Κυριακή 18 Οκτωβρίου 2026: 45 χρόνια από το «ραντεβού με την ιστορία» και τη νίκη του ΠΑΣΟΚ

Κυριακή 18 Οκτωβρίου 2026 συμπληρώνονται 45 χρόνια από τις εκλογές της 18ης Οκτωβρίου 1981, στις οποίες το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου ανέλαβε για πρώτη φορά την εξουσία. Το κόμμα συγκέντρωσε το σαρωτικό 48,07% και κέρδισε 172 έδρες, ανοίγοντας ένα από τα πιο καθοριστικά κεφάλαια της Μεταπολίτευσης.

Η 18η Οκτωβρίου πέφτει Κυριακή τόσο το 1981 όσο και το 2026. Εκείνη την περίοδο, το σύνθημα της «Αλλαγής», μαζί με τις δεσμεύσεις για αναδιανομή, κοινωνική δικαιοσύνη και εθνική υπερηφάνεια, πυροδότησε πρωτοφανή λαϊκό ενθουσιασμό. Παράλληλα, έκλεισε οριστικά ο κύκλος της μεταπολεμικής δεξιάς διακυβέρνησης και του καραμανλικού κατεστημένου.

Μετά το 1981, η διακυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ αναμόρφωσε σε βάθος το κοινωνικό και θεσμικό τοπίο της χώρας, έχοντας ως σημείο αναφοράς το μικρό πράσινο βιβλιαράκι με τίτλο «Συμβόλαιο με το λαό».

Κοινωνική αναγνώριση και εκσυγχρονισμός: Μεταξύ των αλλαγών ήταν η δημιουργία του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ), η αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης και η ριζική αλλαγή του Οικογενειακού Δικαίου, με την καθιέρωση του πολιτικού γάμου και την κατάργηση της προίκας. Την ίδια περίοδο ενισχύθηκε το βιοτικό επίπεδο της μεσαίας τάξης και των μη προνομιούχων.

Η άλλη όψη του νομίσματος: Την ίδια ώρα, το δημόσιο χρέος εκτοξεύτηκε, το κράτος κομματικοποιήθηκε και ο δημόσιος τομέας διευρύνθηκε ανεξέλεγκτα. Οι δομικές παθογένειες της περιόδου, δεκαετίες αργότερα, θα οδηγούσαν τη χώρα στα μνημόνια και τη χρεοκοπία.

Έπειτα από 45 χρόνια και μέσα σε ένα εντελώς διαφορετικό πολιτικό και κοινωνικό περιβάλλον, η 18η Οκτωβρίου 1981 εξακολουθεί να αποτελεί ορόσημο που προκαλεί διχασμό, αλλά και έμπνευση. Για ορισμένους ήταν η στιγμή της κοινωνικής απελευθέρωσης, ενώ άλλοι τη θεωρούν αφετηρία των μεγάλων δημοσιονομικών εκτροχιασμών.