ΥΠΕΝ: Τα 20 σημεία του νομοσχεδίου για την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, τη χωροταξία και το περιβάλλον – Οι αλλαγές για πολίτες, επιχειρήσεις και τοπικές κοινωνίες

Στην αρμόδια Διαρκή Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής άρχισε σήμερα η εξέταση του νομοσχεδίου του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), με τίτλο «Βελτίωση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας – Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1711 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Ιουνίου 2024 για την τροποποίηση των οδηγιών (ΕΕ) 2018/2001 και (ΕΕ) 2019/944 και λοιπές διατάξεις».

Κεντρική επιδίωξη του νομοσχεδίου είναι να στηρίξει ουσιαστικά τα νοικοκυριά, τις επιχειρήσεις και τις τοπικές κοινωνίες, που εξακολουθούν να πιέζονται από τη διεθνή ενεργειακή κρίση. Οι διατάξεις προβλέπουν ενισχυμένη προστασία των καταναλωτών και πιο αυστηρές απαιτήσεις διαφάνειας στην αγορά ρεύματος, καλύτερη αξιοποίηση των ηλεκτρικών δικτύων, μεγάλα επενδυτικά προγράμματα στα νησιά, καθώς και διευθέτηση παλαιών πολεοδομικών, χωροταξικών και περιβαλλοντικών ζητημάτων.

«Προστατεύουμε τον καταναλωτή, παίρνουμε μέτρα ανάσχεσης του κόστους ενέργειας, κινητοποιούμε επενδύσεις 2,3 δισ. ευρώ στα νησιά και επιλύουμε εκκρεμότητες ετών»

Μιλώντας στην Επιτροπή, ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρος Παπασταύρου, ανέφερε ότι «με το νομοσχέδιο ενισχύουμε την προστασία του καταναλωτή στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, βάζουμε αυστηρότερους κανόνες και εξασφαλίζουμε μεγαλύτερη διαφάνεια στην αγορά, αξιοποιούμε καλύτερα τα ηλεκτρικά δίκτυα και ενεργοποιούμε σημαντικές επενδύσεις, ιδιαίτερα στα νησιά, ενώ επιλύουμε σειρά εκκρεμοτήτων πολλών ετών, χωροταξικών-πολεοδομικών, περιβαλλοντικών, κοινωνικών».

Ο κ. Παπασταύρου σημείωσε στη συνέχεια ότι σήμερα βιώνουμε μία από τις μεγαλύτερες διεθνείς ενεργειακές κρίσεις, με αποτέλεσμα να εκτοξεύονται οι τιμές του πετρελαίου, του φυσικού αερίου και του ηλεκτρικού ρεύματος, επιβαρύνοντας νοικοκυριά και επιχειρήσεις. «Για την αντιμετώπιση των συνεπειών αυτής της κρίσης, ώστε κανείς να μη μείνει πίσω, απαιτούνται άμεσα τόσο εθνικές όσο και ευρωπαϊκές παρεμβάσεις», τόνισε, υπενθυμίζοντας πως η Ελλάδα ήταν η πρώτη χώρα που, τον περασμένο Μάρτιο, έθεσε σε ευρωπαϊκό επίπεδο την ανάγκη συντονισμένης δράσης. Πρόσθεσε ακόμη ότι «ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ήδη πετύχει τη ρήτρα διαφυγής για την ενέργεια, με την οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε να εξαιρεθούν συγκεκριμένες ενεργειακές δαπάνες της Ελλάδας ύψους 1 δισ. ευρώ από το όριο αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών έως το 2028», και υπογράμμισε ότι «η χώρα μας είναι η μόνη -τουλάχιστον για την ώρα- που κατάφερε την έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την ειδική ρήτρα για την ενέργεια».

Ο υπουργός ανέφερε ότι η Ελλάδα διεκδίκησε μεγαλύτερα περιθώρια ευελιξίας, προκειμένου, στο πλαίσιο της ρήτρας διαφυγής, «να μπορούμε να λάβουμε επιπλέον μέτρα στήριξης της κοινωνίας», και υπενθύμισε πως τα μέτρα για την ενεργειακή κρίση ανέρχονται σε 1,3 δισ. ευρώ, με 897 εκατ. ευρώ να αφορούν έκτακτες παρεμβάσεις για το ενεργειακό κόστος και 541 εκατ. ευρώ τη μόνιμη αύξηση της ενίσχυσης προς τους συνταξιούχους και τη διεύρυνση της επιστροφής ενοικίου. Αναφέρθηκε επίσης στα πρόσφατα στοιχεία της Eurostat: η τιμή ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα είναι 15% χαμηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. «Είμαστε η 12η χώρα με τη χαμηλότερη τιμή από τις 27. Με όρους αγοραστικής δύναμης, είμαστε λίγο πάνω από τον μέσο όρο. Σε όλη την Ευρώπη οι τιμές της ενέργειας έχουν αυξηθεί κατακόρυφα», δήλωσε, επισημαίνοντας ότι τα μπλε, σταθερά τιμολόγια, στα οποία μπορούν να στραφούν οι καταναλωτές, λειτουργούν ως ανάχωμα στις ανατιμήσεις.

