Σούπερ μάρκετ: Οι τιμές στα προϊόντα παραμένουν υψηλές παρά τη «συμφωνία κυρίων» για χαμηλά επίπεδα

Η ακρίβεια στα σούπερ μάρκετ εξακολουθεί να προκαλεί ανησυχία στους καταναλωτές, οι οποίοι διαπιστώνουν καθημερινά αυξήσεις στις τιμές προϊόντων καθημερινής χρήσης, παρότι βρίσκεται σε εφαρμογή η «Εθνική  Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών».

Στα ελληνικά νοικοκυριά, η ακρίβεια παραμένει στο επίκεντρο της συζήτησης, παρά τη συμφωνία της κυβέρνησης με τις αλυσίδες σούπερ μάρκετ και τη βιομηχανία για μέση μείωση τιμών άνω του 9% σε περισσότερα από 1.740 προϊόντα. Το μέτρο εφαρμόζεται από τις 31 Αυγούστου και προβλέπεται να προχωρήσει στην επόμενη φάση του, με νέους κωδικούς προϊόντων.

Παραμένει ανοιχτό το ερώτημα κατά πόσο η εθελοντική αυτή «συμφωνία κυρίων» από τις επιχειρήσεις –12 αλυσίδες σούπερ μάρκετ, 100 προμηθευτικές επιχειρήσεις και τρεις αλυσίδες παιχνιδιών και σχολικών ειδών– θα αποδώσει το αναμενόμενο αποτέλεσμα, δηλαδή τον περιορισμό του κόστους για τους καταναλωτές.

Αυξήσεις τιμών στα προϊόντα τον Αύγουστο

Παρότι ο τελικός απολογισμός θα γίνει αργότερα, ο έλεγχος συγκεκριμένων τιμών στα ράφια του λιανεμπορίου δίνει μια ανομοιογενή εικόνα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι τιμές όχι μόνο δεν έμειναν αμετάβλητες μετά την έναρξη της πρωτοβουλίας, αλλά κατέγραψαν και αισθητές αυξήσεις.

Τα δεδομένα της ΕΛΣΤΑΤ επιβεβαιώνουν, εξάλλου, ότι η πίεση στις τιμές δεν έχει εξαφανιστεί. Τον Αύγουστο του 2026 ο γενικός πληθωρισμός ανήλθε σε 3,8%, ενώ στην κατηγορία «Διατροφή και μη αλκοολούχα ποτά» οι τιμές ήταν αυξημένες κατά 0,9% συγκριτικά με τον Αύγουστο του 2025.

«Η συμφωνία δεν τηρήθηκε»

Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, ο Απόστολος Ραυτόπουλος, πρόεδρος της Ένωσης Εργαζομένων Καταναλωτών Ελλάδας, εκτιμά ότι η συμφωνία μεταξύ των εμπλεκόμενων μερών δεν υλοποιήθηκε στην πράξη. Όπως είπε, είχε προηγηθεί σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου σε ανώτατο επίπεδο, στην οποία συμμετείχαν βιομηχανίες τροφίμων, πολυεθνικές εταιρείες, η Ένωση Ελληνικών Σούπερ Μάρκετ, το υπουργείο Ανάπτυξης, η Γενική Γραμματεία Καταναλωτή και εκπρόσωποι της αγοράς.

Κατά τον ίδιο, η αρχική συμφωνία προέβλεπε ότι οι τιμές σε τρόφιμα και είδη πρώτης ανάγκης θα έμεναν σταθερές επί δύο μήνες, τον Ιούλιο και τον Αύγουστο.

Έπειτα, από τις 31 Αυγούστου, ημερομηνία έναρξης της πρωτοβουλίας, μέχρι τις 31 Οκτωβρίου και, για αρκετά προϊόντα, μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου, οι τιμές θα παρέμεναν στα επίπεδα της 27ης Αυγούστου, ώστε από εκείνο το σημείο να αρχίσει η μείωσή τους.

Το τρίτο σκέλος της συμφωνίας, κατά τον κ. Ραφτόπουλο, ήταν η άρση του πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους. Ο ίδιος ανέφερε ότι αυτό υπήρξε το μοναδικό μέρος της συμφωνίας που τελικά εφαρμόστηκε.

Επιπλέον, υποστήριξε ότι πραγματοποιήθηκε έρευνα στην αγορά, προκειμένου να εξεταστεί αν η συμφωνία τηρήθηκε κατά τις πρώτες 24 ημέρες εφαρμογής της πρωτοβουλίας.

