Καφές: Πώς η άνοδος της τιμής του μεταμόρφωσε τις συνήθειες των καταναλωτών

Η αγορά καφέ στην Ελλάδα δείχνει ότι διατηρεί τις αντοχές της, παρά το δύσκολο περιβάλλον που διαμορφώνουν οι μεταβαλλόμενες καταναλωτικές συνήθειες, οι συνεχείς διακυμάνσεις στο κόστος πρώτων υλών και μεταφορών, αλλά και η κλιματική κρίση. Η τελευταία απειλεί άμεσα τις καλλιέργειες και τις παραγωγές σε όλο τον κόσμο.

Για τον καταναλωτή, ο καφές εξακολουθεί να έχει κεντρική θέση στην καθημερινή ζωή, ωστόσο αλλάζει ο τρόπος αγοράς του και το σημείο όπου επιλέγει να τον απολαύσει, όπως αναφέρει στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο πρόεδρος της Ελληνικής Ένωσης Καφέ (ΕΕΚ), Αναστάσιος Γιάγκογλου. Όπως σημειώνει, η ακρίβεια μπορεί να μειώνει τις επισκέψεις για καφέ εκτός σπιτιού. Στο σπίτι, αντίθετα, ο καφές εξακολουθεί να αποτελεί απαραίτητο προϊόν στο καλάθι των αγορών και οι καταναλωτές δείχνουν ενδιαφέρον για espresso, κάψουλες, νέες συσκευές και επιλογές που προσφέρουν ευκολία ή εμπειρία παρόμοια με της καφετέριας. Συνεπώς, η αγορά δεν αυξάνει μόνο σε αξία, αλλά μετασχηματίζεται, περνώντας από τον παραδοσιακό ελληνικό καφέ σε ένα πιο πολυσχιδές οικοσύστημα προϊόντων, τρόπων παρασκευής και περιστάσεων κατανάλωσης.

Παράλληλα, οι επιχειρήσεις πρέπει να κινηθούν μέσα σε ένα κανονιστικό πλαίσιο που μεταβάλλεται συνεχώς. Κατά τον κ. Γιάγκογλου, οι υψηλότερες διεθνείς τιμές για τις εταιρείες του κλάδου συναντούν ένα εγχώριο τοπίο αυξημένων εξόδων. Το ενεργειακό κόστος, τα ενοίκια, η μισθοδοσία και, πάνω απ’ όλα, ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης στον καφέ διαμορφώνουν ένα εκρηκτικό μείγμα, θέτοντας θέματα βιωσιμότητας. Ο ΕΦΚ, που επιβλήθηκε το 2017, συνιστά επίσης σοβαρό εμπόδιο για την αγορά. Η Ελληνική Ένωση Καφέ έχει επανειλημμένως υπογραμμίσει ότι ο φόρος αυτός όχι μόνο δεν αποφέρει ουσιαστικά έσοδα για τη στήριξη της αλυσίδας αξίας, αλλά διευκολύνει την παράνομη διακίνηση και το λαθρεμπόριο προϊόντων. Ταυτόχρονα, επιβαρύνει την τελική τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής και τροφοδοτεί τις πληθωριστικές πιέσεις. «Πάγιο αίτημά μας είναι η κατάργηση ή έστω η μείωση του ΕΦΚ, με στόχο την ανακούφιση επιχειρήσεων και καταναλωτών» αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Γιάγκογλου και συμπληρώνει: «Είναι χαρακτηριστικό ότι χώρες όπως η Δανία, αναγνωρίζοντας το βάρος της ακρίβειας, κατήργησαν πρόσφατα φόρους στον καφέ και τη σοκολάτα για να ανακουφίσουν τα νοικοκυριά. Προτείνουμε στην πολιτεία να ακολουθήσει παραδείγματα άλλων ευρωπαϊκών χωρών».