Τα 20 βασικά μέτρα του νομοσχεδίου που παρουσίασε ο Σταύρος Παπασταύρου:

1. Μείωση των χρεώσεων ΥΚΩ για τους οικιακούς καταναλωτές: Η κυβερνητική δέσμευση υλοποιείται με περικοπή κατά 50% της μοναδιαίας χρέωσης για τις Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας στην πρώτη κλίμακα κατανάλωσης. Η σταδιακή σύνδεση των νησιών με το ηπειρωτικό σύστημα επιτρέπει τη συγκεκριμένη μείωση.
2. Επενδύσεις 2,3 δισ. ευρώ στα ελληνικά νησιά: Με την ενεργοποίηση του Ταμείου Απανθρακοποίησης Νησιών χρηματοδοτούνται έργα ΑΠΕ, αποθήκευσης, ηλεκτρικών διασυνδέσεων, δικτύων και υποδομών φόρτισης, καθώς και φράγματα, ώστε να περιοριστεί η εξάρτηση από το πετρέλαιο.
3. Προβλέψιμες τιμές και ασφάλεια στην ηλεκτροδότηση: Οι μεγάλοι προμηθευτές θα πρέπει να διαθέτουν συμβόλαια σταθερής τιμής διάρκειας τουλάχιστον ενός έτους. Κατά τη διάρκεια των συμβάσεων δεν θα επιτρέπεται να τροποποιούν μονομερώς τις τιμές ή τους όρους.
4. ⁠Περισσότερη προστασία των καταναλωτών από τον προμηθευτή: Όσο εξετάζεται μια διαφορά, ο καταναλωτής θα προστατεύεται αυτόματα από διακοπή ρεύματος, αντί να απαιτείται η σημερινή δικαστική διαδικασία. Η πρόβλεψη ισχύει για έως δύο καταγγελίες, καθεμία διάρκειας έως 90 ημερών. Παράλληλα, η παραμονή στον Προμηθευτή Τελευταίου Καταφυγίου αυξάνεται από τους 3 στους 6 μήνες και διευρύνονται οι αρμοδιότητες της ΡΑΑΕΥ.
5. Μηχανισμοί αντιστάθμισης κινδύνου: Οι εταιρείες προμήθειας θα υποχρεούνται να εφαρμόζουν συστήματα διαχείρισης κινδύνου και να περνούν δοκιμές αντοχής σε περίπτωση απότομων μεταβολών στη χονδρεμπορική αγορά.
6. Δυνατότητα κοινής χρήσης καθαρής ενέργειας: Νοικοκυριά, Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις και δημόσιοι φορείς θα μπορούν να μοιράζονται την ενέργεια από ΑΠΕ που παράγουν οι ίδιοι και να συμμετέχουν ενεργά στην αγορά.
7. Διαφάνεια στην πρόσβαση στο ηλεκτρικό δίκτυο: Κάθε τρίμηνο, ο ΑΔΜΗΕ και ο ΔΕΔΔΗΕ θα δημοσιοποιούν δεδομένα για τη διαθεσιμότητα νέων συνδέσεων. Η υποβολή και διεκπεραίωση των σχετικών αιτήσεων θα γίνεται αποκλειστικά μέσω ψηφιακών διαδικασιών.
8. Ευέλικτες συνδέσεις με το δίκτυο: Σε περιοχές όπου η διαθέσιμη ισχύς είναι προς το παρόν περιορισμένη, θα προβλέπονται ευέλικτες συνδέσεις. Έτσι, ώριμα επενδυτικά σχέδια θα μπορούν να προχωρούν χωρίς να περιμένουν να ολοκληρωθούν τα έργα αναβάθμισης.
9. Ευκολότερη υλοποίηση δημοτικών έργων καθαρής ενέργειας: Οι ΟΤΑ δεν θα καταβάλλουν τέλη για την υποβολή αιτήσεων ΑΠΕ στη ΡΑΑΕΥ και στους Διαχειριστές, ούτε το Τέλος Δέσμευσης Χώρου. Προβλέπεται επίσης παράταση των σχετικών προθεσμιών.
10. Μέτρα στήριξης για τους επαγγελματίες αγρότες: Οι επαγγελματίες αγρότες αποκτούν ξανά τη δυνατότητα να καταθέσουν τη δήλωση που απαιτείται για το 2025, ώστε να διασφαλιστεί η αυξημένη αποζημίωση για τα έργα ΑΠΕ που διαθέτουν.
