Αρχίζει ο δεύτερος γύρος αξιολογήσεων της οικονομίας για το 2026: Στο επίκεντρο η πτωτική πορεία του χρέους

Με ισχυρά «ατού» το πρωτογενές πλεόνασμα, τις πρόωρες αποπληρωμές χρέους και την αντοχή της οικονομίας απέναντι στους κραδασμούς από τη κρίση στη Μέση Ανατολή, η Ελλάδα ετοιμάζεται για τον δεύτερο γύρο αξιολογήσεων του 2026 από τους διεθνείς οίκους. Η αρχή γίνεται την Παρασκευή 4 Σεπτεμβρίου από τον DBRS, ενώ στις 18 Σεπτεμβρίου σκυτάλη παίρνουν οι Scope Ratings και Moody’s. Η διαδικασία θα συνεχιστεί στις 23 Οκτωβρίου με τον S&P, για να ολοκληρωθεί στις 6 Νοεμβρίου από τον Fitch.

Έχοντας ήδη δώσει την επενδυτική βαθμίδα στη χώρα από την περίοδο 2023-2024 -και προχωρώντας αργότερα σε περαιτέρω αναβαθμίσεις (με εξαίρεση τον οίκο Moody’s)— οι διεθνείς οίκοι διατήρησαν το ελληνικό αξιόχρεο στο BBB κατά το πρώτο μισό του 2026, τηρώντας στάση αναμονής ελέω της αβεβαιότητας που προκάλεσε ο πόλεμος στο Ιράν.

Ενεργειακές πιέσεις και η αλματώδης αύξηση των τιμών

Έκτοτε, όμως, το σκηνικό έχει αλλάξει δραματικά. Έξι μήνες μετά την έναρξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν, τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ουσιαστικά κλειστά. Η εξέλιξη αυτή έχει εκτοξεύσει την τιμή του πετρελαίου Brent κοντά στα 90 δολάρια το βαρέλι (από 60 δολάρια στις αρχές του έτους), ενώ το φυσικό αέριο στην Ευρώπη έχει υπερδιπλασιαστεί, αγγίζοντας τα 68 ευρώ ανά μεγαβατώρα από τα 26,5 ευρώ.

Παρά τις έντονες πιέσεις στο ενεργειακό μέτωπο και τον πληθωρισμό, η ελληνική οικονομία έδειξε ανθεκτικότητα. Το ΑΕΠ αυξήθηκε το α’ τρίμηνο του έτους με ετήσιο ρυθμό 2% και μένει να φανεί η εικόνα για το β’ τρίμηνο με τα στοιχεία που θα ανακοινώσει η ΕΛΣΤΑΤ στις 7 Σεπτεμβρίου. Στον κρατικό προϋπολογισμό καταγράφηκε πρωτογενές πλεόνασμα 5,77 δις. ευρώ στο 7μηνο Ιανουαρίου – Ιουλίου, υψηλότερο από τον στόχο, ενισχύοντας την πτωτική τροχιά του χρέους.

Παράλληλα, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, αναφέρθηκε σε νέες πρόωρες αποπληρωμή χρέους της Ελλάδας ύψους 12,8 δις. ευρώ. Με την πρόωρη αποπληρωμή, ο στόχος του προϋπολογισμού για μείωση του χρέους στο 138,2% του ΑΕΠ στο τέλος του 2026 από 145,9% το 2025 αναμένεται να υπερκαλυφθεί άνετα, με την Ελλάδα να αφήνει την Ιταλία ως τη χώρα με το υψηλότερο χρέος στην Ευρωζώνη.

