Κβαντική ιατρική: Τι πραγματικά είναι, γιατί στερείται επιστημονικής τεκμηρίωσης και ποιοι κίνδυνοι υπάρχουν για τους ασθενείς

Η κβαντική ιατρική βρέθηκε στο επίκεντρο μετά την υπόθεση του θανάτου του Γιώργου Μαζωνάκη. Μαζί της αναδείχθηκαν τόσο οι δυνητικά επικίνδυνες και επιστημονικά ατεκμηρίωτες μέθοδοι που χρησιμοποιούνταν στο ιατρείο της οδού Καρνεάδου, στο Κολωνάκι, όσο και ευρύτερες πρακτικές και ισχυρισμοί που μπορεί να παραπλανούν τους πολίτες, υποσχόμενοι διάγνωση ή θεραπεία με «βιοσυντονισμό», «κβαντική ιατρική», «βιοχημική εξισορρόπηση» και «νευρο-κβαντική εξισορρόπηση».

Τι βρίσκεται, λοιπόν, πίσω από τον όρο «κβαντική ιατρική», ο οποίος επανήλθε στην επικαιρότητα εξαιτίας του θανάτου του Γιώργου Μαζωνάκη μέσα στο ιατρείο της Καρνεάδου; Προτού δοθεί απάντηση, είναι απαραίτητη μια ουσιώδης επισήμανση: το γεγονός ότι υπάρχουν συσκευές βιοσυντονισμού σε χώρους όπου παρέχονται υπηρεσίες δεν αποδεικνύει, από μόνο του, παράνομη χρήση τους.

Ανάμεσα στην αυθεντική επιστημονική γνώση και στην επιστράτευση επιστημονικών όρων για αποπροσανατολισμό και οικονομική εξαπάτηση υπάρχει μια λεπτή διαχωριστική γραμμή. Στο πεδίο που αποκαλείται «κβαντική ιατρική», τα όρια θολώνουν ακόμη περισσότερο, επειδή έννοιες όπως «κβαντική ενέργεια», «βιοπεδίο», «συχνότητες» και «βιοσυντονισμός» δεν γίνονται εύκολα αντιληπτές από τον μέσο πολίτη.

Μεταξύ των αρχικών ευρημάτων από τους ελέγχους της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας σε φορείς παροχής υπηρεσιών υγείας ήταν μία συσκευή βιοσυντονισμού, καθώς και τρία μηχανήματα τα οποία, όπως ανέφερε η πάροχος, χρησιμοποιούνταν για «κβαντική βιοανάδραση». Ποια λειτουργία επιτελούν στην πραγματικότητα και πόσες από τις συγκεκριμένες πρακτικές διαθέτουν επιστημονική τεκμηρίωση;

Ποιες από αυτές αξιοποιούνται ως «εργαλείο» εκμετάλλευσης, προσφέροντας υποσχέσεις που ξεκινούν από τον εντοπισμό οργανικών διαταραχών και φτάνουν μέχρι τον «ολικό επανασυντονισμό» του ανθρώπινου οργανισμού;

Κβαντική φυσική και ιατρική: Ποια είναι η σύνδεση

Η σύνδεση, ή αλλιώς το «άλμα», από την κβαντική φυσική (κβαντομηχανική) προς την ιατρική βασίζεται σε έναν μηχανισμό για τον οποίο δεν έχουν παρουσιαστεί επαρκείς αποδείξεις.

Αφετηρία της «κβαντικής ιατρικής» αποτέλεσε μια υπαρκτή επιστημονική διαπίστωση: ο ανθρώπινος οργανισμός συνιστά ένα βιολογικό σύστημα εξαιρετικής πολυπλοκότητας, μέσα στο οποίο εξελίσσονται φαινόμενα ηλεκτρικής, χημικής και ηλεκτρομαγνητικής φύσης.

Παρ’ όλα αυτά, κάποιες επιστημονικές ερμηνείες που μοιάζουν λογικές δεν θεμελιώνονται σε σαφή και συγκεκριμένα επιστημονικά δεδομένα.

Όσοι εμπορεύονται υπηρεσίες που βασίζονται σε μηχανήματα βιοσυντονισμού, γνωστά και ως «quantum biofeedback», ισχυρίζονται ότι κάθε σώμα διαθέτει ένα είδος ενεργειακού αποτυπώματος με εξατομικευμένα χαρακτηριστικά. Κατά τον συγκεκριμένο ισχυρισμό, μια ασθένεια εμφανίζεται πρώτα ως διαταραχή αυτών των «συχνοτήτων», την οποία οι ειδικές συσκευές υποτίθεται ότι έχουν τη δυνατότητα να εντοπίσουν και κατόπιν να «διορθώσουν».

Με βάση αυτό το σκεπτικό, στο μηχάνημα αποδίδονται δυνατότητες διάγνωσης ή θεραπείας, αντί η χρήση του να παραμένει σε μια εφαρμογή ευεξίας ή χαλάρωσης, που αποτελεί και την πραγματική λειτουργία του.

