Παρουσιαστής AI: Διαβάζει μόνο τις ειδήσεις ή μπορεί και να τις γράφει;

Ένας παρουσιαστής AI εμφανίζεται στην οθόνη και διαβάζει το δελτίο με φωνή και κινήσεις που θυμίζουν άνθρωπο. Όμως η εικόνα του δεν μας λέει ποιος έγραψε τις ειδήσεις: μπορεί να εκφωνεί κείμενο δημοσιογράφων ή κείμενο που παρήγαγε τεχνητή νοημοσύνη.

Η διαφορά δεν είναι μόνο τεχνική. Πίσω από το πρόσωπο βρίσκονται η επιλογή του θέματος, το ρεπορτάζ, η σύνταξη, η επαλήθευση και η τελική έγκριση — και σε καθένα από αυτά τα στάδια ο ρόλος ανθρώπων και μηχανών μπορεί να είναι διαφορετικός.

Πώς δημιουργείται ένας παρουσιαστής AI;

Η παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να δημιουργήσει κείμενο, εικόνα, ήχο και βίντεο. Η ψηφιακή εκδοχή συνδυάζει συνθετική φωνή με βίντεο στο οποίο προσαρμόζονται οι κινήσεις του στόματος.

Σε ερευνητική επίδειξη που έγινε σε συνεργασία με το CNN, οι ερευνητές δημιούργησαν πρώτα ένα ηχητικό απόσπασμα στο οποίο ακουγόταν το σενάριο. Στη συνέχεια προσάρμοσαν το βίντεο του προσώπου, ώστε οι κινήσεις του στόματος να ταιριάζουν με τον νέο ήχο.

Για την ψηφιακή εκδοχή του παρουσιαστή Άντερσον Κούπερ χρησιμοποίησαν 17 λεπτά βίντεο από το YouTube, από τα οποία απομόνωσαν δείγματα για τη δημιουργία συνθετικής φωνής. Το κείμενο που εκφωνούσε, όμως, δεν είχε γραφτεί από AI.

Η επίδειξη είχε και περιορισμούς: οι μεγάλες κινήσεις του κεφαλιού ή της κάμερας δυσκόλευαν τη συνοχή του βίντεο, ενώ ασυνήθιστες λέξεις μπορούσαν να προκαλέσουν ορατά λάθη στις κινήσεις του στόματος.

Μπορεί η AI να γράψει και την ίδια την είδηση;

Ναι. Η σύνταξη μπορεί να αυτοματοποιηθεί πέρα από την εκφώνηση. Το Reuters Institute περιγράφει συστήματα που επιχειρούν να παρακολουθούν πηγές, να ερευνούν και να διασταυρώνουν πληροφορίες, να γράφουν άρθρα και να λαμβάνουν ορισμένες εκδοτικές αποφάσεις.

Αυτό δεν σημαίνει ότι όλα λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο. Σε ορισμένα μέσα, επιμελητές ελέγχουν κάθε ιστορία· σε άλλα, σχεδόν ολόκληρη η συντακτική διαδικασία αφήνεται στις μηχανές.

Στην περίπτωση του αμερικανικού RuntimeWire, ο ιδρυτής του ανέφερε ότι το σύστημα δημοσίευσε μια πρώτη εκδοχή περίπου έξι λεπτά αφότου ο ιδρυτής έδωσε στο σύστημα την απομαγνητοφώνηση ενός συνεδρίου. Ο ίδιος δήλωσε ότι αναλαμβάνει την ευθύνη για κάθε άρθρο και ότι η δημοσίευση σταματά όταν τα στοιχεία δεν επαρκούν ή δεν μπορούν να επαληθευτούν.

Έτσι, ένα ψηφιακό πρόσωπο μπορεί να είναι απλώς το μέσο παρουσίασης ενός ανθρώπινου ρεπορτάζ. Σε μια άλλη παραγωγή, το πρόσωπο μπορεί να είναι το τελευταίο στάδιο μιας διαδικασίας στην οποία η AI έχει συμμετάσχει ήδη στην έρευνα και στη γραφή.

Ποιος ελέγχει όσα φτάνουν στον θεατή;

Το ουσιαστικό ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος εκφωνεί το κείμενο, αλλά και ποιος επέλεξε το θέμα, από πού προήλθαν οι πληροφορίες, ποιος τις διασταύρωσε και ποιος ενέκρινε τη δημοσίευση.

Ο κώδικας δεοντολογίας της ΕΣΗΕΑ ξεκαθαρίζει ότι η AI δεν αποτελεί πρωτογενή πηγή και ότι το περιεχόμενο που παράγεται με τη βοήθειά της πρέπει να ελέγχεται και να διασταυρώνεται. Η ευθύνη για όσα δημοσιεύονται παραμένει στους δημοσιογράφους, ακόμη και όταν η τεχνολογία χρησιμοποιείται στη συλλογή, την επεξεργασία ή τη διάδοση πληροφοριών.

