Εκλογές στο Ισραήλ: Οι σύμβουλοι Τραμπ βλέπουν ευκαιρίες στη Μέση Ανατολή και χωρίς Νετανιάχου – Μεγάλο στοίχημα για Γάζα, Ιράν και Σαουδική Αραβία

Καθώς πλησιάζουν οι ιδιαίτερα κρίσιμες εκλογές στο Ισραήλ, η παρουσία του Μπενιαμίν Νετανιάχου δεν θεωρείται πλέον ούτε η μοναδική ούτε αναγκαία προϋπόθεση για τα σχέδια της Ουάσινγκτον στη Μέση Ανατολή. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει επισήμως στηρίξει τον μακροβιότερο πρωθυπουργό του Ισραήλ, όμως στο παρασκήνιο του Λευκού Οίκου διαμορφώνεται διαφορετική εικόνα: στενοί συνεργάτες του Αμερικανού προέδρου εκτιμούν ότι η ατζέντα των ΗΠΑ μπορεί να βρει σημαντικές ευκαιρίες ακόμη και αν στο Τελ Αβίβ αναλάβει νέα ηγεσία.

Σε ανάλυση του ειδησεογραφικού δικτύου Axios επισημαίνεται ότι ο Ντόναλντ Τραμπ έχει συνεργαστεί αποκλειστικά με τον Νετανιάχου από τη θέση του Ισραηλινού πρωθυπουργού, ενώ δεν γνωρίζει προσωπικά κανέναν από τους άλλους υποψηφίους για την εξουσία.

Η σχέση των δύο ηγετών είναι στενή, αλλά συχνά θυελλώδης. Σύμβουλος του Τραμπ περιέγραψε χαρακτηριστικά τον τρόπο με τον οποίο ο Αμερικανός πρόεδρος βλέπει τον Νετανιάχου, λέγοντας πως για εκείνον είναι «ο διάβολος που [ήδη] γνωρίζει».

Οι βουλευτικές εκλογές στο Ισραήλ, που θεωρούνται καθοριστικής σημασίας, θα διεξαχθούν την Τρίτη, 27 Οκτωβρίου 2026. Η ψηφοφορία αρχίζει στις 07:00 και ολοκληρώνεται στις 22:00, τοπική ώρα, ενώ τα πρώτα αποτελέσματα των exit polls αναμένονται αμέσως μετά το κλείσιμο της κάλπης.

Πρόκειται για τις πρώτες εκλογές μετά την επίθεση της Χαμάς τον Οκτώβριο του 2023, με την αναμέτρηση να αντιμετωπίζεται ευρέως ως καθοριστικό άτυπο δημοψήφισμα για την ηγεσία του Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Η στήριξη Τραμπ στον Νετανιάχου και οι διαφωνίες στο επιτελείο

Ύστερα από εβδομάδες δισταγμών, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι στηρίζει τον Νετανιάχου και άφησε να εννοηθεί πως ενδεχόμενη ήττα του θα μπορούσε να επηρεάσει τις σχέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ.

Ωστόσο, αξιωματούχος των ΗΠΑ χαρακτήρισε, σύμφωνα με το Axios, τη συγκεκριμένη επιλογή στρατηγική «win-win» για τον Αμερικανό πρόεδρο, όποια κι αν είναι η έκβαση των εκλογών.

Αν ο Νετανιάχου κερδίσει ή συνεχίσει να ασκεί καθήκοντα υπηρεσιακού πρωθυπουργού, ο Τραμπ θα μπορεί να παρουσιάσει τη στήριξή του ως παράγοντα που συνέβαλε στην πολιτική του επιβίωση και να αξιοποιήσει αυτή την επιρροή για να εξασφαλίσει υποχωρήσεις.

Αντίθετα, σε περίπτωση ήττας του Νετανιάχου και σχηματισμού κυβέρνησης από τους αντιπάλους του, η νέα ισραηλινή ηγεσία θα έχει ισχυρό λόγο να επιδιώξει στενές σχέσεις με τον Λευκό Οίκο. Έτσι, η επιλογή του Τραμπ να στηρίξει τον πολιτικό της αντίπαλο θα μπορούσε να μείνει μια μικρή υποσημείωση.

