Μπλόκο στις εξαγορές ακινήτων σε εθνικά ευαίσθητες περιοχές (Θράκη, νησιά του ανατολικού Αιγαίου) ετοιμάζει η κυβέρνηση, ώστε να σταματήσει τις επιθετικές εξαγορές μικρών περιουσιών κυρίως από την Τουρκία αλλά και από άλλες τρίτες χώρες.
Απαντώντας πρόσφατα σε σχετική ερώτηση στη Βουλή, ο υφυπουργός Άμυνας Θανάσης Δαβάκης τόνισε πως «έχει ήδη εκκινήσει η αναγκαία νομοτεχνική επεξεργασία με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση, επικαιροποίηση και αυστηροποίηση του ισχύοντος καθεστώτος» όσον αφορά την ανάσχεση της εκτεταμένης αγοράς ακινήτων (διαμερίσματα, αγροί, οικόπεδα ή καταστήματα) σε παραμεθόριες περιοχές.
Η νομοθετική πρωτοβουλία ετοιμάζεται από το υπουργείο Εθνικής Άμυνας. H νομοθετική ρύθμιση αφορά κυρίως τη Θράκη, στην οποία συνεχίζεται η πρακτική να αγοράζονται ελληνικές περιουσίες από τουρκικά επενδυτικά σχήματα. Σύμφωνα με έγγραφα που κατέθεσε στη Βουλή ο βουλευτής της Ελληνικής Λύσης, Παράσχος Παπαδάκης (στην ερώτηση του οποίου απάντησε ο υφυπουργός Θ. Δαβάκης), καταγράφεται η πώληση 12 ακινήτων στον Εβρο σε Τούρκους επενδυτές.
Στην τουλάχιστον ύποπτη τουρκική επιδίωξη οικονομικού ελέγχου της Θράκης και στην πρακτική των εξαγορών ελληνικών περιουσιών σε παραμεθόριες περιοχές έχει αναφερθεί επανειλημμένα η Realnews, μεταξύ άλλων και με πρωτοσέλιδα, από τον Μάιο του 2018.
Το θέμα πήρε και εσωκομματικές διαστάσεις για την κυβέρνηση με ερώτηση που κατέθεσαν 11 βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας στους συναρμόδιους υπουργούς για το τουρκικό real estate σε Θράκη και ανατολικό Αιγαίο, τον Μάρτιο του 2025.
Την ερώτηση υπέγραφαν τότε οι Ευριπίδης Στυλιανίδης, Θεόδωρος Καράογλου, Μάξιμος Χαρακόπουλος, Ιωάννης Πασχαλίδης, Μίλτος Χρυσομάλλης, Αναστάσιος Δημοσχάκης, Μάνος Κόνσολας, Γιώργος Βλάχος, Θεόφιλος Λεονταρίδης, Γιώργος Καρασμάνης και Χαράλαμπος Αθανασίου.
Οι βουλευτές ρωτούσαν ποια μέτρα σκοπεύει να λάβει η κυβέρνηση για να αντιμετωπίσει το ενδεχόμενο επιθετικών και κατευθυνόμενων αγορών ακινήτων ή επιχειρήσεων από ξένα κεφάλαια σε ευαίσθητες εθνικά περιοχές, όπως η Θράκη και τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου.
Πλαίσιο ελέγχου
Η κυβερνητική απάντηση δεν άργησε να έρθει, καθώς στις 23 Μαΐου του 2025, δηλαδή μόλις δύο μήνες μετά την ερώτηση, με πρωτοβουλία του υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη, κατατέθηκε στη Βουλή και ψηφίστηκε ο νόμος 5202/2025 που διαμορφώνει πλαίσιο ελέγχου για επενδύσεις από αλλοδαπούς σε ολόκληρη την Ελλάδα. O συγκεκριμένος νόμος θέτει υποχρέωση προηγούμενης γνωστοποίησης και έγκρισης για εξαγορές ή αυξήσεις συμμετοχών σε ελληνικές εταιρείες από ξένους επενδυτές όταν αυτές αφορούν «ευαίσθητους» ή «πολύ ευαίσθητους» τομείς.
