Η Τοπική Αυτοδιοίκηση μπαίνει σε ψηφιακό περιβάλλον εισάγοντας για πρώτη φορά την ηλεκτρονική ψηφοφορία στις αυτοδιοικητικές εκλογές, τα συμβουλευτικά δημοτικά δημοψηφίσματα και την ανάδειξη των συμβουλίων νέων.
Στόχος της μεταρρύθμισης αυτής -αρχής γενομένης από τις επόμενες αυτοδιοικητικές εκλογές το 2028- είναι όχι μόνο να διευρύνει τη συμμετοχή και την εξοικείωση των εκλογέων σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης, αλλά και η επέκτασή της στις εθνικές εκλογές.
Το σχέδιο νόμου έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση από τον υπουργό Εσωτερικών Θοδωρή Λιβάνιο και αναμένεται να κατατεθεί προς ψήφιση στη Βουλή τον ερχόμενο Ιούνιο.
Προαιρετικός ο χαρακτήρας της ηλεκτρονικής ψήφου
- Σύμφωνα με όσα προβλέπει το σχέδιο νόμου, η ηλεκτρονική ψήφος θα έχει προαιρετικό χαρακτήρα και θα λειτουργεί με την «παραδοσιακή» διαδικασία της κάλπης. Όμως, για την αποφυγή σοβαρών προβλημάτων, όπως η «διπλή ψήφος» (και ηλεκτρονικά και συμβατικά), ξεκαθαρίζεται πως όσοι επιλέγουν την ηλεκτρονική ψήφο θα αποκλείονται από την ψηφοφορία με φυσική παρουσία στην κάλπη.
- Οι ειδικοί εκλογικοί κατάλογοι ηλεκτρονικής ψήφου τηρούνται από το υπουργείο Εσωτερικών και περιλαμβάνουν πλήρη στοιχεία ταυτοποίησης και επικοινωνίας των εκλογέων.
- Η εγγραφή θα γίνεται μέσω ειδικής εφαρμογής στο gov.gr, με χρήση των προσωπικών κωδικών taxisnet και επιβεβαίωση στοιχείων μέσω κωδικών επαλήθευσης μιας χρήσης (OTP), ενώ η επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων θα διέπεται από τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (GDPR) και την ελληνική νομοθεσία για την προστασία προσωπικών δεδομένων.
Τι προβλέπει η διαδικασία της ηλεκτρονικής ψηφοφορίας
- Η διαδικασία προβλέπεται να διεξάγεται σε ειδικά εκλογικά τμήματα ηλεκτρονικής ψήφου που θα λειτουργούν σε όλη τη χώρα υπό την προϋπόθεση να έχουν εγγραφεί τουλάχιστον 30 εκλογείς ανά δήμο, έτσι ώστε όχι μόνον να διασφαλίζεται η μυστικότητα της ψήφου αλλά και η αξιοπιστία της όλης διαδικασίας.
- Σημαντικό είναι πως οι εκλογείς δεν θα είναι υποχρεωμένοι να ψηφίζουν στον δήμο όπου είναι εγγεγραμμένοι, αλλά θα έχουν τη δυνατότητα να προσέρχονται σε οποιοδήποτε ειδικό εκλογικό τμήμα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας συσταθεί στη χώρα.
- Μετά την ταυτοποίηση, ο εκλογέας διαγράφεται από τον ηλεκτρονικό εκλογικό κατάλογο και αποσύρεται σε ειδικό χώρο όπου βρίσκεται ηλεκτρονική συσκευή (ηλεκτρονικός υπολογιστής ή τάμπλετ), όπου ασκεί το εκλογικό του δικαίωμα για την εκλογή των νέων δημοτικών και περιφερειακών αρχών για τον δήμο και την περιφέρεια στους οποίους είναι εγγεγραμμένος στον εκλογικό κατάλογο.
Στόχος της ηλεκτρονικής ψήφου να αυξηθεί η συμμετοχή στις εκλογές
Η νέα αυτή μέθοδος αναμένεται να αυξήσει τη συμμετοχή καθώς διευκολύνει όσους εργάζονται μακριά από τον τόπο όπου είναι δημότες, τους ετεροδημότες καθότι στις αυτοδιοικητικές εκλογές δεν συστήνονται ειδικά εκλογικά κέντρα ετεροδημοτών, όπως στις εθνικές εκλογές, καθώς και τους νέους οι οποίοι έχουν υψηλή εξοικείωση με ψηφιακά εργαλεία.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη θεσμική θωράκιση του συστήματος. Ο Κώδικας προβλέπει τη συγκρότηση ειδικών επιτροπών υψηλού κύρους για την αξιολόγηση και εποπτεία της ηλεκτρονικής ψηφοφορίας. Ειδική Επιτροπή Αξιολόγησης Λογισμικού, αποτελούμενη από πανεπιστημιακούς του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, του ΕΚΠΑ και του Πανεπιστημίου Πειραιά, θα ελέγχει την εφαρμογή της ηλεκτρονικής ψήφου και θα καταθέτει πόρισμα στην Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής. Παράλληλα, η εκλογική διαδικασία θα εποπτεύεται από πενταμελή εφορευτική επιτροπή με τη συμμετοχή αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου, παρέδρων του Συμβουλίου της Επικρατείας και πανεπιστημιακών, με στόχο τη διασφάλιση του αδιάβλητου της διαδικασίας.
