Βλαντιμίρ Πούτιν: Ζητά απαγόρευση χρήσης πυρηνικών από Βρετανία και Γαλλία για να τερματίσει τον πόλεμο με την Ουκρανία

Απαγόρευση της χρήσης πυρηνικών όπλων από τη Βρετανία και τη Γαλλία θέτει ως όρο ο Βλαντιμίρ Πούτιν για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία. Ένα τέτοιο αίτημα θα αποδυνάμωνε την πυρηνική προστασία που προσφέρουν η Βρετανία και η Γαλλία στους Ευρωπαίους συμμάχους τους.

Η εφημερίδα «New York Times» αποκαλύπτει, επικαλούμενη έγγραφο της 10ης Νοεμβρίου, ότι η Ρωσία ζητά από τις δύο ευρωπαϊκές πυρηνικές δυνάμεις να δεσμευτούν πως δεν θα κάνουν χρήση των πυρηνικών τους όπλων για να υπερασπιστούν άλλα ευρωπαϊκά κράτη.

Η απαίτηση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο σύνολο ρωσικών προτάσεων, το οποίο προβλέπει υποχώρηση του ΝΑΤΟ από την ανατολική Ευρώπη και δραστικό περιορισμό της δυτικής στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία, σύμφωνα με το δημοσίευμα.

Η αποκάλυψη γίνεται καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες προσπαθούν να προωθήσουν συνομιλίες για τον τερματισμό του πολέμου, ενώ η Ρωσία επιδιώκει να συνδέσει μια ειρηνευτική συμφωνία με τη συνολική αναμόρφωση του ευρωπαϊκού συστήματος ασφάλειας. Η Δύση δεν έχει αποδεχθεί τις προτάσεις της Μόσχας και παραμένει αβέβαιο αν αυτές μπορούν να αποτελέσουν βάση για συμφωνία.

Οι πληροφορίες που δόθηκαν στη δημοσιότητα αναφέρουν ότι η Μόσχα θέλει από τη Βρετανία και τη Γαλλία να αποκλείσουν τη χρήση των πυρηνικών τους οπλοστασίων για την προστασία άλλων ευρωπαϊκών χωρών.

Η συγκεκριμένη απαίτηση δεν αφορά μόνο την Ουκρανία, αλλά αγγίζει κεντρικό πυλώνα της αποτρεπτικής στρατηγικής του ΝΑΤΟ. Μαζί με τις Ηνωμένες Πολιτείες, η Βρετανία και η Γαλλία είναι οι τρεις πυρηνικές δυνάμεις της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας· τα οπλοστάσιά τους συμβάλλουν στην αποτροπή πιθανής επίθεσης κατά συμμάχων τους.

Στον πυρήνα της βρετανικής πυρηνικής αποτροπής βρίσκονται οι βαλλιστικοί πύραυλοι Trident, οι οποίοι εκτοξεύονται από πυρηνοκίνητα υποβρύχια. Η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι το εθνικό πυρηνικό οπλοστάσιο προορίζεται για την προστασία τόσο της χώρας όσο και των συμμάχων της.

Στόχος της Μόσχας είναι να περιορίσει αυτή την ικανότητα, ώστε οι ευρωπαϊκές χώρες χωρίς δικά τους πυρηνικά όπλα να μην μπορούν να βασίζονται στην προστασία του Λονδίνου και του Παρισιού στο πλαίσιο της πυρηνικής αποτροπής.

Οι ρωσικές αξιώσεις διευρύνονται σε σχέση με εκείνες του 2021, όταν η Μόσχα είχε ζητήσει να τερματιστούν οι ρυθμίσεις πυρηνικής συμμετοχής του ΝΑΤΟ, βάσει των οποίων αμερικανικά πυρηνικά όπλα βρίσκονται σε ευρωπαϊκό έδαφος.