Συσκευές βιοσυντονισμού: Η πραγματική λειτουργία τους

Όπως προκύπτει από τις επιστημονικά τεκμηριωμένες μελέτες, η παραγωγή ενός σήματος από μια συσκευή δεν αρκεί, είτε αυτό είναι ηλεκτρικό είτε ηλεκτρομαγνητικό. Πρέπει να τεκμηριωθούν ο σαφής βιολογικός στόχος του συγκεκριμένου σήματος, ο τρόπος με τον οποίο δρα και, εντέλει, ένα αποτέλεσμα με κλινική σημασία. Μέχρι σήμερα κάτι τέτοιο δεν έχει αποδειχθεί. Η χρήση της λέξης «κβαντικό» δεν συνιστά απόδειξη.

Σε θεμελιώδη κλίμακα, η κβαντική μηχανική εξηγεί πώς συμπεριφέρονται η ακτινοβολία και η ύλη. Αυτό, όμως, δεν της προσδίδει θεραπευτικές ιδιότητες, πόσο μάλλον τη δυνατότητα να παρουσιάζεται κάθε νόσος ως «λανθασμένη συχνότητα» και να αντιμετωπίζεται κάθε οργανισμός με τον ανάλογο «επανασυντονισμό».

Γι’ αυτόν τον λόγο, οι επιστήμονες έδωσαν στο φαινόμενο τον χαρακτηρισμό «κβαντικό μυστικισμό». Πρόκειται για τη μεταφορά υπαρκτών εννοιών της φυσικής σε ένα τελείως διαφορετικό πεδίο, δίχως να έχει αποδειχθεί ότι διατηρούν εκεί την ίδια σημασία.

Η υπέρθεση, η κβαντική συνεκτικότητα και η κβαντική διεμπλοκή αποτελούν υπαρκτά φαινόμενα της φυσικής. Η ύπαρξή τους, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι προσφέρουν μια γενική εξήγηση για την εκδήλωση λοιμώξεων, αυτοάνοσων νοσημάτων ή καρκίνου.

Με απλά λόγια, μια θεραπευτική υπόθεση δεν γίνεται πραγματική θεραπεία μόνο και μόνο επειδή κάποιος χρησιμοποιεί τον όρο «κβαντικό».

Βιοπεδίο: Τι δείχνουν πραγματικά οι έρευνες

Πρέπει να επισημανθεί ότι υπάρχει επιστημονική βιβλιογραφία γύρω από τις αποκαλούμενες biofield therapies. Δημοσιευμένες έρευνες και συστηματικές ανασκοπήσεις έχουν εξετάσει κατά πόσο τέτοιου είδους παρεμβάσεις μπορούν να επιδράσουν σε συμπτώματα, όπως το άγχος και ο πόνος, ή να συμβάλουν στην ευεξία.

Μία τέτοια ανασκόπηση διαπίστωσε ότι υπήρχαν ενδείξεις για κάποια οφέλη ως προς τη διαχείριση συμπτωμάτων, μεταξύ των οποίων ο πόνος, όχι όμως για την αντιμετώπιση ασθενειών. Παράλληλα, τόνισε την ανάγκη για ευρύτερη διερεύνηση, μέσα από μελέτες μεγαλύτερης κλίμακας και υψηλότερης ποιότητας.

Τουλάχιστον ασαφείς παραμένουν οι ισχυρισμοί ότι μια συσκευή είναι σε θέση να διαγνώσει καρκίνο, να αναγνωρίσει «ενεργειακές διαταραχές» προτού παρουσιαστούν παθολογικά ευρήματα ή να θεραπεύσει κάποια οργανική νόσο.

Άλλο πράγμα αποτελεί η μελέτη μιας ενδεχόμενης επίδρασης στην ευεξία ή στη διαχείριση του άγχους και εντελώς διαφορετικό η υποκατάσταση μιας πραγματικής ιατρικής θεραπείας ή διάγνωσης.

Η συσκευή Healy και οι αδυναμίες της μετά-ανάλυσης

Ενδεικτική είναι η περίπτωση της συσκευής Healy, για την οποία εκπονήθηκε μετά-ανάλυση που περιλάμβανε οκτώ μελέτες. Στην εργασία καταγράφηκαν θετικές επιδράσεις σε δείκτες που αφορούν την ευεξία.

Όλες οι μελέτες, ωστόσο, είχαν διεξαχθεί από το Τμήμα έρευνας και ανάπτυξης της εταιρείας που κατασκευάζει το μηχάνημα. Οι συγγραφείς επισήμαναν ότι δεν εντοπίστηκαν ανεξάρτητες μελέτες για την επιβεβαίωση των αποτελεσμάτων, ενώ οι ερευνητές παραδέχθηκαν παράλληλα πως οι μηχανισμοί στους οποίους βασίζονταν αυτά παρέμεναν ασαφείς.

