Όλοι αποχαιρέτησαν τη Μαργαρίτα – πού χάθηκε ο Ανδρουλάκης;

Στην τελετή αποχαιρετισμού της Μαργαρίτας Παπανδρέου, που έφυγε γαλήνια το βράδυ της Παρασκευής στο σπίτι του πρωτότοκου γιου της Γιώργου, μαζί με όλη την οικογένεια, βρέθηκε χθες ό,τι απομένει από το πολιτικό σύστημα της Μεταπολίτευσης. Ολόκληρο το ΠΑΣΟΚ, αλλά και ονόματα που παραδοσιακά στέκονταν στην απέναντι όχθη, όπως η Ντόρα Μπακογιάννη, ο Λιβάνιος και ο Νικήτας Κακλαμάνης, ήρθαν να αποτίσουν φόρο τιμής σε μια γυναίκα που, όπως αποδεικνύεται, χωρούσε στη μνήμη όλων -ανεξαρτήτως παρατάξεων.

Μια δυναμική που άφησε ίχνη

Δεν ήταν τυχαία η συρροή. Η Μαργαρίτα δεν ήταν απλώς σύζυγος ενός πρωθυπουργού που έμεινε στην ιστορία· ήταν η γυναίκα που, κατά κοινή παραδοχή, επηρέασε τον Ανδρέα Παπανδρέου σε ζητήματα όπου το ΠΑΣΟΚ πρωτοπόρησε πραγματικά -το κληρονομικό δίκαιο υπέρ των γυναικών, το δικαίωμα διατήρησης του πατρικού ονόματος στον γάμο. Ζητήματα που σήμερα φαίνονται αυτονόητα, τότε ήταν ρήξη.

Η απουσία που μιλά

Κι όμως, ανάμεσα σε όσους στάθηκαν να την αποχαιρετήσουν δεν βρέθηκε ο σημερινός αρχηγός του κόμματος που η ίδια συνέβαλε να διαμορφώσει. Ο Νίκος Ανδρουλάκης απουσίαζε από την τελετή, μια απουσία που δεν έμεινε απαρατήρητη σε έναν χώρο όπου η συμβολική παρουσία στα «μεγάλα ραντεβού» της ιστορικής μνήμης θεωρείται σχεδόν καθήκον. Ίσως να υπήρχε σοβαρή αιτία που δεν έγινε γνωστή -δεν αποκλείεται. Αλλά όταν φίλοι και πολιτικοί αντίπαλοι βρίσκουν χρόνο να σταθούν μπροστά σε ένα φέρετρο και ο επικεφαλής του ΠΑΣΟΚ όχι, το ερώτημα μπαίνει μόνο του.

Η πολιτική νοσταλγία αποδεικνύεται πιο δυνατή από τις κομματικές διαχωριστικές γραμμές, αλλά προφανώς όχι αρκετά δυνατή για να φέρει στο ραντεβού τον διάδοχο του θρόνου. Μήπως τελικά η μνήμη του ΠΑΣΟΚ διαχειρίζεται καλύτερα κάποιους από τη Νέα Δημοκρατία παρά ο ίδιος του ο αρχηγός;