Ηλεκτρονική ψήφος και στα συμβουλευτικά δημοτικά δημοψηφίσματα
Σύμφωνα με το σχέδιο Νόμου, οι δήμοι αποκτούν τη δυνατότητα να προκηρύσσουν δημοψηφίσματα για ζητήματα αποκλειστικής αρμοδιότητάς τους, εξαιρουμένων θεμάτων δημοσιονομικής διαχείρισης, τελών και διοικητικών ορίων. Η πρωτοβουλία μπορεί να προέρχεται είτε από το δημοτικό συμβούλιο με πλειοψηφία δύο τρίτων είτε από τους ίδιους τους δημότες, εφόσον συγκεντρωθούν υπογραφές που αντιστοιχούν τουλάχιστον στο 10% των εγγεγραμμένων εκλογέων του δήμου.
Η διαδικασία συλλογής υπογραφών θα πραγματοποιείται μέσω ειδικής ψηφιακής πύλης, ενώ ο Επόπτης Νομιμότητας θα ελέγχει εκ των προτέρων τη νομιμότητα του αιτήματος. Τα δημοτικά δημοψηφίσματα θα διεξάγονται αποκλειστικά με ηλεκτρονική ψηφοφορία, σε συνεργασία με το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (ΕΔΥΤΕ Α.Ε.), με το αποτέλεσμα να έχει συμβουλευτικό χαρακτήρα προς το δημοτικό συμβούλιο.
Ο Κώδικας προβλέπει αυστηρές εγγυήσεις για τη νομιμότητα και την εγκυρότητα των δημοψηφισμάτων. Απαγορεύεται η διεξαγωγή τους κατά την προεκλογική περίοδο εθνικών ή ευρωπαϊκών εκλογών, καθώς και το ίδιο ημερολογιακό έτος με τις αυτοδιοικητικές εκλογές. Παράλληλα, απαιτείται ελάχιστη συμμετοχή είτε του 30% των εγγεγραμμένων εκλογέων είτε του 50% όσων είχαν συμμετάσχει στις τελευταίες αυτοδιοικητικές εκλογές, ώστε το αποτέλεσμα να θεωρείται έγκυρο.
Συμβούλια Νέων στην ψηφιακή εποχή…
Η σύσταση συμβουλίων νέων προβλέπεται σε όλους τους δήμους άνω των 2.000 κατοίκων. Τα μέλη θα εκλέγονται αποκλειστικά με ηλεκτρονική ψηφοφορία και θα λειτουργούν ως συμβουλευτικά όργανα για ζητήματα που αφορούν τη νεολαία, την εκπαίδευση, τον πολιτισμό, τον αθλητισμό και την κοινωνική πολιτική.
Δικαίωμα συμμετοχής έχουν οι νέοι έως 29 ετών, ενώ οι εκλογές θα διεξάγονται δύο φορές μέσα στη δημοτική περίοδο (την πρώτη Κυριακή του Απριλίου του πρώτου έτους και την πρώτη Κυριακή του Οκτωβρίου του τρίτου έτους), μέσω ειδικής πλατφόρμας του gov.gr. Οι υποψηφιότητες θα κατατίθενται αποκλειστικά ηλεκτρονικά και η ταυτοποίηση θα γίνεται μέσω taxisnet και του Εθνικού Μητρώου Επικοινωνίας.
Ο αριθμός των μελών των συμβουλίων νέων θα εξαρτάται από τον πληθυσμό κάθε δήμου, ξεκινώντας από τρία μέλη για μικρούς δήμους και φτάνοντας έως τα δεκαπέντε μέλη στον Δήμο Αθηναίων. Οι νέοι σύμβουλοι κατά την 30μηνη θητεία τους θα έχουν τη δυνατότητα συμμετοχής στις συνεδριάσεις των δημοτικών συμβουλίων με δικαίωμα λόγου, ενώ θα μπορούν να θέτουν ζητήματα στις ειδικές συνεδριάσεις λογοδοσίας των δημοτικών αρχών.
