέναρξη των εχθροπραξιών με τους αντάρτες Χούθι της Υεμένης.

Η ανακοίνωση αυτών των τριών συμμάχων της Ουάσινγκτον στέλνει ένα μήνυμα στην Τεχεράνη αλλά και στις ΗΠΑ, που θεωρούνται ένας όλο και λιγότερο αξιόπιστος εταίρος, σύμφωνα με ειδικούς.

«Η συμφωνία έχει στόχο την ενίσχυση της συλλογικής αποτροπής έναντι οποιασδήποτε επιθετικής ενέργειας και ορίζει ότι κάθε ένοπλη επίθεση κατά ενός κράτους μεταξύ των τριών, θα θεωρηθεί επίθεση κατά και των τριών», διευκρίνισε το πακιστανικό υπουργείο Εξωτερικών. Η Τουρκία θεωρεί ότι η συμφωνία αυτή θα “συμβάλλει σημαντικά στην προάσπιση της ειρήνης” στην περιοχή.

Η συμφωνία υπογράφηκε στη Μέκκα από τον πρίγκιπα διάδοχο της Σαουδικής Αραβίας Μοχάμεντ Μπιν Σαλμάν, τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και τον πρωθυπουργό του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ.

“Το θέμα συζητείτο εδώ και καιρό, αλλά οι πρόσφατες εξελίξεις στην περιοχή επιτάχυναν το ρυθμό” των συνομιλιών, δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο πηγή προσκείμενη στον σαουδαραβικό στρατό, η οποία ζήτησε να μην κατονομαστεί, ενώ στην αρχή της χρονιάς, η συμμετοχή της Τουρκίας φαινόταν να αποκλείεται σύμφωνα με το Ριάντ.

Οι τρεις σουνιτικές μουσουλμανικές χώρες έχουν κοινό στοιχείο ότι μετέχουν στις προσπάθειες διευθέτησης της σύγκρουσης μεταξύ του Ιράν και των ΗΠΑ, η οποία έχει προκαλέσει ανάφλεξη στην περιοχή και συνταράξει την παγκόσμια οικονομία.

Να αποσπαστεί από την Ουάσινγκτον

Η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν συνδέονται επίσης με μια αμοιβαία αμυντική συμφωνία που υπογράφηκε τον Σεπτέμβριο του 2025, αποτέλεσμα μιας μακράς παράδοσης στρατιωτικής συνεργασίας.

Η ανακοίνωσή της είχε προκαλέσει πολλά ερωτήματα, καθώς το Ισλαμαμπάντ διαθέτει ατομική βόμβα.

Σήμερα, το Ριάντ αρνήθηκε κάθε σχέση με “πυρηνικές φιλοδοξίες” και διαβεβαίωσε, όπως η Άγκυρα, ότι η συμφωνία αυτή δεν στοχεύει καμιά χώρα της περιοχής.

“Η συμφωνία αυτή είναι μια από τις πιο σαφείς ενδείξεις μέχρι σήμερα ότι η Μέση Ανατολή απομακρύνεται από μια τάξη ασφαλείας που οργανώθηκε αποκλειστικά από τις ΗΠΑ”, σχολιάζει για το Γαλλικό Πρακτορείο ο Αντρέας Κριγκ, ειδικός στο θέμα της ασφάλειας στο King’s College του Λονδίνου.

Σύμφωνα με τον αναλυτή, η ανακοίνωση αυτή υποστηρίζει τις φιλοδοξίες του Ριάντ να γίνει ο νονός της περιφερειακής ασφάλειας και να διαφοροποιήσει την άμυνά του. Για την Τουρκία, η οποία είναι και μέλος του ΝΑΤΟ, και το Πακιστάν, επιδίωξη είναι να αποκτήσουν επιρροή και να προσελκύσουν σαουδαραβικές επενδύσεις.

Η προσέγγιση αυτή “στρέφεται ξεκάθαρα κατά του Ιράν”, δήλωσε ο Ουμάρ Καρίμ, ειδικός για τη Σαουδική Αραβία στο Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ.

Για τον Καρίμ, η συμμαχία “έχει στόχο να απαντήσει στη νέα στρατηγική προσέγγιση” της Τεχεράνης, “η οποία θέλει να κυριαρχήσει σε όλη την περιοχή του Κόλπου και να ελέγχει τη ναυσιπλοΐα σε στρατηγικής σημασίας θαλάσσιες οδούς, είτε είναι τα Στενά του Ορμούζ είτε το Στενό του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ”.

Η πρόκληση του Ορμούζ

Για τη Σαουδική Αραβία, πρώτη χώρα σε εξαγωγές αργού παγκοσμίως, το άνοιγμα των θαλασσίων περασμάτων είναι ζωτικής σημασίας.

Η Ερυθρά Θάλασσα και το Στενό του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ έγιναν εναλλακτικές διαδρομές, καθώς το Ιράν αποκλείει εκ νέου τα Στενά του Ορμούζ από τότε που επαναλήφθηκαν οι συγκρούσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες τον Ιούλιο.

Ωστόσο οι Χούθι της Υεμένης, που έχουν τη στήριξη του Ιράν, επέβαλαν πρόσφατα αποκλεισμό στα σαουδαραβικά πλοία και απειλούν επίσης τη ναυσιπλοΐα στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, από την άλλη πλευρά της Αραβικής Χερσονήσου.

Η συμφωνία μεταξύ του Ριάντ, του Ισλαμαμπάντ και της Άγκυρας υπογράφεται την ώρα που διαφαίνεται πρόοδος σε σχέση με το Ορμούζ: η Τεχεράνη δήλωσε ότι συμφώνησε με το σουλτανάτο του Ομάν, άλλη χώρα που βρέχεται από τα Στενά, σε μια νέα διαδρομή για τη διέλευση των πλοίων.

Ωστόσο οποιοδήποτε εκ νέου άνοιγμα θα εξαρτηθεί από την Ουάσινγκτον, η οποία από την πλευρά της επέβαλε αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια, προειδοποίησαν οι ιρανικές αρχές.

Εκτός από το μέτωπο στη θάλασσα, η Σαουδική Αραβία στοχοποιήθηκε στο έδαφός της από τους Χούθι, οι οποίοι έβαλαν στο στόχαστρο τις τελευταίες εβδομάδες πετρελαϊκές υποδομές.

Ο συνασπισμός υπό το Ριάντ, σύμμαχος της κυβέρνησης της Υεμένης από το 2015, κατηγόρησε επίσης σήμερα τους αντάρτες ότι διεξήγαγαν βομβαρδισμούς στη συνοριακή περιοχή Νατζράν, που προκάλεσαν το τραυματισμό 11 αμάχων, μια πρωτοφανής επίθεση εντός του βασιλείου μετά την εκεχειρία του 2022 μεταξύ των δύο πλευρών.

πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ, AFP