Η εθνική επιτροπή ελέγχου που αποτελείται υποχρεωτικά από στελέχη των υπουργείων Εξωτερικών και Ανάπτυξης (καθώς και κατά περίσταση των άλλων υπουργείων) έχει την αρμοδιότητα να αξιολογεί αναπτυξιακές επιπτώσεις, εθνική ασφάλεια και δημόσιο συμφέρον στις επενδύσεις αυτές. Πρακτικά, με τον τρόπο αυτό, οι εξαγορές από αλλοδαπούς σε επιχειρήσεις στους πιο ευαίσθητους τομείς μπορούν πλέον να υπόκεινται σε αυστηρότερη εποπτεία, καθυστερήσεις ή και αποκλεισμούς.
Εως τώρα, το ανάχωμα στις εξαγορές από αλλοδαπούς σε παραμεθόριες ζώνες ήταν οι διατάξεις του νόμου 1892/1990, με βάση τον οποίο η αγορά, η σύσταση ή η μεταβίβαση ακινήτων και περιουσιακών στοιχείων σε αυτές τις περιοχές από τρίτους υπηκόους είναι απαγορευμένη εξαρχής και κάθε σχετική δικαιοπραξία που γίνεται χωρίς άδεια είναι άκυρη.
Οι υπήκοοι τρίτων χωρών που σκοπεύουν να αγοράσουν ακίνητα ή να επενδύσουν με νόμιμο τρόπο σε παραμεθόριες ή «στρατηγικές» ζώνες πρέπει να υποβάλουν αίτημα για άδεια στην αρμόδια επιτροπή, η οποία λειτουργεί σε επίπεδο αποκεντρωμένης διοίκησης.
Σε πρακτικό επίπεδο, πάντως, είχε γίνει κοινή πρακτική να καταγράφονται ολοένα περισσότερες εξαγορές από Τούρκους επενδυτές, οι οποίες δεν γίνονται με την παραπάνω διαδικασία. Αντιθέτως, οι επενδυτές συστήνουν ή συμμετέχουν σε εταιρείες με έδρα στη Βουλγαρία (κράτος-μέλος της Ε.Ε.) ή στην Ελλάδα, γεγονός που επιτρέπει την απόκτηση ακινήτων ακόμη και σε περιοχές υψηλής στρατηγικής σημασίας.
Ο 5202/2025 έκλεισε αυτό το νομικό κενό σε επίπεδο επιχειρήσεων. Ο νόμος δεν απαγορεύει γενικά τις επενδύσεις από αλλοδαπούς. Εφαρμόζει όμως υποχρεωτικό έλεγχο σε περίπτωση που η επένδυση γίνεται σε τομέα ή περιοχή που θεωρείται «ευαίσθητη» και ο επενδυτής προέρχεται από τρίτη χώρα ή ελέγχεται από τρίτη χώρα. Οι επενδύσεις χρειάζονται προηγούμενη έγκριση από τη Διυπουργική Επιτροπή και υπόκεινται σε αξιολόγηση με γνώμονα την εθνική ασφάλεια ή τη δημόσια τάξη.
«Θετική πρωτοβουλία»
Οπως επισημαίνει, πάντως, ο Ευρ. Στυλιανίδης, η επαναφορά των ελέγχων σε εξαγορές επιχειρήσεων στην παραμεθόριο είναι μια θετική πρωτοβουλία, όμως το φαινόμενο των αγορών σε μικρές ιδιοκτησίες δεν σταμάτησε. Για τον λόγο αυτό οι βουλευτές ενθαρρύνουν την κυβέρνηση να προχωρήσει σε συμπληρωματική νομοθετική πρωτοβουλία που θα επαναφέρει τους διυπουργικούς ελέγχους και για τη μεταβίβαση μικρών ιδιοκτησιών στις ακριτικές περιοχές.
Η πρωτοβουλία του υπουργείου Αμυνας, λεπτομέρειες της οποίας αναμένεται να παρουσιαστούν μέσα στις επόμενες δύο εβδομάδες, δεν είναι ασύμβατη με το Δίκαιο της Ε.Ε., καθώς σε ευαίσθητες από άποψη εθνικής ασφάλειας περιοχές τα κράτη-μέλη έχουν το δικαίωμα να θεσπίζουν περιορισμούς που δεν θεωρούνται ασύμβατοι με το ευρωπαϊκό κεκτημένο.