Όπως δήλωσε, στα μεγάλα σούπερ μάρκετ υπολογίζονται περίπου 50.000 κωδικοί τροφίμων και ειδών πρώτης ανάγκης, ενώ στις πολύ μεγάλες μονάδες ο αριθμός ξεπερνά τις 70.000. Επομένως, οι περίπου 1.740 κωδικοί της πρωτοβουλίας αποτελούν μικρό μέρος του συνόλου. Παράλληλα, σημείωσε ότι οι μεγάλες αλυσίδες διαθέτουν καθημερινά περισσότερα από 3.500 έως 4.000 προϊόντα σε προσφορά.

Η έρευνα κατέληξε ότι σε αρκετές περιπτώσεις προϊόντα είχαν χαμηλότερη τιμή πριν από την ένταξή τους στην πρωτοβουλία και εν συνεχεία συμπεριλήφθηκαν σε αυτήν με υψηλότερη τιμή, η οποία μάλιστα αυξήθηκε ακόμη περισσότερο.

«Πέταξε» η τιμή του κοτόπουλου

Ενδεικτική είναι η περίπτωση επώνυμου κοτόπουλου σε μεγάλη αλυσίδα σούπερ μάρκετ. Από τα στοιχεία που εξετάστηκαν προκύπτει ότι στις 27 Αυγούστου η τιμή του ήταν 6,56 ευρώ και παρέμεινε ίδια στις 31 Αυγούστου, όταν άρχισε η πρωτοβουλία.

Ωστόσο, στις 24 Σεπτεμβρίου η τιμή του είχε ανέλθει στα 8,31 ευρώ. Έτσι, σε διάστημα μικρότερο του ενός μήνα, σημειώθηκε αύξηση 1,75 ευρώ, δηλαδή 26,7%.

Παρόμοια είναι η εικόνα που καταγράφει το ιστορικό τιμών της πλατφόρμας «Πόσο Κάνει» για ένα άλλο τυποποιημένο προϊόν. Πριν την έναρξη της πρωτοβουλίας κόστιζε 1,88 ευρώ, στις 27 Αυγούστου η τιμή του είχε διαμορφωθεί στα 2,04 ευρώ και στις 31 Αυγούστου εξακολουθούσε να βρίσκεται στα 2,04 ευρώ.

Στις 24 Σεπτεμβρίου, πάντως, η τιμή είχε ανέλθει στα 3,14 ευρώ. Σε σύγκριση με την τιμή της 31ης Αυγούστου, αυτό αντιστοιχεί σε αύξηση 1,10 ευρώ ή 53,9% .

Αυξήσεις στις τιμές των αυγών

Στα αυγά η εξέλιξη παρουσιάζει διαφορετική εικόνα. Η τιμή στις 27 Αυγούστου ανερχόταν σε 2,92 ευρώ, στις 31 Αυγούστου μειώθηκε στα 2,85 ευρώ και στις 24 Σεπτεμβρίου έφτασε τα 2,94 ευρώ. Συνεπώς, έναντι της τιμής κατά την έναρξη της πρωτοβουλίας, προκύπτει αύξηση 9 λεπτών ή 3,2%.

Οι τρεις συγκεκριμένες περιπτώσεις δεν αρκούν για να εξαχθεί συνολικό συμπέρασμα σχετικά με την «Εθνική Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών». Καταγράφουν, ωστόσο, διαφορετικές διακυμάνσεις σε επιμέρους κωδικούς μετά την εφαρμογή της.

Ο πρόεδρος της Ένωσης Εργαζομένων Καταναλωτών Ελλάδας, μιλώντας στο newsit.gr, διατυπώνει έντονες επιφυλάξεις για την αποτελεσματικότητα του μέτρου και το χαρακτηρίζει ακόμη μία προσωρινή παρέμβαση με συγκεκριμένη ημερομηνία λήξης. Όπως εξήγησε, η πρωτοβουλία τού φέρνει στον νου το «καλάθι του νοικοκυριού», το οποίο, κατά την εκτίμησή του, επίσης δεν προσέφερε ουσιαστική ανακούφιση στους καταναλωτές.