11. Προστασία των οικιακών αυτοπαραγωγών όταν οι τιμές είναι αρνητικές: Στα μικρά οικιακά φωτοβολταϊκά ισχύος έως 10,8 kW, η αποζημίωση για την περίσσεια παραγωγής θα υπολογίζεται ως μηδενική όταν οι τιμές στη χονδρεμπορική αγορά είναι αρνητικές.
12. Αυστηρότεροι κανόνες για τα Data Centers: Οι υποχρεώσεις περιλαμβάνουν την κάλυψη του κόστους σύνδεσης, ετήσια κατανάλωση κατά 60% από ΑΠΕ και εγγυητική επιστολή 200.000 ευρώ για κάθε MW. Προβλέπονται ακόμη Μητρώο στη ΡΑΑΕΥ και ετήσιο ανταποδοτικό όφελος 15.000 ευρώ ανά MW για δήμους και τοπικούς καταναλωτές.
13. Μέτρα ασφάλειας για ιδιωτικά ηλεκτρικά δίκτυα ΑΠΕ: Θεσπίζονται ετήσιες τεχνικές εκθέσεις, έλεγχοι από τον ΔΕΔΔΗΕ και κυρώσεις. Η εναέρια όδευση θα επιτρέπεται μόνο όταν είναι τεχνικά αδύνατη η υπόγεια λύση.
14. Ταχύτερη ανάπτυξη της αποθήκευσης ενέργειας: Οι διαδικασίες για τους σταθμούς αποθήκευσης απλοποιούνται, ενώ προβλέπεται να ολοκληρωθεί η αξιολόγηση αιτήσεων επενδύσεων συνολικής ισχύος 7.771,78 MW. Στόχος είναι να αξιοποιείται περισσότερο η φθηνή πράσινη ενέργεια.
15. Μετεγκατάσταση του οικισμού Μεταμόρφωσης Παλαμά: Δρομολογείται η ασφαλής μεταφορά των 324 μόνιμων κατοίκων σε κατάλληλη γειτονική περιοχή, νότια του Παλαμά, για την προστασία τους από τα επαναλαμβανόμενα πλημμυρικά φαινόμενα.
16. Συνολική προστασία του Θερμαϊκού Κόλπου: Η θαλάσσια ζώνη που βρίσκεται ανάμεσα στις περιοχές Natura 2000 περνά στην αρμοδιότητα του Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α. Με αυτόν τον τρόπο, ο Κόλπος προσεγγίζεται ως ενιαία οικολογική ενότητα και ενισχύεται η πρόληψη της ρύπανσης.
17. Ίδρυση Μονάδας Φροντίδας Ηλικιωμένων στην Τανάγρα: Για την κατασκευή σύγχρονης μονάδας πρόνοιας ορίζεται ειδικός χώρος στη θέση «Νταμάρι» Δηλεσίου, στο πλαίσιο των κοινωφελών δράσεων της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών.
18. Οριστική διευθέτηση για τις καλύβες στο Δέλτα του Έβρου: Η αναστολή επιβολής κυρώσεων για τις 168 καλύβες ψαράδων και κυνηγών παρατείνεται έως ότου εκδοθεί το Προεδρικό Διάταγμα για τις περιοχές Natura. Έτσι τερματίζονται οι διαδοχικές ετήσιες παρατάσεις.
19. Εκσυγχρονισμός του γηπέδου «Γ. Καραϊσκάκης»: Το γήπεδο προβλέπεται να προσαρμοστεί στις σημερινές διεθνείς προδιαγραφές, με ενδεικτική αύξηση της χωρητικότητας από 33.500 σε 52.000 θέσεις και δημιουργία 1.800 χώρων στάθμευσης. Παράλληλα, μειώνεται ο συντελεστής δόμησης, εξασφαλίζεται ότι το 65% των χρήσεων θα είναι αμιγώς αθλητικές και παραχωρείται η διαχείριση για 49 χρόνια.
20. Διορθώσεις στον Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας: Διευκρινίζεται πως οι παρεμβάσεις περιορίζονται σε τυπογραφικά λάθη και διορθώσεις στην αρίθμηση άρθρων του «Νικόλαος Ταγαράς». Δεν πρόκειται για θέσπιση νέων ρυθμίσεων.

Η συζήτηση για το νομοσχέδιο θα συνεχιστεί αύριο, Τετάρτη 4 Νοεμβρίου, στη Διαρκή Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής.