Στο Columbia ο Γεραπετρίτης: «Χωρίς κανόνες και αρχές, η διεθνής κοινότητα γίνεται ζούγκλα»

Ο Γιώργος Γεραπετρίτης τόνισε, μιλώντας στο Πανεπιστήμιο Columbia με θέμα «Μεταξύ ισχύος και αρχών: ‘Ασκηση εξωτερικής πολιτικής σε έναν κόσμο σε μετάβαση», ότι η Δύση πρέπει να παραμείνει ενωμένη και το Διεθνές Δίκαιο, μαζί με την πολυμέρεια, να διατηρηθούν στον πυρήνα της διεθνούς τάξης, παρά την επάνοδο της πολιτικής της ισχύος.

Ο υπουργός Εξωτερικών προειδοποίησε πως μια διεθνής κοινότητα χωρίς κανόνες και αρχές «δεν είναι παρά μια ζούγκλα». Παράλληλα, υπογράμμισε ότι για τα μικρά και μεσαία κράτη προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία η ολοένα ισχυρότερη άποψη πως η πολυμέρεια έχει φτάσει πλέον στα όριά της.

«Η πολυμέρεια παραμένει ζωντανή και οφείλουμε να εργαστούμε για αυτήν», τόνισε ο κ. Γεραπετρίτης. Όπως σημείωσε, η προσήλωση στο Διεθνές Δίκαιο δεν συνιστά αναγκαστική επιλογή, αλλά το πιο αποτελεσματικό πλαίσιο για την αντιμετώπιση προκλήσεων με παγκόσμια πλέον διάσταση.

Ως κεντρικό γνώρισμα της σημερινής διεθνούς πραγματικότητας παρουσίασε ο υπουργός το «παράδοξο της ισχύος». Πρόκειται για την επιστροφή της πολιτικής ισχύος σε μια περίοδο κατά την οποία οι διεθνείς κρίσεις καθιστούν τη συνεργασία και την πολυμέρεια πιο αναγκαίες από κάθε άλλη φορά.

Η πολιτική της ισχύος και οι εξελίξεις στην Αφρική

Σύμφωνα με τον ίδιο, η νέα πολιτική της ισχύος εκφράζεται μέσα από τη μονομέρεια και τη «συναλλακτική λογική». Την ίδια ώρα, το Διεθνές Δίκαιο και οι πολυμερείς θεσμοί υποχωρούν μπροστά στη μονομερή δράση, ενώ οι διεθνείς σχέσεις μετατρέπονται όλο και περισσότερο σε διαδικασία ανταλλαγής συμφερόντων και ανταλλαγμάτων.

Ο Γιώργος Γεραπετρίτης αναφέρθηκε εκτενώς στην κατάσταση που επικρατεί στην Αφρική, με έμφαση στην υποσαχάρια περιοχή και το Σαχέλ, όπου σημειώνονται ένοπλες συγκρούσεις με εμπλοκή εξωτερικών δυνάμεων. Ειδική μνεία έκανε στη Ρωσία και την Κίνα, οι οποίες, όπως είπε, επιχειρούν να διευρύνουν την επιρροή τους, μεταξύ άλλων εξαιτίας του ενδιαφέροντος για κρίσιμα ορυκτά και άλλους πόρους.

Παράλληλα, ο υπουργός εκτίμησε πως η γεωγραφική απόσταση έχει πλέον μικρότερη σημασία απέναντι στις παγκόσμιες προκλήσεις. Μεταναστευτικές ροές, φυσικές καταστροφές, επισιτιστική ανασφάλεια και λειψυδρία είναι δυνατό να πλήξουν κράτη που βρίσκονται μακριά από τον τόπο εκδήλωσής τους. Προέβλεψε ακόμη ότι η διαχείριση των υδάτινων πόρων θα αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα στο άμεσο μέλλον, καθώς η λειψυδρία μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε ένοπλες συγκρούσεις.

Ρεαλισμός, διεθνής τάξη και ο ρόλος της ηγεσίας

Στη συνέχεια, ο υπουργός Εξωτερικών εξέτασε την ένταση ανάμεσα στον πολιτικό ρεαλισμό και μια διεθνή τάξη που στηρίζεται σε κανόνες, παραπέμποντας στον Θουκυδίδη και στον διάλογο των Αθηναίων με τους Μηλίους. Όπως ανέφερε, στόχος δεν πρέπει να είναι να επιβληθεί η μία προσέγγιση στην άλλη, αλλά να συνδυαστούν.

Σε αυτή τη βάση, ο κ. Γεραπετρίτης διαχώρισε την «ηγεσία» από τον «ηγεμονισμό». Εξήγησε ότι η ουσιαστική ηγεσία προϋποθέτει πειθώ και όχι καταναγκασμό, καθώς και διαβούλευση αντί για μια διπλωματία που λειτουργεί με όρους συναλλαγής.

Κλείνοντας την αναφορά του στους διεθνείς οργανισμούς, στάθηκε στο «παράδοξο του βέτο». Στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ το βέτο αποτελεί προνόμιο των ισχυρών μόνιμων μελών, ενώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όταν πρόκειται για εξωτερική πολιτική και ασφάλεια, η ανάγκη ομοφωνίας προσφέρει προστασία και στα μικρότερα κράτη.

«Το σημαντικό είναι να παραμείνει ενωμένη η Δύση», κατέληξε ο Γιώργος Γεραπετρίτης. Όπως επέμεινε, οι συμμαχίες ενισχύουν την ισχύ των μελών τους, λειτουργώντας ως πολλαπλασιαστές, και η απάντηση στη σημερινή διεθνή αστάθεια δεν είναι η εγκατάλειψη των κανόνων, αλλά η οικοδόμηση μιας πιο αποτελεσματικής πολυμέρειας.