Αποχώρηση του ΝΑΤΟ από την ανατολική Ευρώπη και διακοπή των όπλων προς την Ουκρανία

Όπως αναφέρουν τα δημοσιεύματα, το ρωσικό έγγραφο επαναφέρει σειρά αιτημάτων που είχε παρουσιάσει το Κρεμλίνο τον Δεκέμβριο του 2021, λίγους μήνες πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Ανάμεσά τους είναι η απομάκρυνση στρατιωτικών δυνάμεων του ΝΑΤΟ από την ανατολική πτέρυγα της Συμμαχίας, περιλαμβανομένων της Πολωνίας και των χωρών της Βαλτικής, ώστε η στρατιωτική παρουσία του ΝΑΤΟ να επιστρέψει στα επίπεδα του 1997.

Επιπλέον, η Ρωσία ζητά να διακοπεί η αποστολή δυτικών όπλων, στρατιωτικού εξοπλισμού και άλλου αμυντικού υλικού στην Ουκρανία, καθώς και να αποκλειστεί η ένταξη του Κιέβου στο ΝΑΤΟ.

Στα αιτήματα περιλαμβάνονται ακόμη περιορισμοί στην παρουσία ξένων στρατευμάτων στην Ουκρανία και η διατήρηση του ρωσικού ελέγχου σε εκτεταμένες περιοχές ουκρανικών εδαφών που καταλήφθηκαν στη διάρκεια του πολέμου.

Οι ίδιες αναφορές σημειώνουν πως η Ρωσία ενδέχεται να δεχθεί την ένταξη της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με όρο όμως να μην συμμετέχει η χώρα στις κοινές αμυντικές ρυθμίσεις της ΕΕ.

Οι όροι φανερώνουν ότι η Μόσχα δεν περιορίζεται σε αξιώσεις για διευθέτηση των εδαφικών διαφορών με το Κίεβο, αλλά επιδιώκει ευρύτερες αλλαγές στη στρατιωτική παρουσία και στις αμυντικές δυνατότητες της Δύσης στην Ευρώπη.

Η θέση του Λονδίνου για την πυρηνική αποτροπή

Η βρετανική κυβέρνηση έχει δηλώσει σαφώς ότι δεν σκοπεύει να αποκηρύξει τις δεσμεύσεις της προς τους συμμάχους της στο ΝΑΤΟ. Σε επίσημη ενημέρωση σχετικά με την πυρηνική στρατηγική του Ηνωμένου Βασιλείου, επισήμανε ότι οι απειλές για τη χώρα και τους συμμάχους της αυξάνονται ως προς την κλίμακα, την πολυπλοκότητα και την ποικιλία, γεγονός που καθιστά την πυρηνική αποτροπή σημαντικότερη από ποτέ.

Η βρετανική κυβέρνηση αναφέρει χαρακτηριστικά: «το Ηνωμένο Βασίλειο πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί και θα υπερασπιστεί τον εαυτό του και τους συμμάχους του υπό οποιεσδήποτε συνθήκες, ακόμη και τις πιο ακραίες».

Το Λονδίνο έχει προειδοποιήσει ακόμη πως η Ρωσία αναβαθμίζει το πυρηνικό της οπλοστάσιο και εξελίσσει οπλικά συστήματα που μπορούν να φέρουν ταυτόχρονα συμβατικές και πυρηνικές κεφαλές.

Με κοινή ανακοίνωση στις 13 Νοεμβρίου, μία ημέρα πριν δημοσιοποιηθούν οι τελευταίες πληροφορίες για τις απαιτήσεις της Μόσχας, Βρετανία και Ουκρανία επανέλαβαν ότι το Κίεβο χρειάζεται ισχυρές εγγυήσεις ασφαλείας με νομική δεσμευτικότητα. Παράλληλα, απέρριψαν ρωσικούς όρους που θα ισοδυναμούσαν με παράδοση της Ουκρανίας.