Πηγές που γνωρίζουν τις παρασκηνιακές συζητήσεις ανέφεραν στο Axios ότι, παρά τη δημόσια απόφαση, αρκετοί από τους στενότερους συμβούλους του Τραμπ ήταν αντίθετοι με τη στήριξη προς τον Νετανιάχου και πίστευαν ότι η ενδεδειγμένη στάση ήταν η ουδετερότητα.

Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς επέλεξε χαρακτηριστικά να μην ευθυγραμμιστεί με τον Τραμπ, την ώρα που ενισχύεται η δυσαρέσκεια για τον Νετανιάχου σε ορισμένα τμήματα του κινήματος MAGA.

Μιλώντας σε δημοσιογράφους, ο Βανς τόνισε πως δεν επιτίθεται ούτε υποστηρίζει τον «Μπίμπι» Νετανιάχου και συμπλήρωσε ότι σημασία έχει η στήριξη του προέδρου Τραμπ.

Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος είχε στηρίξει τον πρώην πρωθυπουργό της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν, λίγες ημέρες πριν χάσει τις εκλογές τον Απρίλιο. Τώρα ξεκαθάρισε ότι δεν σκοπεύει να εμπλακεί ξανά σε εκλογικές αναμετρήσεις άλλων χωρών.

Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Axios, ο Βανς συγκαταλέγεται στους ανώτερους Αμερικανούς αξιωματούχους που απογοητεύτηκαν από τον Νετανιάχου στη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν.

Ο Βανς και άλλοι υψηλόβαθμοι συνεργάτες του Τραμπ εκτιμούν ότι οι πληροφορίες που έδωσε ο Νετανιάχου στον Λευκό Οίκο πριν ξεσπάσει ο πόλεμος ήταν λανθασμένες. Το γεγονός αυτό έχει ενισχύσει τις αμφιβολίες για το αν παραμένει ο κατάλληλος εταίρος στην προσπάθεια επίτευξης των περιφερειακών στόχων της Ουάσινγκτον.

Οι προτεραιότητες της Ουάσινγκτον στη Μέση Ανατολή

Μετά τις εκλογές στο Ισραήλ και τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, ο Ντόναλντ Τραμπ θα κληθεί να λάβει μια απόφαση-ορόσημο για την περιοχή: αν θα συμμετάσχει με τον Νετανιάχου σε νέα, μεγάλης κλίμακας στρατιωτική επιχείρηση εναντίον του Ιράν.

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός εμφανίζεται έτοιμος να προχωρήσει σε μια τέτοια επιχείρηση, ωστόσο το αποτέλεσμα των εκλογών μπορεί να επηρεάσει την απόφαση του Τραμπ ή, τουλάχιστον, τον χρόνο μιας νέας κλιμάκωσης.

Την ίδια ώρα, ο Αμερικανός πρόεδρος θέλει να αφήσει πίσω του τη σύγκρουση με το Ιράν και να επικεντρωθεί σε ένα φιλόδοξο διπλωματικό σχέδιο.

Το σχέδιο περιλαμβάνει την εφαρμογή της ειρηνευτικής πρωτοβουλίας για τη Γάζα, τη διαμεσολάβηση για συμφωνίες ανάμεσα στο Ισραήλ και τον Λίβανο και τη Συρία, αλλά και την επίτευξη ιστορικής συμφωνίας ειρήνης μεταξύ Ισραήλ και Σαουδικής Αραβίας.

Όπως αναφέρει το Axios, η υλοποίηση αυτών των στόχων κρίνεται άμεσα από το ποιος θα κυβερνήσει το Ισραήλ και από το ποια κόμματα θα συμμετάσχουν στον κυβερνητικό συνασπισμό που θα σχηματιστεί.

Κατά το τελευταίο εξάμηνο, αρκετοί από τους κορυφαίους συμβούλους του Τραμπ έχουν εκφράσει σημαντική δυσαρέσκεια για τον τρόπο με τον οποίο χειρίστηκε ο Νετανιάχου βασικές περιφερειακές προτεραιότητες.

