«Σπίτι μου» τελειώνει, νέο σχέδιο έρχεται μαζί με τη ΔΕΘ

Στις 31 Αυγούστου σβήνει το «Σπίτι μου ΙΙ», το πρόγραμμα που έδωσε σε πολίτες 25 έως 50 ετών στεγαστικά δάνεια έως 190.000 ευρώ, με το μισό ποσό άτοκο χάρη στο Ταμείο Ανάκαμψης και το άλλο μισό με το επιτόκιο της εκάστοτε τράπεζας. Πριν καν κλείσει ο φάκελος, στα σκαριά βρίσκεται ήδη το «Σπίτι μου ΙΙΙ», με πιο χαλαρά ηλικιακά και εισοδηματικά κριτήρια. Ο χρονισμός δεν είναι τυχαίος: το νέο πρόγραμμα αναμένεται να παρουσιαστεί στη φετινή ΔΕΘ, δηλαδή στη μεγάλη ετήσια βιτρίνα εξαγγελιών του πρωθυπουργού, με τις κάλπες να πλησιάζουν όλο και πιο αισθητά στον ορίζοντα.

Το παρασκήνιο της ΕΑΤ

Πίσω από τη νέα γενιά στεγαστικής στήριξης κρύβεται ένα πρακτικό πρόβλημα: η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα κάθεται πάνω σε αδιάθετους πόρους 2 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης, προορισμένους για νοικοκυριά, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και αγρότες. Το «Σπίτι μου ΙΙΙ» μοιάζει, λοιπόν, λιγότερο με στεγαστικό όραμα και περισσότερο με λύση διαχείρισης αδιάθετου κονδυλίου που πρέπει να απορροφηθεί πριν λήξει η προθεσμία του Ταμείου. Το «πώς» θα σχεδιαστεί το πρόγραμμα μένει το κρίσιμο ερώτημα: αν στοχεύσει σωστά όσους πραγματικά αδυνατούν να αποκτήσουν στέγη, μπορεί να βοηθήσει· αν ανοίξει την κάνουλα σε ευρύτερα εισοδηματικά κλιμάκια, κινδυνεύει απλώς να ξαναφουσκώσει τη ζήτηση —και μαζί της τις τιμές.

Το παράδοξο της ιδιοκτησίας

Το υπόβαθρο πάνω στο οποίο χτίζεται όλη αυτή η συζήτηση είναι αμείλικτο: η Ελλάδα εμφανίζει το υψηλότερο συνολικό κόστος στέγασης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με το κόστος να ξεπερνά το 35,5% του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών, έναντι λίγο κάτω από 20% στον μέσο όρο της ΕΕ-27. Και όλα αυτά σε μια χώρα με αξιοσημείωτο απόθεμα ακινήτων και ποσοστό ιδιοκατοίκησης που αγγίζει το 70%, έστω μειωμένο σε σχέση με το παρελθόν. Το παράδοξο μένει αναπάντητο: πώς μια χώρα «γεμάτη» σπίτια κατάφερε να φτάσει σε στεγαστική κρίση; Και το «Σπίτι μου ΙΙΙ», όσο κι αν ακούγεται καλά λίγο πριν τις κάλπες, θα λύσει πραγματικά το πρόβλημα ή απλώς θα διαχειριστεί επικοινωνιακά την αγωνία όσων ψάχνουν στέγη;