Θαλάσσια πάρκα, ξηρή διπλωματία: η Άγκυρα προχωρά, η Αθήνα ρωτά

Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δεν αρκείται πια στις δηλώσεις περί «Γαλάζιας Πατρίδας». Το σχέδιο επεκτείνεται πλέον νομοθετικά, γεωγραφικά και στρατιωτικά, με στόχο να μετατρέψει τον Λίβανο σε δορυφόρο της Άγκυρας μετά τη διάλυση της UNIFIL, να καλύψει το κενό που αφήνει το Ιράν στην περιοχή και να δημιουργήσει, όπως εκτιμούν αναλυτές, ένα τόξο σουνιτικών χωρών απέναντι στο Ισραήλ. Η επίσκεψη του Λιβανέζου προέδρου Ζ. Αούν στην Άγκυρα στις 30 Ιουλίου —η πρώτη μετά από 17 χρόνια— και η δήλωση Ερντογάν περί «συμμετοχής σε όλες τις πρωτοβουλίες ασφάλειας» στον νότιο Λίβανο μετά την αποχώρηση της διεθνούς δύναμης δεν αφήνουν πολλά περιθώρια παρερμηνείας. Το Τελ Αβίβ έχει ήδη εκφράσει ενόχληση, οι υπουργοί του Νετανιάχου μιλούν ανοιχτά για τουρκική διείσδυση στη νότια Συρία, και η ενεργειακή διάσταση του σχεδίου —συμφωνίες ΑΟΖ με Συρία, Λίβανο, Αίγυπτο και ένα μελλοντικό παλαιστινιακό κράτος, όπως έχει διατυπώσει ο θεωρητικός της «Γαλάζιας Πατρίδας» Τζεμ Γιαϊτζί— δείχνει πόσο μακριά φτάνει η φιλοδοξία.

Σφήνα στο Αιγαίο

Ενώ η Άγκυρα σχεδιάζει την ανατολική Μεσόγειο, δεν ξεχνά και το δικό της προαύλιο. Οι αποφάσεις Ερντογάν για δύο «εθνικά θαλάσσια πάρκα», δημοσιευμένες στην τουρκική Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, περιγράφονται ως ευθεία πρόκληση κατά της Ελλάδας από νομική και στρατηγική άποψη.

Η ανάλυση του λογαριασμού e-Άμυνα δεν αφήνει περιθώρια αμφιβολίας για το πού οδηγεί το πράγμα: τουρκική «σφήνα» ανάμεσα σε Λήμνο και Σαμοθράκη, πλήρης περικύκλωση του Καστελλορίζου, και ένα ρητορικό ερώτημα που η ελληνική πλευρά αποφεύγει να απαντήσει —τι θα γίνει όταν η Άγκυρα επιχειρήσει να ασκήσει επί του πεδίου όσα διεκδικεί στα χαρτιά, π.χ. περιορισμούς σε Έλληνες ψαράδες ή στην πρόσβαση πλοίων στο Καστελλόριζο. Η καταγγελία για «μονομερή και παράνομη ενέργεια» από το υπουργείο Εξωτερικών χαρακτηρίζεται προφανής αλλά ουσιαστικά ανίσχυρη, ενώ η πολιτική των «ήρεμων νερών» και της «Διακήρυξης των Αθηνών», με βασικό εισηγητή τον υπουργό Εξωτερικών Γεώργιο Γεραπετρίτη και πολιτικά υπεύθυνο τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, περιγράφεται ως πολιτική κατευνασμού που αποθρασύνει αντί να αποτρέπει.

Ερώτηση αντί απάντησης

Στη Βουλή των Ευρωπαίων, το ΠΑΣΟΚ επέλεξε τον δρόμο της γραπτής ερώτησης προς την Ύπατη Εκπρόσωπο Κάγια Κάλας.

Ο ευρωβουλευτής Γιάννης Μανιάτης ζητά θεσμική τοποθέτηση από τις Βρυξέλλες και «θεσμική απάντηση» από την ελληνική κυβέρνηση, χαρακτηρίζοντας τα θαλάσσια πάρκα εφαρμογή στο πεδίο ενός αφηγήματος για το οποίο, όπως σημειώνει, το ΠΑΣΟΚ προειδοποιούσε έγκαιρα. Η κίνηση καταγράφεται, αλλά δεν αλλάζει τα δεδομένα επί του χάρτη —μια ερώτηση δεν σταματά μια σφήνα.

Ο πρωθυπουργός που στην πρώτη του τετραετία διαχειρίστηκε τις ελληνοτουρκικές σχέσεις με όρους ισχύος και αποτροπής φαίνεται να έχει αλλάξει σχολή σκέψης στη δεύτερη. Το φθινόπωρο προμηνύεται δύσκολο για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις· αν η πολιτική ηγεσία συνεχίσει να απαντά με ερωτήματα στις Βρυξέλλες αντί με πράξεις στο Αιγαίο, ο κόμπος θα φτάσει στο χτένι νωρίτερα απ’ όσο νομίζει.