Φεστιβάλ Βενετίας: Ουκρανικές αντιδράσεις για το «DAU» και τη σιωπή του Θεόδωρου Κουρεντζή — «Ο καθένας πληρώνει τις επιλογές του», απαντά ο σκηνοθέτης

Νέες αντιδράσεις και πολιτικές αναταράξεις προκαλεί στο Φεστιβάλ Βενετίας η προβολή της πολυσυζητημένης ταινίας «DAU» του Ιλία Χρζανόφσκι, με το ενδιαφέρον να εστιάζει στη στάση του πρωταγωνιστή Θεόδωρου Κουρεντζή, ο οποίος συνεχίζει να εργάζεται στη Ρωσία χωρίς να έχει καταδικάσει τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Η ένταξη της ταινίας στο πρόγραμμα του φεστιβάλ δέχθηκε σφοδρή κριτική από το υπουργείο Εξωτερικών της Ουκρανίας, κυρίως επειδή ο γεννημένος στην Αθήνα, ελληνορωσικής καταγωγής αρχιμουσικός Θεόδωρος Κουρεντζής ζει και εργάζεται στη Ρωσία -έλαβε τη ρωσική υπηκοότητα το 2014-, διατηρώντας σιγή ιχθύος για την εισβολή του Πούτιν.

The Venice International Film Festival, organized by La Biennale di Venezia, is among the world’s most influential cinematic platforms, and its choices carry real weight in what the international cultural community recognizes and legitimizes.

It is for this reason that the… pic.twitter.com/rU2rUBlVJA

— MFA of Ukraine 🇺🇦 (@MFA_Ukraine) August 17, 2026

Σε συνέντευξη Τύπου στο Λίντο, ο σκηνοθέτης Ιλία Χρζανόφσκι —ο οποίος απαρνήθηκε τη ρωσική υπηκοότητα λόγω της εισβολής και ζει εξόριστος στη Γερμανία— απάντησε στις αιτιάσεις.

«Είναι επιλογή του», δήλωσε για τον Κουρεντζή, συμπληρώνοντας: «Αλλά πιστεύω ότι ο καθένας πληρώνει για τη δική του επιλογή, τη δική του ζωή, το δικό του πεπρωμένο».

Ο Χρζανόφσκι έκανε παραλληλισμό με την υπόθεση του έργου, όπου ο Λεβ Λαντάου πιέζεται να εργαστεί για την ανάπτυξη της πυρηνικής βόμβας και τελικά υποχωρεί.

«Όπως μπορείτε να δείτε στην ταινία, ο κεντρικός χαρακτήρας κάνει επίσης διαφορετικές επιλογές και πληρώνει για τις επιλογές του», σημείωσε.

Ο Κουρεντζής δεν παρέστη στην πρεμιέρα στη Βενετία λόγω «έκτακτης ανάγκης της τελευταίας στιγμής», αναφέρει ο Guardian, ωστόσο ο σκηνοθέτης ανέφερε ότι διατηρεί επαφή μαζί του, αποκαλώντας τον «έναν από τους μεγαλύτερους αρχιμουσικούς της εποχής μας».

Ερωτηθείς για τη δική του θέση σχετικά με την εξέλιξη του πολέμου, ο Χρζανόφσκι τόνισε: «Το μόνο που μπορώ να ευχηθώ είναι ειρήνη και επιτυχία στην ουκρανική κυβέρνηση, ώστε να πετύχει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, να σώσει τη χώρα και να κερδίσει αυτόν τον πόλεμο».

‘DAU’ Director Ilya Khrzhanovsky Responds to Ukraine Backlash at Venice: I Wish for the Ukrainian Government to ‘Save the Country and Win This War’ https://t.co/Z0hkwNsAe6

— Variety (@Variety) September 9, 2026

Ένα «σταλινικό Truman Show» με καταγγελίες

Το «DAU», διάρκειας 3,5 ωρών, που αφηγείται τη ζωή του νομπελίστα φυσικού Λεβ Λαντάου, ήταν ένα εξαιρετικά αμφιλεγόμενο εγχείρημα πολύ πριν εισβάλουν τα ρωσικά τανκς στην Ουκρανία.

Ξεκίνησε το 2006 ως συμβατική βιογραφία και γυρίστηκε μεταξύ 2008 και 2011 στο Χάρκοβο της Ουκρανίας, εξελισσόμενο σε ένα γιγαντιαίο πειραματικό πρόγραμμα performance art με 400 βασικούς ρόλους και περίπου 10.000 βοηθητικούς ηθοποιούς.

Ορισμένοι κριτικοί το παρομοίασαν με ένα «σταλινικό Truman Show», ένα αμφιλεγόμενο αμάλγαμα καλλιτεχνικής φιλοδοξίας και εξαντλητικού πειραματισμού.

Καταγγελίες για ανάρμοστη συμπεριφορά στα παρασκήνια συνοδεύουν το πρότζεκτ για περισσότερο από μία δεκαετία, με αναφορές ότι «πράκτορες της KGB» στο σετ —τους οποίους υποδύονταν πραγματικά πρώην στελέχη της υπηρεσίας— είχαν την άδεια να ελέγχουν και να τιμωρούν το υπόλοιπο καστ.

Ο συγγραφέας Μάικλ Ίντοφ, ένας από τους λίγους δημοσιογράφους που βρέθηκαν στα γυρίσματα, είχε περιγράψει το 2011 στο περιοδικό GQ τον Χρζανόφσκι ως «παράφρονα».

Στη Βενετία, ο Χρζανόφσκι ανέφερε ότι άφησε ανέπαφο το υλικό των 700 ωρών που κινηματογραφήθηκε στο Χάρκοβο από το τέλος των γυρισμάτων έως το 2023, προκειμένου να αφοσιωθεί σε παράλληλα εικαστικά πρότζεκτ της σειράς DAU.

Τα πειραματικά φιλμ «DAU. Natasha» και «DAU. Degeneratsiya» είχαν προβληθεί στο Φεστιβάλ Βερολίνου το 2020, ωστόσο ο Χρζανόφσκι χαρακτήρισε τη τρίωρη ταινία που παρουσιάστηκε στη Βενετία ως τη «μητέρα ταινία» του όλου εγχειρήματος.

To IndieWire, στην κριτική του για την ταινία, γράφει πως ο Κουρεντζής ενσαρκώνει τον Λαντάου με μια αμηχανία που μετατρέπεται σε απρόβλεπτη ζωτικότητα, η οποία πλαισιώνεται από μια χαοτική αλληλουχία ήχων και εικόνων στο ξεκίνημα. Η προσέγγιση είναι ενοχλητική επειδή έτσι σχεδιάστηκε, αλλά η επανάληψή της σπάνια γειώνει το κοινό σε μια σαφή ψυχολογική κατάσταση (σε αντίθεση με τις εφιαλτικές εικόνες του «Oppenheimer»).

Το «Dau» διαθέτει την ποιότητα και τη βαριά υφή ενός μεγάλου ιστορικού δράματος. Είναι πάντα ενδιαφέρον στην όψη — αν και όχι απαραίτητα καθηλωτικό.

Από «εθνικός σκηνοθέτης» σε «προδότης»

Όλα τα γυρίσματα του «DAU» στην Ουκρανία πραγματοποιήθηκαν μεταξύ 2008 και 2011, πάνω από μία δεκαετία πριν από την πλήρους κλίμακας ρωσική εισβολή το 2022.

Εκείνη την περίοδο, οι ελληνορωσικές και ρωσοουκρανικές πολιτιστικές συνεργασίες όχι μόνο ήταν συνηθισμένες, αλλά ενθαρρύνονταν ενεργά, με τις συμπαραγωγές να λαμβάνουν τακτικά χρηματοδότηση και από τις δύο χώρες, σημειώνει το Hollywoord Reporter.

Inside ‘DAU,’ the 20-Year Soviet Simulation That Became Cinema’s Strangest Ghost Story https://t.co/jZIXWrk34C

— The Hollywood Reporter (@THR) September 8, 2026

Παράλληλα, ο Σεργκέι Αντόνιεφ, ο κύριος ιδιώτης χρηματοδότης του πρότζεκτ, είχε αποχωρήσει χρόνια πριν του επιβληθούν κυρώσεις από την Ουκρανία το 2022 και στη συνέχεια από τις ΗΠΑ το 2023 για τις διασυνδέσεις του με τον Βλαντίμιρ Πούτιν.

«Όταν ξεκινήσαμε να κάνουμε αυτό το πρότζεκτ, ήταν μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα», σημειώνει ο σκηνοθέτης. «Οι ρωσοουκρανικές συμπαραγωγές βρίσκονταν παντού. Ο κόσμος μετακινούνταν από τη μία χώρα στην άλλη. Η πραγματικότητα ήταν εντελώς διαφορετική».

Η προσωπική θέση του Χρζανόφσκι απέναντι στη Ρωσία άλλαξε εξίσου δραματικά. Σύμφωνα με το Hollywood Reporter, ο ίδιος απαρνήθηκε τη ρωσική υπηκοότητα ως διαμαρτυρία για την εισβολή και κατέχει πλέον βρετανικό, γερμανικό και ισραηλινό διαβατήριο.

Μαζί με τον δημοσιογράφο Μιχαήλ Ζίγκαρ ίδρυσε το Ίδρυμα XZ για την καταπολέμηση της ρωσικής προπαγάνδας, διακωμωδώντας τον χαρακτηρισμό της εισβολής από τον Πούτιν ως «ειδική επιχείρηση».

Ως αποτέλεσμα, οι ρωσικές αρχές τον κατέταξαν στους «ξένους πράκτορες». Στη Ρωσία, ο Αντρέι Λουγκοβόι, μέλος της Δούμας και πρώην πράκτορας της KGB, τον αποκάλεσε «αρχιπροδότη» και τον κατηγόρησε για «σαμποτάζ κατά της Ρωσίας».