Από τον θάνατο του Μαζωνάκη στο κρεβάτι του υπνοθεραπευτή: Η συνεδρία, τα όριά της και τι πραγματικά συμβαίνει στην ύπνωση

Ο ξαφνικός θάνατος του Γιώργου Μαζωνάκη έχει ανοίξει μια σειρά από ερωτήματα γύρω από τις τελευταίες ώρες της ζωής του και τα πρόσωπα που βρέθηκαν, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, στο περιβάλλον της υπόθεσης. Ανάμεσά τους βρίσκεται πλέον και ο υπνοθεραπευτής Νάσος Κομιανός, καθώς, σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά τις τελευταίες μέρες, η γιατρός που ερευνάται για τον θάνατο του τραγουδιστή είχε επικοινωνία μαζί του και του είχε στείλει φωτογραφία του Μαζωνάκη από το ιατρείο. Ο ίδιος έχει δώσει τη δική του εκδοχή για την επικοινωνία τους και πρόκειται να καταθέσει στις Αρχές.

Η παρουσία, λοιπόν, της υπνοθεραπείας στην επικαιρότητα φέρνει στο προσκήνιο μια πρακτική για την οποία εξακολουθούν να υπάρχουν πολλοί μύθοι. Τι ακριβώς συμβαίνει όταν ένας άνθρωπος μπαίνει σε ύπνωση; Κοιμάται πραγματικά; Παραδίδει τον έλεγχο στον υπνοθεραπευτή; Μπορεί να θυμηθεί πράγματα που έχει ξεχάσει; Και τελικά, μέχρι πού φτάνουν τα όρια μιας τέτοιας συνεδρίας;

Ο θάνατος του Μαζωνάκη φέρνει στο προσκήνιο την… ύπνωση

Παρά την εικόνα που έχει δημιουργηθεί μέσα από ταινίες, τηλεοπτικές εκπομπές και θεάματα, η ύπνωση δεν είναι ένας βαθύς ύπνος ούτε μια κατάσταση κατά την οποία κάποιος παύει να έχει επίγνωση. Η Mayo Clinic περιγράφει την ύπνωση ως μια κατάσταση αυξημένης χαλάρωσης και συγκέντρωσης, κατά την οποία το άτομο γίνεται περισσότερο δεκτικό σε υποβολές που σχετίζονται με αλλαγές στη συμπεριφορά. Ωστόσο, δεν χάνει τον έλεγχο των πράξεών του και συνήθως παραμένει ενήμερο για όσα συμβαίνουν.

Μια συνεδρία συνήθως ξεκινά με συζήτηση για τον στόχο της διαδικασίας. Στη συνέχεια ο θεραπευτής χρησιμοποιεί ήρεμο λόγο, επαναλήψεις, νοητικές εικόνες και τεχνικές χαλάρωσης, ώστε το άτομο να επικεντρωθεί περισσότερο εσωτερικά. Όταν ολοκληρωθεί η διαδικασία, η επιστροφή στην πλήρη εγρήγορση γίνεται σταδιακά.

Μπορεί ο υπνοθεραπευτής να ελέγξει το μυαλό;

Εδώ βρίσκεται ίσως ο μεγαλύτερος μύθος γύρω από την ύπνωση. Η αυξημένη δεκτικότητα σε υποβολές δεν σημαίνει ότι ο άνθρωπος μετατρέπεται σε «μαριονέτα». Σύμφωνα με τη Mayo Clinic, η ύπνωση δεν οδηγεί σε απώλεια ελέγχου της συμπεριφοράς. Παράλληλα, η επιστημονική βιβλιογραφία που έχει δημοσιεύσει η American Psychological Association επισημαίνει ότι η πεποίθηση πως κάποιος υπό ύπνωση χάνει τη θέλησή του ή λειτουργεί αυτόματα αποτελεί παρανόηση.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η διαδικασία είναι χωρίς όρια. Η ύπνωση μπορεί να προκαλέσει σε ορισμένους ανθρώπους παροδικές ενοχλήσεις, όπως ζάλη, πονοκέφαλο, ναυτία, υπνηλία, άγχος ή δυσφορία, ενώ δεν θεωρείται κατάλληλη για όλους.

Το μεγάλο ερώτημα: μπορεί να «ξεκλειδώσει» αναμνήσεις;

Είναι ίσως το πιο μυστηριώδες κομμάτι της υπνοθεραπείας και ταυτόχρονα εκείνο που χρειάζεται τη μεγαλύτερη προσοχή. Η ύπνωση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μηχανή ανάκτησης χαμένων αναμνήσεων. Η APA έχει επισημάνει ότι η ύπνωση δεν αποτελεί αξιόπιστη μέθοδο για τη βελτίωση της μνήμης και ότι μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο δημιουργίας ψευδών αναμνήσεων, οι οποίες μάλιστα μπορεί να βιώνονται από το άτομο με μεγάλη βεβαιότητα.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία όταν η διαδικασία χρησιμοποιείται για να αναζητηθούν υποτιθέμενα γεγονότα από την παιδική ηλικία ή τραυματικές εμπειρίες. Μια εικόνα ή μια αφήγηση που εμφανίζεται κατά τη διάρκεια της ύπνωσης δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη ότι το γεγονός συνέβη πραγματικά.

Πού χρησιμοποιείται η υπνοθεραπεία

Η ύπνωση έχει μελετηθεί ως συμπληρωματική προσέγγιση για τη διαχείριση του πόνου, του άγχους και του στρες, ενώ έχει χρησιμοποιηθεί επίσης σε ορισμένα προβλήματα ύπνου, στη διακοπή του καπνίσματος και σε συγκεκριμένες καταστάσεις όπως το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου. Η αποτελεσματικότητά της όμως δεν είναι ίδια για κάθε πρόβλημα και δεν αντικαθιστά αυτομάτως τις καθιερωμένες θεραπείες.

Γι’ αυτό και η επιλογή του ανθρώπου που πραγματοποιεί μια τέτοια συνεδρία έχει σημασία. Η Mayo Clinic συστήνει να ελέγχεται η εκπαίδευση, η πιστοποίηση και το επαγγελματικό υπόβαθρο του ανθρώπου που παρέχει την υπηρεσία και να είναι ξεκάθαρο για ποιον σκοπό χρησιμοποιείται η ύπνωση.

Έτσι, πίσω από την εικόνα του «υπνωτιστή» που με μια φράση μπορεί να κάνει κάποιον να κοιμηθεί ή να αποκαλύψει τα βαθύτερα μυστικά του, υπάρχει μια πολύ πιο σύνθετη διαδικασία. Και ίσως το σημαντικότερο είναι να ξεχωρίζει κανείς τι αποτελεί πραγματική θεραπευτική τεχνική, τι είναι προσωπική μέθοδος κάθε επαγγελματία και τι ανήκει περισσότερο στη σφαίρα του μύθου.