Εθελοντική συμφωνία χωρίς δεσμευτικό χαρακτήρα

Όπως ανέφερε, κάθε μικρό όφελος για τον καταναλωτή είναι καλοδεχούμενο, εξέφρασε όμως την άποψη ότι ο εθελοντικός χαρακτήρας της πρωτοβουλίας δημιουργεί αμφιβολίες για την αποτελεσματικότητά της. Στο πρόγραμμα λαμβάνουν προαιρετικά μέρος μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ, σημαντικές βιομηχανίες, καθώς και εταιρείες σχολικών προϊόντων και παιχνιδιών. Παράλληλα, καλύπτεται περιορισμένος αριθμός κωδικών και η ισχύς του μέτρου είναι προσωρινή, μέχρι το τέλος του έτους.

Στάθηκε επίσης στο πόσο εύκολο είναι για τον καταναλωτή να ελέγξει αν μια ανακοινωμένη έκπτωση ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Όπως επισήμανε, μπορεί να προηγηθεί αύξηση της τιμής ενός προϊόντος και στη συνέχεια να ακολουθήσει μειωμένη τιμή, έτσι ώστε η τελική τιμή να μην είναι απαραίτητα χαμηλότερη από εκείνη που υπήρχε πριν από την αύξηση.

Οι σημάνσεις στα ράφια και η σύγκριση των τιμών

Ο κ. Ραυτόπουλος μίλησε και για τα πορτοκαλί ή πορτοκαλοκόκκινα καρτελάκια που βλέπουν οι καταναλωτές στα ράφια, διευκρινίζοντας πως δεν συνδέονται υποχρεωτικά με την «Εθνική Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών». Όπως εξήγησε, παραπέμπουν σε διαφορετικές κατηγορίες μειωμένων τιμών. Η συνύπαρξη πολλών διαφορετικών σημάνσεων, κατά την άποψή του, ενδέχεται να δυσκολεύει τον καταναλωτή να ξεχωρίσει ποια έκπτωση προέρχεται από την εθνική πρωτοβουλία και ποια αποτελεί άλλη προωθητική ενέργεια.

Ταυτόχρονα, ανέδειξε και το ζήτημα του κόστους που μπορεί να έχει για τον ίδιο τον καταναλωτή η αναζήτηση των χαμηλότερων τιμών. Εάν, για παράδειγμα, τρία προϊόντα πωλούνται φθηνότερα σε μία αλυσίδα και άλλα τρία ή πέντε σε διαφορετική, ο καταναλωτής ίσως χρειαστεί να μετακινηθεί σε περισσότερα καταστήματα. Αυτό σημαίνει πρόσθετο χρόνο και πιθανώς αυξημένες δαπάνες μετακίνησης.

Το ιστορικό των τιμών καθορίζει την πραγματική εικόνα

Στο ίδιο ζήτημα αναφέρθηκε η Παναγιώτα Καλαποθαράκου, ιδρυτικό μέλος της ΕΚΠΟΙΖΩ, σε δηλώσεις της στο newsit.gr. Όπως τόνισε, η αξιολόγηση των τιμών χρειάζεται να βασίζεται στην πορεία τους μέσα στον χρόνο και όχι αποκλειστικά στο ποσοστό έκπτωσης που αναγράφεται στο ράφι. Όπως σημειώνει, καταναλωτές έχουν καταγγείλει περιπτώσεις προϊόντων που εμφανίζονται τώρα σε προσφορά, ενώ, σύμφωνα με τις καταγγελίες, δύο μήνες πριν διατίθεντο στην ίδια ακριβώς τιμή.

Τα δεδομένα από την πλατφόρμα «Πόσο Κάνει» ενισχύουν περαιτέρω τον προβληματισμό. Στα τρία παραδείγματα που εξετάστηκαν, η εικόνα μετά την 31η Αυγούστου δεν είναι ίδια: το κοτόπουλο αυξήθηκε κατά 26,7%, το τυποποιημένο προϊόν κατά 53,9%, ενώ τα αυγά παρουσίασαν πολύ μικρότερη μεταβολή, 3,2%.

Με βάση την επίσημη αποτύπωση, η πρωτοβουλία περιλαμβάνει χιλιάδες κωδικούς με χαμηλότερες τιμές και μέση μείωση έως 9,5%. Ωστόσο, η παρακολούθηση των τιμών σε συγκεκριμένα προϊόντα φανερώνει ότι η εξέλιξή τους παρουσιάζει σημαντικές διαφορές.

Για τον καταναλωτή, επομένως, σημασία δεν έχει απλώς να βλέπει μια ετικέτα που αναφέρει «μείωση». Το κρίσιμο είναι αν το ποσό στο ταμείο είναι πραγματικά μικρότερο και αν αυτή η χαμηλότερη τιμή διατηρείται και όσο περνά ο χρόνος.