Η Ευρώπη αντιδρά και συνομιλεί με τις ΗΠΑ

Οι νέες απαιτήσεις της Ρωσίας έρχονται στο φόντο της προσπάθειας της Ουάσιγκτον να διευρύνει τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, εντάσσοντας σε αυτές και τη μελλοντική αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης.

Στις 10 και 11 Νοεμβρίου, στις συνομιλίες του Άμπου Ντάμπι, οι Αμερικανοί διαπραγματευτές Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ συζήτησαν με τη ρωσική πλευρά θέματα ευρωπαϊκής ασφάλειας, παράλληλα με τις προσπάθειες να τερματιστεί ο πόλεμος στην Ουκρανία.

Την Παρασκευή (13 Νοεμβρίου), οι Ευρωπαίοι ηγέτες συμφώνησαν πως στη μελλοντική ειρηνευτική διαδικασία την Ευρώπη θα εκπροσωπήσουν η Βρετανία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία και η Πολωνία, καθώς και εκπρόσωποι των ευρωπαϊκών θεσμών. Αναμένεται επίσης συμμετοχή του ΝΑΤΟ.

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, τόνισε ότι η Ευρώπη οφείλει να έχει ενιαία φωνή σε κάθε συζήτηση για το μέλλον της Ουκρανίας και την ασφάλεια της ηπείρου.

Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, από την πλευρά του, απέρριψε τη σύνδεση που επιχειρεί η Μόσχα ανάμεσα στη διευθέτηση του ουκρανικού ζητήματος και σε μια συνολική αναθεώρηση των ευρωπαϊκών αμυντικών δομών.

Ο Μερτς δήλωσε: «Δεν θα υπάρξουν συζητήσεις για την Ουκρανία χωρίς την Ουκρανία και δεν θα υπάρξουν συζητήσεις για την Ευρώπη χωρίς την Ευρώπη», προσθέτοντας ότι η ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας υπάρχει ήδη.

Ζελένσκι: Κίνδυνος από τη συζήτηση αλλαγής της ευρωπαϊκής ασφάλειας

Στο ίδιο πλαίσιο, ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι προειδοποίησε πως μια συζήτηση για νέο σύστημα ευρωπαϊκής ασφάλειας ενδέχεται να εξυπηρετήσει τη Μόσχα. Κατά την εκτίμησή του, θα μπορούσε να δώσει στη Ρωσία τη δυνατότητα να θέσει ξανά ζητήματα για τη στρατιωτική παρουσία του ΝΑΤΟ και την κατανομή ισχύος στην Ευρώπη.

Κατά τον Ζελένσκι, το Κρεμλίνο θέλει να επαναφέρει απαιτήσεις που είχε παρουσιάσει ήδη το 2021, πριν από την έναρξη της ρωσικής εισβολής πλήρους κλίμακας στην Ουκρανία.

Ο Ουκρανός πρόεδρος υπογράμμισε επίσης ότι οι συνομιλίες για τη μελλοντική ασφάλεια της Ευρώπης δεν πρέπει να γίνουν πριν σταματήσουν οι εχθροπραξίες.

Όπως ανέφερε ο Ουκρανός πρόεδρος, πρέπει πρώτα να συμφωνηθεί κατάπαυση του πυρός, να ακολουθήσει ο τερματισμός του πολέμου και κατόπιν να δοθούν εγγυήσεις ασφαλείας στην Ουκρανία.

Η εξέλιξη φέρνει στο προσκήνιο τη βασική διαφωνία μεταξύ Μόσχας και ευρωπαϊκών κυβερνήσεων. Η Ρωσία επιδιώκει ευρύτερη διαπραγμάτευση για τους κανόνες ασφαλείας της Ευρώπης, ενώ οι Ευρωπαίοι θεωρούν προτεραιότητα τον τερματισμό του πολέμου και επιμένουν ότι κάθε απόφαση για την άμυνα της ηπείρου πρέπει να λαμβάνεται με τη συμμετοχή των ίδιων των ευρωπαϊκών κρατών.