Γιατί τα ομόλογα «τρέχουν» και ποιος φοβάται πραγματικά στην Αθήνα

– Χαίρετε, δεν σας κρύβω ότι το τελευταίο διάστημα κάθε φορά που ανοίγω το κινητό μου περιμένω να δω κάτι καινούργιο για τα ομόλογα, σαν να παρακολουθώ σήριαλ σε συνέχειες. Τηλεφωνώντας σε έναν φίλο που ασχολείται με οικονομικά θέματα σε επίπεδο που εγώ δεν φτάνω ούτε με σκάλα, μου εξήγησε με απλά λόγια τι σημαίνει αυτό το κύμα πωλήσεων που βλέπουμε παγκοσμίως. Και κάπου εκεί άρχισα να σκέφτομαι ότι όσο και να θέλουμε να πιστεύουμε πως η Ελλάδα είναι πια «ασφαλές λιμάνι», τίποτα δεν είναι δεδομένο σε αυτόν τον κόσμο. Ελάτε να τα πάρουμε ένα ένα.

Το τέλος του φθηνού χρήματος και τι σημαίνει για μας

Το είπαμε πολλές φορές τα προηγούμενα χρόνια, αλλά τώρα το βλέπουμε στην πράξη: η εποχή του σχεδόν δωρεάν χρήματος τελείωσε. Οι αποδόσεις των ομολόγων ανεβαίνουν από τις ΗΠΑ μέχρι τη Γερμανία, από τη Βρετανία μέχρι την Ιαπωνία, και όπως μου εξήγησαν, δεν πρόκειται για παροδικό φαινόμενο αλλά για βαθύτερη μετατόπιση. Οι κυβερνήσεις δανείζονται περισσότερο, ο ανταγωνισμός για κεφάλαια είναι τεράστιος, και το αμερικανικό χρέος έχει ξεπεράσει τα 40 τρισεκατομμύρια δολάρια. Απίθανα πράγματα, έτσι; Κι όμως τα ζούμε.

Η Ελλάδα σε καλύτερη θέση, αλλά όχι ανοσοποιημένη

Άνθρωπος που παρακολουθεί στενά τις αγορές μού είπε ότι τα ελληνικά ομόλογα βρίσκονται σαφώς σε καλύτερη μοίρα σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, με τα spreads έναντι της Γερμανίας σε χαμηλά επίπεδα και την επενδυτική βαθμίδα να έχει δώσει ανάσα εμπιστοσύνης. Ωστόσο, μου τόνισε με έμφαση ότι η χώρα δεν είναι απομονωμένη από το ευρύτερο ευρωπαϊκό περιβάλλον υψηλών επιτοκίων. Αν δεν το πήρατε χαμπάρι, το κόστος δανεισμού δεν καθορίζεται μόνο από το πόσο «καλό παιδί» είσαι εσύ, αλλά και από το τι κάνει ο γείτονας.

Το βάρος του πληθωρισμού που επιστρέφει

Δεν σας κρύβω ότι με ανησυχεί προσωπικά η επιστροφή του πληθωρισμού στο προσκήνιο. Οι τιμές της ενέργειας και οι γεωπολιτικές εντάσεις τροφοδοτούν φόβους ότι οι πιέσεις θα είναι πιο επίμονες απ’ όσο περίμεναν οι αγορές. Και όταν η αβεβαιότητα μεγαλώνει, οι επενδυτές ζητούν μεγαλύτερη απόδοση για να δεσμεύσουν τα λεφτά τους σε μακροπρόθεσμους τίτλους. Μπακαλίστικα λόγια: όλοι θέλουν παραπάνω για να ρισκάρουν, και κανείς δεν τους κατηγορεί.

Η κίνηση των Αμερικανών και τι κρύβει

Έμαθα ότι το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών αύξησε το μέγεθος των επαναγορών μακροπρόθεσμων τίτλων, μια κίνηση που πολλοί ερμήνευσαν ως σήμα ανησυχίας των αρχών. Ο φίλος μου ο οικονομολόγος ήταν κατηγορηματικός: αυτό δεν είναι πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης, είναι μπάλωμα. Δεν αλλάζει τις θεμελιώδεις αιτίες της ανόδου των αποδόσεων. Εποχή παράκρουσης, θα έλεγε κανείς, όπου προσπαθούν να κρατήσουν το σύστημα όρθιο με ό,τι βρουν μπροστά τους.