Οι αισιόδοξες εκτιμήσεις της Scope και τα περιθώρια της Moody’s

Καθώς η προοπτική μείωσης του χρέους είναι ο καθοριστικός παράγοντας που λαμβάνεται υπόψη από τους οίκους, μένει να φανεί πως θα αποτυπωθούν αυτές οι εξελίξεις στις νέες αξιολογήσεις τους. Πρέπει να σημειωθεί ότι ο Scope, ο οποίος είναι ο πρώτος οίκος που έδωσε στην Ελλάδα την επενδυτική βαθμίδα και αναθεώρησε σε θετική από σταθερή την προοπτική του ελληνικού αξιόχρεου τον Νοέμβριο του 2025, εμφανίστηκε πρόσφατα πολύ πιο αισιόδοξος για την πορεία αποκλιμάκωσης του χρέους. Ενώ στην αξιολόγηση στις 17 Μαρτίου το βασικό σενάριό του προέβλεπε μία μείωση στο 127% του ΑΕΠ το 2030 και στο 120% το 2035, σε έκθεσή του τον Ιούνιο προέβλεπε ότι το ελληνικό χρέος θα κατρακυλήσει στο 107% το 2031, πολύ χαμηλότερα από το χρέος όχι μόνο της Ιταλίας, αλλά και της Γαλλίας και του Βελγίου.

Στην αξιολόγηση του Μαρτίου, ο Moody’s θεωρούσε ότι η μείωση του ελληνικού χρέους θα συνεχιζόταν με βραδύτερο ρυθμό τα επόμενα χρόνια, υποχωρώντας στο 140% του ΑΕΠ το 2027. Η πρόβλεψη αυτή είναι πλέον ξεπερασμένη, υπό το φως των νεότερων δημοσιονομικών εξελίξεων και τη σημαντική πρόωρη αποπληρωμή του χρέους, οπότε θα έχει ενδιαφέρον η νέα ετυμηγορία του οίκου καθώς στην αξιολόγηση του σημείωνε ότι «ανοδική πίεση στο αξιόχρεο της Ελλάδας θα μπορούσε να προκύψει, αν βλέπαμε διατηρήσιμες μειώσεις στο ελληνικό χρέος που θα ξεπερνούσαν σημαντικά τις τρέχουσες προσδοκίες μας».

Το βλέμμα των DBRS και Fitch στις μακροπρόθεσμες προκλήσεις

Ο DBRS σημείωνε τον Μάρτιο ότι «αν και ο οικονομικός και δημοσιονομικός ούριος άνεμος είναι πιθανό να διατηρηθεί το 2026, οι οικονομικές προοπτικές είναι εκτεθειμένες σε σημαντικούς καθοδικούς κινδύνους, όπως μία κλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων». Και πρόσθετε ότι θα μπορούσε να αναβαθμίσει το αξιόχρεο «αν το δημόσιο χρέος μειωνόταν σε γενικές γραμμές σύμφωνα με τις προσδοκίες για τα επόμενα 1-2 χρόνια και ο λόγος του (προς το ΑΕΠ) προβλεπόταν να παραμείνει σε σταθερή καθοδική πορεία μεσοπρόθεσμα λόγω ισχυρών δημοσιονομικών αποτελεσμάτων».

Την περασμένη εβδομάδα, ο Fitch έκανε σαφές ότι η ταχεία μείωση του ελληνικού χρέους ήταν ο καταλύτης για τις τρεις αναβαθμίσεις που έκανε από το 2021. Αν και η ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας κατά 22% την περίοδο 2021-2025 έναντι περίπου 13,5% στην ΕΕ ήταν ο βασικός μοχλός για τη μείωση του χρέους, ήταν η δημοσιονομική πολιτική αυτή που καθόρισε την ταχεία αποκλιμάκωσή του, σημείωνε. Ο οίκος πρόσθεσε ότι οι παράγοντες που στήριξαν την ανάκαμψη αρχίζουν να εξασθενούν καθώς η ανάκαμψη του τουρισμού έχει ολοκληρωθεί, η χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της ΕΕ κορυφώνεται το 2026 και δεν υπάρχει πλέον αρνητικό πραγματικό κόστος χρηματοδότησης. «Καθώς αυτοί οι παράγοντες εξασθενούν, τα πρωτογενή πλεονάσματα θα επωμιστούν μεγαλύτερο μέρος του βάρους της απομόχλευσης (του χρέους), την ώρα που η διατήρησή τους γίνεται πιο απαιτητική εν μέσω γήρανσης του πληθυσμού, αυξανόμενων δεσμεύσεων για την άμυνα και φθίνουσας πολιτικής συναίνεσης», ανέφερε ο Fitch.