Αναφερόμενος στα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο κλάδος, ο πρόεδρος της ΕΕΚ επισημαίνει πως «οι επιχειρήσεις είναι σημαντικό να λειτουργούν σε περιβάλλον υγιούς ανταγωνισμού χωρίς στρεβλώσεις και αγκυλώσεις που επιβάλλονται από πρακτικές μέτρων παρεμβατικού χαρακτήρα, με κίνδυνο μάλιστα αυτές να λαμβάνουν μόνιμο χαρακτήρα». Ο κ. Γιάγκογλου τονίζει ότι οι εταιρείες του κλάδου χρειάζεται να απαντήσουν στις προκλήσεις, διαφυλάσσοντας την ποιότητα, την αξιοπιστία και την ανταγωνιστικότητά τους. Οφείλουν επίσης να επενδύουν, να καινοτομούν, να προσαρμόζονται στις νέες απαιτήσεις και να ενεργούν με αυξημένη υπευθυνότητα σε όλα τα στάδια της δραστηριότητάς τους. «Αυτή είναι μια δύσκολη ισορροπία. Είναι όμως και προϋπόθεση για έναν κλάδο ανθεκτικό και βιώσιμο».

Το μεταβαλλόμενο προφίλ του Έλληνα καταναλωτή καφέ

Ο καφές επιβεβαιώνει ξανά ότι αποτελεί μια κατηγορία με ιδιαίτερη ανθεκτικότητα στην ελληνική αγορά. Τα δεδομένα της NielsenIQ, τα οποία παρουσιάστηκαν πρόσφατα στο 1ο Πανελλαδικό Συμπόσιο Καφέ, δείχνουν έναν καταναλωτή που ελέγχει περισσότερο τα έξοδά του, χωρίς όμως να θέλει να στερηθεί τις μικρές καθημερινές απολαύσεις, όπως ο καφές. Σχεδόν δύο στους τρεις δηλώνουν ότι έχουν πρόθεση να περιορίσουν τις εξόδους για φαγητό, ενώ το 45,7% αναφέρει πως θα πηγαίνει λιγότερο συχνά σε καφέ και καφετέριες.

Την ίδια ώρα, ο καφές παραμένει μία από τις δημοφιλέστερες επιλογές για κατανάλωση εκτός σπιτιού. Στην έρευνα της NielsenIQ στην Ελλάδα, ο ζεστός ή κρύος καφές καταγράφει ποσοστό 57,9% στα ποτά που καταναλώνονται σε χώρους φιλοξενίας, σε επίπεδο κοντά στην μπύρα. Η επισκεψιμότητα φθάνει το 78,2% για εστιατόρια και fast food και το 74,2% για καφετέριες και αλυσίδες καφέ. Έτσι, οι καφετέριες και οι αλυσίδες καφέ εξακολουθούν να είναι ο κατεξοχήν χώρος κατανάλωσης: το 43% δηλώνει ότι πηγαίνει σε χώρους καφέ μία ή δύο φορές εβδομαδιαίως, ενώ σχεδόν εννέα στους δέκα επισκέπτονται καφετέρια. Σε αυτούς τους χώρους, ο καφές, κρύος ή ζεστός, είναι με διαφορά η πρώτη επιλογή, συγκεντρώνοντας 74%.

Η ισχύς της κατηγορίας αποτυπώνεται ακόμη εντονότερα στο οργανωμένο λιανεμπόριο. Σχεδόν έξι στους δέκα καταναλωτές αναφέρουν ότι, κατά την τελευταία τους επίσκεψη στο σούπερ μάρκετ, αγόρασαν συσκευασμένο καφέ ή τσάι. Παράλληλα, η συγκεκριμένη κατηγορία μπορεί να αποτελέσει κίνητρο για να επισκεφθεί κάποιος το κατάστημα, σε ποσοστό 22,6%.

Σε όρους αξίας, ο καφές παρουσιάζει ακόμη μεγαλύτερη δυναμική από τη συνολική αγορά FMCG. Σύμφωνα με τη NielsenIQ, στο οργανωμένο λιανεμπόριο η άνοδος ανέρχεται σε 10,1%, ενώ το σύνολο των κατηγοριών FMCG που εξετάζονται καταγράφει αύξηση 5,5%. Η βαρύτητα της κατηγορίας φαίνεται και από τον τζίρο της, καθώς κατατάσσεται τρίτη ανάμεσα στις 171 κατηγορίες FMCG της NielsenIQ, μετά το τυρί και το γάλα. Παράλληλα, δύο κωδικοί καφέ καταλαμβάνουν τις δύο κορυφαίες θέσεις μεταξύ περίπου 100.000 κωδικών που κυκλοφορούν στο οργανωμένο λιανεμπόριο.

Κερδίζει έδαφος ο espresso

Ανοδικά κινείται συνολικά η αγορά καφέ τόσο στο οργανωμένο λιανεμπόριο όσο και στα convenience stores. Το 2025 η αξία των πωλήσεων διαμορφώθηκε στα 501,4 εκατ. ευρώ, παρουσιάζοντας άνοδο 13,7% σε σύγκριση με το 2024. Κατά το πρώτο επτάμηνο του 2026, οι πωλήσεις έφτασαν τα 304,7 εκατ. ευρώ, αυξημένες κατά 8,9% σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025. Για την περίοδο 2018-2025, η κατηγορία εμφανίζει μέση ετήσια ανάπτυξη 6,5%. Η πορεία αυτή προκύπτει από τον συνδυασμό υψηλότερης ζήτησης σε όγκο, ιδίως από την περίοδο της πανδημίας και μετά, και ανατιμήσεων που συνδέονται με τις πρώτες ύλες και τον ΕΦΚ.

Οι μεταβολές δεν περιορίζονται στο ύψος των πωλήσεων, αλλά επηρεάζουν και τον καφέ που προτιμούν οι καταναλωτές για το σπίτι. Σε όγκο, ο ελληνικός παραμένει πρώτος στις προτιμήσεις, με το ποσοστό του όμως να μειώνεται σταδιακά. Μέχρι τον Ιούλιο του 2026, σε βάση YTD, αντιπροσωπεύει το 44,4% των όγκων, ενώ το 2019 έφτανε το 51,3%. Την ίδια στιγμή, ο στιγμιαίος έχει επιστρέψει σε τροχιά ανόδου τα τελευταία χρόνια και ανέρχεται σε 27,1% στο ίδιο διάστημα. Σταθερή άνοδο καταγράφουν και οι επιμέρους κατηγορίες espresso: οι κόκκοι φτάνουν το 1,3%, ο αλεσμένος espresso το 6,1% και οι κάψουλες το 7,6% των όγκων.

Η τάση αυτή εντάσσεται στη γενικότερη στροφή προς επιλογές που δίνουν τη δυνατότητα στους καταναλωτές να μεταφέρουν στο σπίτι την εμπειρία μιας καφετέριας. Ειδικά οι κάψουλες πωλούνται κατά μέσο όρο ακριβότερα από τις περισσότερες άλλες μορφές καφέ, στοιχείο που υποδηλώνει ότι μέρος του κοινού δέχεται να καταβάλει υψηλότερο τίμημα για την ευκολία και το σταθερό αποτέλεσμα.

Η ενίσχυση του espresso αποτυπώνεται και στον εξοπλισμό παρασκευής, όχι μόνο στις αγορές προϊόντων. Το 2025 διατέθηκαν στην Ελλάδα 403.000 μηχανές ζεστών ροφημάτων, αριθμός αυξημένος κατά 17,5% έναντι του 2023, ενώ η μέση τιμή τους ανήλθε στα 83 ευρώ. Στο YTD έως τον Ιούλιο του 2026, οι μηχανές espresso με κάψουλες αντιστοιχούν στο 43,2% των πωλήσεων σε τεμάχια. Παράλληλα, ανοδική πορεία σημειώνουν οι πλήρως αυτόματες μηχανές espresso, όπως και εκείνες για αλεσμένο espresso.

Η συνολική τάση δείχνει ότι ο καταναλωτής δεν θέλει απλώς να παρασκευάζει καφέ στο σπίτι, αλλά αναζητά διαφορετικές εμπειρίες: γρήγορη και εύκολη κατανάλωση, προσομοίωση της καφετέριας και πιο premium επιλογές στην καθημερινότητα. Την ίδια ώρα, ενισχύεται η αγορά των έτοιμων καφέδων (ready-to-drink). Η αξία της κατηγορίας ανήλθε το 2025 σε 16,8 εκατ. ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 6,3% σε σχέση με το 2024. Πρόκειται κυρίως για προϊόντα κατανάλωσης «grab and go», με τα convenience stores να αποτελούν το βασικό σημείο αγοράς. Η εικόνα, πάντως, ήταν πιο περιορισμένη στο πρώτο επτάμηνο του 2026, όταν η αξία αυξήθηκε μόλις 0,6%, καθώς η τιμή ενισχύθηκε κατά 2,4%, ενώ ο όγκος μειώθηκε κατά 1,8%.