ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ & ΕΠΙΣΤΗΜΗ

Ποντιζόμενο σόναρ: Πώς εντοπίζει ένα ελικόπτερο τα υποβρύχια

Ένας αισθητήρας στην άκρη ενός καλωδίου μετατρέπει την ηχώ σε πληροφορία για όσα βρίσκονται κάτω από την επιφάνεια.

Το ποντιζόμενο σόναρ είναι αισθητήρας που κατεβαίνει με καλώδιο από ελικόπτερο στη θάλασσα. Όταν το ελικόπτερο αιωρείται, η συσκευή εκπέμπει ηχητικούς παλμούς και αναλύει την ηχώ που επιστρέφει, βοηθώντας το πλήρωμα να εκτιμήσει αν υπάρχει υποβρύχιος στόχος και πού βρίσκεται.

Ο αισθητήρας ανασύρεται ξανά στο ελικόπτερο όταν ολοκληρωθεί η πόντιση.

Πώς λειτουργεί το ποντιζόμενο σόναρ;

Η λέξη σόναρ προέρχεται από τα αγγλικά «Sound Navigation and Ranging» και περιγράφει τη χρήση του ήχου για τον εντοπισμό αντικειμένων ή τη μέτρηση αποστάσεων κάτω από το νερό. Στην ποντιζόμενη εκδοχή του, ο αισθητήρας συνδέεται με το ελικόπτερο μέσω καλωδίου.

Το πλήρωμα σταθεροποιεί το ελικόπτερο σε αιώρηση και κατεβάζει τον αισθητήρα στη θάλασσα. Στην ενεργή λειτουργία, ένας μετατροπέας εκπέμπει έναν ηχητικό παλμό μέσα στο νερό και στη συνέχεια λαμβάνει την ηχώ που επιστρέφει όταν ο ήχος συναντήσει ένα αντικείμενο.

Το σύστημα επεξεργάζεται την επιστροφή και παρουσιάζει πληροφορίες στο πλήρωμα, το οποίο αξιολογεί τι μπορεί να βρίσκεται κάτω από την επιφάνεια. Όταν ολοκληρωθεί η πόντιση, ο αισθητήρας ανασύρεται ξανά στο ελικόπτερο.

Τι μπορεί να μας πει μια ηχώ;

Το πρώτο στοιχείο είναι ο χρόνος που περνά από την εκπομπή του παλμού μέχρι την επιστροφή του. Όσο μεγαλύτερος είναι αυτός ο χρόνος, τόσο μεγαλύτερη είναι η διαδρομή που έχει κάνει ο ήχος.

Για έναν απλό υπολογισμό, με ταχύτητα ήχου στο νερό περίπου 1.500 μέτρα ανά δευτερόλεπτο, μια ηχώ που επιστρέφει σε δύο δευτερόλεπτα έχει διανύσει συνολικά περίπου 3.000 μέτρα. Επειδή όμως έκανε τη διαδρομή προς το αντικείμενο και πίσω, η εκτιμώμενη απόσταση είναι περίπου 1.500 μέτρα.

Η απόσταση δεν είναι το μόνο στοιχείο. Το σόναρ μπορεί να μετρήσει και την ισχύ του επιστρεφόμενου σήματος ή να βοηθήσει στην εκτίμηση του προσανατολισμού ενός αντικειμένου. Τα χαρακτηριστικά της επιστροφής δίνουν έτσι στο πλήρωμα περισσότερες πληροφορίες από μια απλή ένδειξη ότι κάτι αντανακλά τον ήχο.

Γιατί χρησιμοποιεί ήχο και όχι φως;

Κάτω από την επιφάνεια, ο ήχος είναι ιδιαίτερα χρήσιμος επειδή μεταδίδεται στο νερό πιο γρήγορα και μακρύτερα από το ορατό φως. Έτσι μπορεί να μεταφέρει πληροφορίες από ένα σημείο που δεν είναι ορατό από το ελικόπτερο.

Η θάλασσα, ωστόσο, δεν συμπεριφέρεται παντού με τον ίδιο τρόπο. Η ταχύτητα του ήχου μεταβάλλεται με τη θερμοκρασία, την αλατότητα και την πίεση ή το βάθος. Οι διαφορές αυτές μπορούν να κάμψουν την πορεία των ηχητικών κυμάτων.