Η γεωοικονομική «μάχη» πίσω από τα νούμερα

Σε μια ομιλία που παρακολούθησα με ενδιαφέρον, αναλύθηκε πώς η οικονομία, η τεχνολογία και η γεωπολιτική έχουν πλέον μπλεχτεί σε έναν κόμπο που δύσκολα ξεδιαλύνεται. Η Κίνα με το τεχνητά υποτιμημένο γουάν και τα πλεονάσματα του 1,2 τρισεκατομμυρίου δολαρίων ετησίως, η Ρωσία, το Ιράν, η Τουρκία με τις αυτοκρατορικές τους φιλοδοξίες. Κάπου εδώ άρχισα να σκέφτομαι ότι όσα βλέπουμε στα ελληνικά πηγαδάκια είναι μικρή υπόθεση μπροστά σε αυτά που παίζονται στο διεθνές σκηνικό.

Τα μικροτσίπ, η Ταϊβάν και ο κίνδυνος που κανείς δεν θέλει να πει δυνατά

Μου εξήγησαν με πολύ γλαφυρό τρόπο ότι οι μικροεπεξεργαστές έχουν γίνει το «νευρικό σύστημα» της σύγχρονης οικονομίας. Και η συγκέντρωση της παραγωγής προηγμένων τσιπ στην Ταϊβάν είναι μια βόμβα με αργό φυτίλι. Αν συμβεί κάτι εκεί, δεν θα το νιώσουμε μόνο εμείς οι απλοί πολίτες μέσω των τιμών, θα το νιώσει ολόκληρο το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Ρωτήστε όποιον ασχολείται με το θέμα, θα σας πει το ίδιο.

Οι επιπτώσεις στα στεγαστικά και τα επιχειρηματικά δάνεια

Στην Ελλάδα, όσοι σκέφτονται να πάρουν στεγαστικό ή να χρηματοδοτήσουν μια επιχειρηματική κίνηση καλά θα κάνουν να το ξανασκεφτούν με ψυχραιμία. Όταν ανεβαίνουν οι αποδόσεις των κρατικών τίτλων, ακριβαίνουν αυτόματα και τα δάνεια. Άνθρωπος από τραπεζικό χώρο μού ανέφερε ότι ήδη βλέπουν αυξημένο κόστος χρηματοδότησης σε νέες εκδόσεις, και προσπαθούν να το διαχειριστούν χωρίς πανικό στους πελάτες. Ρέει χρήμα, λένε, αλλά πλέον ρέει με τόκο.

Το Μαξίμου παρακολουθεί σιωπηλά

Από πηγή που έχει πρόσβαση σε πιο… εσωτερικές συζητήσεις, έμαθα ότι στο Μαξίμου παρακολουθούν με προσοχή τις εξελίξεις στις διεθνείς αγορές ομολόγων, χωρίς όμως να θέλουν δημόσιο σχολιασμό που θα μπορούσε να δημιουργήσει ανησυχία. Η λογική είναι απλή: η Ελλάδα έχει βελτιωμένη εικόνα, ας μην τη χαλάσουμε με δηλώσεις πανικού. Τα τσακάλια του Μαξίμου, όπως τα λέω εγώ, ξέρουν πότε να σωπαίνουν και πότε να μιλάνε.

Οι αναδυόμενες οικονομίες και το «θύμα» που δεν βλέπουμε

Τέλος, μια παρατήρηση που μου έκανε εντύπωση: η άνοδος των αμερικανικών αποδόσεων ενισχύει το δολάριο, κάτι που προκαλεί εκροές κεφαλαίων από αναδυόμενες οικονομίες με μεγάλο εξωτερικό χρέος σε αμερικανικό νόμισμα. Δεν είναι δικό μας πρόβλημα άμεσα, αλλά σε έναν κόσμο τόσο διασυνδεδεμένο, ό,τι συμβαίνει στη μια άκρη του πλανήτη έχει επιπτώσεις και στην άλλη. Αν κατάλαβα καλά, κανείς δεν είναι πραγματικά «απομονωμένος» πια.

Κλείνοντας, σας αφήνω με μια σκέψη: όσο οι κεντρικές τράπεζες σταματούν να αγοράζουν ομόλογα με τη χούφτα και οι επενδυτές ζητούν κανονικές αποδόσεις, τόσο θα βλέπουμε την πραγματικότητα να χτυπάει την πόρτα των κρατικών προϋπολογισμών. Και όπως λέει και ο φίλος μου ο οικονομολόγος, όποιος νόμιζε ότι το φθηνό χρήμα ήταν ο κανόνας και όχι η εξαίρεση, μάλλον θα περάσει δύσκολα τα επόμενα χρόνια.