Αντίστοιχα, το Associated Press επιτρέπει χρήσεις όπως η αρχική έρευνα, η σύνοψη εγγράφων, η απομαγνητοφώνηση και οι προτάσεις τίτλων, με έλεγχο και επιμέλεια από δημοσιογράφους πριν από τη δημοσίευση. Οι κανόνες του επισημαίνουν ότι η AI δεν αντικαθιστά τις πηγές, το ρεπορτάζ, την εκδοτική κρίση ή την επαλήθευση.

Υπάρχει και η προστασία όσων βρίσκονται πίσω από μια είδηση: ο ελληνικός κώδικας προειδοποιεί να μην εισάγονται εμπιστευτικά ή ευαίσθητα στοιχεία σε εργαλεία AI ευρείας χρήσης, ώστε να προστατεύεται το απόρρητο των πηγών.

Πρέπει να μας λένε ότι το πρόσωπο είναι ψηφιακό;

Η διαφάνεια αφορά τόσο την εικόνα και τη φωνή όσο και τον τρόπο παραγωγής του περιεχομένου. Ο κώδικας της ΕΣΗΕΑ ζητά γνωστοποίηση της χρήσης AI και ευκρινή σήμανση πολυμεσικού υλικού που έχει παραχθεί με τη βοήθειά της.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι υποχρεώσεις διαφάνειας του άρθρου 50 του AI Act εφαρμόζονται από τις 2 Αυγούστου 2026. Για ένα deepfake που δημοσιοποιείται, ο φορέας που το χρησιμοποιεί πρέπει να ενημερώνει το κοινό με σαφή και αντιληπτή ένδειξη. Τα κρυφά τεχνικά μεταδεδομένα δεν αρκούν από μόνα τους για αυτή την ενημέρωση.

Για κείμενο που δημοσιεύεται με σκοπό την ενημέρωση για ζήτημα δημοσίου ενδιαφέροντος, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει ότι μπορεί να μην απαιτείται σήμανση όταν έχει προηγηθεί ουσιαστικός ανθρώπινος ή συντακτικός έλεγχος και υπάρχει υπεύθυνος φορέας. Ένας απλός ορθογραφικός έλεγχος δεν αρκεί.

Η εξαίρεση αφορά τη συγκεκριμένη υποχρέωση σήμανσης του κειμένου· δεν καταργεί την ευθύνη επαλήθευσης.

Και στην Ελλάδα, πόσο κοντά είναι αυτή η αλλαγή;

Η χρήση AI στην ενημέρωση δεν περιορίζεται στα πρόσωπα που εμφανίζονται σε μια οθόνη. Μελέτη για τα ελληνικά μέσα κατέγραψε χρήσεις όπως απομαγνητοφώνηση, μετάφραση, υποτιτλισμό, σύνοψη και έρευνα, συχνά σε συγκεκριμένα μόνο τμήματα της δημοσιογραφικής εργασίας.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα διαφορετικής χρήσης είναι το Proto Thema: το Reuters Institute αναφέρει ότι δέχεται περίπου 250.000 σχόλια τον μήνα και χρησιμοποιεί AI για την εποπτεία του 80–90% από αυτά. Πρόκειται για αυτοματοποίηση μιας εργασίας γύρω από τη λειτουργία του μέσου, όχι για AI παρουσιαστή ή παραγωγή ειδήσεων.

Στην ελληνική έκθεση του Reuters Institute για το 2026, το 12% των ερωτηθέντων ανέφερε ότι χρησιμοποιεί AI chatbots για ενημέρωση, ποσοστό διπλάσιο από την προηγούμενη χρονιά. Στην ίδια έκθεση, το 18% δήλωσε ότι εμπιστεύεται τις ειδήσεις τις περισσότερες φορές. Τα δύο ποσοστά περιγράφουν διαφορετικά πράγματα, αλλά δείχνουν το περιβάλλον μέσα στο οποίο δοκιμάζονται νέοι τρόποι ενημέρωσης.

Για τον θεατή, η πιο χρήσιμη διάκριση παραμένει απλή: άλλο η τεχνολογία που δίνει πρόσωπο και φωνή σε ένα δελτίο και άλλο η δουλειά που κάνει μια πληροφορία αξιόπιστη. Το ψηφιακό πρόσωπο μπορεί να εκφωνήσει την είδηση· την ευθύνη για το περιεχόμενό της πρέπει να αναλαμβάνει άνθρωπος.