Γι’ αυτό και ο απλός υπολογισμός της απόστασης είναι μια προσέγγιση: στην πράξη χρειάζονται εκτιμήσεις για την ταχύτητα και τη διαδρομή του ήχου στο συγκεκριμένο περιβάλλον. Η ηχώ μπορεί επίσης να επηρεαστεί από τη στήλη του νερού, την επιφάνεια, τον βυθό και άλλα αντικείμενα.

Μια επιστροφή δεν αποτελεί λοιπόν από μόνη της ταυτοποίηση υποβρυχίου. Είναι πληροφορία που πρέπει να ερμηνευθεί μαζί με τα υπόλοιπα διαθέσιμα δεδομένα.

Το σόναρ εκπέμπει πάντα ή απλώς ακούει;

Υπάρχει μια βασική διάκριση ανάμεσα στην ενεργή λειτουργία και την παθητική ακρόαση. Στην πρώτη, το σόναρ εκπέμπει δικό του παλμό και περιμένει την ηχώ. Στη δεύτερη, ο αισθητήρας δεν εκπέμπει σήμα, αλλά καταγράφει τους ήχους που φτάνουν σε αυτόν.

Η παθητική ακρόαση δίνει διαφορετικού είδους πληροφορία και, από μόνη της, δεν μετρά εύκολα την απόσταση ενός αντικειμένου. Για μια τέτοια εκτίμηση μπορεί να χρειαστεί συνδυασμός δεδομένων από περισσότερους αισθητήρες.

Τα MH-60R μπορούν επίσης να χρησιμοποιούν ηχοσημαντήρες: αναλώσιμους αισθητήρες που μεταδίδουν υποβρύχιους ήχους σε απομακρυσμένους επεξεργαστές. Πρόκειται για διαφορετικό μέσο από το σόναρ που παραμένει συνδεδεμένο με καλώδιο στο ελικόπτερο.

Η αξία των αισθητήρων βρίσκεται και στον συνδυασμό τους. Σε δοκιμές του MH-60R, το σύστημα σύνθεσης δεδομένων συγκέντρωνε πληροφορίες από διαφορετικά υποσυστήματα σε ενιαία εικόνα για το πλήρωμα.

Τι σχέση έχουν τα ελικόπτερα Romeo;

Τα MH-60R Romeo που προμηθεύτηκε η Ελλάδα διαθέτουν δυνατότητα ποντιζόμενου σόναρ, όπως αναφέρεται σε επίσημη αμερικανική κοινοποίηση για την προμήθειά τους. Το σύστημα του τύπου αυτού ονομάζεται AQS-22 Airborne Low Frequency Sonar, ή ALFS.

Το ΔΕΔΟΜΕΝΟ ανέφερε ότι τα δύο τελευταία Romeo αναμενόταν να φτάσουν στην Ελευσίνα την Παρασκευή 20 Νοεμβρίου 2026. Πρόκειται για προγραμματισμένη άφιξη και όχι για γεγονός που είχε ήδη συμβεί· δεν εντοπίστηκε δημόσια ανακοίνωση του Πολεμικού Ναυτικού που να επιβεβαιώνει ειδικά αυτή την ημερομηνία.

Σε περιγραφή δοκιμής του MH-60R, η NAVAIR αναφέρει την ακολουθία: ο πιλότος σταθεροποιεί το ελικόπτερο σε αιώρηση, το σόναρ κατεβαίνει στο νερό και το πλήρωμα περιμένει να ληφθούν σήματα. Στη συνέχεια, τα σήματα αξιολογούνται μαζί με πληροφορίες από άλλα υποσυστήματα, ώστε να σχηματιστεί μια ενιαία εικόνα για το πλήρωμα.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν, στο ΔΕΔΟΜΕΝΟ.

ΣΧΟΛΙΑ

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει αυτό το άρθρο.

Αφήστε ένα σχόλιο

Η διεύθυνση email σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ & ΕΠΙΣΤΗΜΗ Ποντιζόμενο σόναρ: Πώς εντοπίζει ένα ελικόπτερο τα υποβρύχια