Το στοιχείο αυτό δεν αποδεικνύει από μόνο του ότι η συσκευή βιοανάδρασης «δεν είναι αποτελεσματική». Δείχνει, όμως, ότι τα διαθέσιμα στοιχεία δεν επαρκούν ώστε ένας εμπορικός ισχυρισμός να αναγνωριστεί ως καθιερωμένη θεραπεία στην ιατρική.

Κβαντική βιολογία: Υπαρκτό πεδίο σε πρώιμο στάδιο

Ως πραγματικό ερευνητικό πεδίο, η κβαντική βιολογία διερευνά αν τα κβαντικά φαινόμενα επιτελούν κάποια λειτουργία μέσα στα βιολογικά συστήματα. Μεταξύ άλλων, το πεδίο που φέρει την ονομασία «κβαντική βιολογία» μελετά κατά πόσο τέτοια φαινόμενα έχουν ουσιαστική συμβολή στη φωτοσύνθεση, στον εντοπισμό μαγνητικών πεδίων από κάποια πτηνά, καθώς και σε άλλες διεργασίες της βιολογίας.

Για παράδειγμα, στη φωτοσύνθεση έχουν καταγραφεί κβαντικές διεργασίες οι οποίες συνδέονται με τον τρόπο μεταφοράς της ενέργειας.

Πρόκειται για υπαρκτή έρευνα, η οποία εντάσσεται, όμως, στην πειραματική βιοφυσική, και πρέπει να περάσει ακόμη από δεκάδες στάδια προτού μετατραπεί σε ιατρική εφαρμογή — εφόσον τελικά συμβεί αυτό. Συνεπώς, σήμερα δεν υφίσταται καμία ακλόνητη απόδειξη ότι μια ασθένεια μπορεί να θεραπευτεί όταν κάποιος φορά μια συσκευή η οποία υποτίθεται πως «επαναφέρει τις κβαντικές συχνότητες» του σώματός του.

Η πραγματικότητα, πάντως, δεν εμποδίζει την προώθηση τέτοιων ισχυρισμών μέσω του μάρκετινγκ.

Οι πραγματικές εφαρμογές της κβαντικής φυσικής στην ιατρική

Στην πυρηνική ιατρική, η σύγχρονη ιατρική τεχνολογία χρησιμοποιεί ήδη στην πράξη την κβαντική φυσική.

Η τομογραφία εκπομπής ποζιτρονίων (PET) στηρίζεται σε φαινόμενο της σωματιδιακής φυσικής: όταν ένα ποζιτρόνιο έρθει σε επαφή με ένα ηλεκτρόνιο, τα δύο σωματίδια εξαϋλώνονται και εκπέμπουν φωτόνια γάμμα. Ο τομογράφος ανιχνεύει αυτά τα φωτόνια, επιτρέποντας την απεικόνιση των μεταβολικών διεργασιών που συντελούνται στο εσωτερικό του σώματος.

Σε βασικές αρχές της κβαντικής φυσικής στηρίζεται, επίσης, η λειτουργία των ιατρικών laser.

Η κρίσιμη διαφορά είναι ότι οι συγκεκριμένες εφαρμογές διαθέτουν κλινική τεκμηρίωση και χρησιμοποιούνται για απολύτως προσδιορισμένους ιατρικούς σκοπούς.

Ο ουσιαστικός κίνδυνος για τους ασθενείς

Δεν θα υπήρχε κανένα ζήτημα αν οι συσκευές βιοανάδρασης περιορίζονταν σε μία συνεδρία χαλάρωσης ή λειτουργούσαν συμπληρωματικά για την ενίσχυση της ευεξίας, ανεξάρτητα από το αν οι σχετικοί ισχυρισμοί είναι αληθείς ή όχι.

Ο κίνδυνος προκύπτει από τη στιγμή που μια ανάλογη πρακτική προβάλλεται ως υποκατάστατο της διάγνωσης ή της θεραπείας από την ιατρική.

Αυτό συμβαίνει όταν ένας ασθενής καταφεύγει σε μια μη τεκμηριωμένη μέθοδο, έχοντας πειστεί ότι κάποια συσκευή είναι σε θέση να «διαβάσει» ή να «διορθώσει» την ασθένειά του. Αν αναβάλλει, εξαιτίας αυτής της πεποίθησης, μια βιοψία, ένα χειρουργείο, τη λήψη αντιβιοτικών ή μια αποδεδειγμένα αποτελεσματική αντικαρκινική αγωγή.

Η διακοπή μιας πραγματικής θεραπείας ή η καθυστέρηση στην εφαρμογή της μπορεί να είναι καταστροφική για τον ασθενή.

Αυτό ακριβώς το «κενό» δεν κατόρθωσε να αναγνωρίσει εγκαίρως η πολιτεία στην υπόθεση του Γιώργου Μαζωνάκη, αλλά πιθανόν και σε άλλες αντίστοιχες περιπτώσεις πολιτών που δεν έγιναν ποτέ γνωστές.

Πηγή: iatropedia.gr