Για τη Γάζα, οι απεσταλμένοι του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, εμφανίζονται απογοητευμένοι από τη διστακτικότητα του Νετανιάχου να προχωρήσει στην εφαρμογή του αμερικανικού ειρηνευτικού σχεδίου.

Σχετικά με τη Συρία, ο απεσταλμένος Τομ Μπάρακ έχει παρόμοιες ανησυχίες για τη στάση της ισραηλινής κυβέρνησης απέναντι στη Δαμασκό, καθώς και για τις επανειλημμένες στρατιωτικές επιχειρήσεις εντός της συριακής επικράτειας.

Για τον Λίβανο και τη Δυτική Όχθη, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και οι συνεργάτες του έχουν καλύτερη σχέση με τον Νετανιάχου, ωστόσο πιστεύουν πως το Ισραήλ μπορεί να συμβάλει περισσότερο στην ενίσχυση της λιβανέζικης κυβέρνησης. Παράλληλα, δυσανασχετούν με την αδυναμία να ανακοπούν οι επιθέσεις Ισραηλινών εποίκων κατά Παλαιστινίων.

Κατά την εκτίμηση ορισμένων Αμερικανών αξιωματούχων, μια καινούργια κυβέρνηση στο Ισραήλ χωρίς τους ακροδεξιούς συμμάχους του Νετανιάχου θα μπορούσε να αποδειχθεί πολύ πιο πρόθυμη για συνεργασία.

Η αναπληρώτρια εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Άννα Κέλι, δεν θέλησε να τοποθετηθεί για τις εξελίξεις και παρέπεμψε το Axios στην ανάρτηση με την οποία ο Τραμπ εξέφρασε τη στήριξή του στο Truth Social.

Δημοσκοπικά δεδομένα

Το πολιτικό τοπίο παραμένει ιδιαίτερα αβέβαιο, όπως αποτυπώνουν οι νεότερες μετρήσεις των τριών μεγάλων τηλεοπτικών δικτύων του Ισραήλ. Ο συνασπισμός του Νετανιάχου καταγράφει μόλις 50 έδρες στην Κνεσέτ των 120 μελών, δηλαδή 17 λιγότερες από όσες διαθέτει σήμερα, ενώ το Λικούντ πέφτει στις 20 έδρες από τις 32.

Στην άλλη πλευρά, η αντιπολίτευση του πρώην αρχηγού του στρατού Γκάντι Αϊζενκότ συγκεντρώνει 52 έως 56 έδρες. Τα αραβικά κόμματα εκτιμάται ότι θα λάβουν 14 έως 16 έδρες.

Η μόνη διαφορετική εικόνα προκύπτει από τη δημοσκόπηση του φιλοκυβερνητικού Channel 14, η οποία αποδίδει 60 έδρες στον συνασπισμό του Νετανιάχου.

Κίνδυνος πολιτικού αδιεξόδου

Τα δημοσκοπικά ευρήματα, σημειώνει το Axios, ενισχύουν το ενδεχόμενο πολιτικού αδιεξόδου: ούτε ο Νετανιάχου ούτε ο Αϊζενκότ φαίνεται να εξασφαλίζουν τις 61 έδρες που χρειάζονται για να σχηματίσουν κυβέρνηση.

Για να κυβερνήσει, ο Αϊζενκότ θα χρειαζόταν είτε να συμπράξει με τα αραβικά κόμματα, κάτι που έχει αποκλείσει, είτε να στηριχθεί σε κυβέρνηση μειοψηφίας με τη δική τους ανοχή. Η δεύτερη λύση, ωστόσο, δεν βρίσκει σύμφωνους ορισμένους πιθανούς κυβερνητικούς εταίρους του.

Την ίδια ώρα, ο σχηματισμός κυβέρνησης εθνικής ενότητας θεωρείται εξαιρετικά απίθανος. Έτσι, μπορεί να προκηρυχθούν νέες εκλογές, με τον Νετανιάχου να παραμένει υπηρεσιακός πρωθυπουργός.

Αντί να προκύψει νέα κυβέρνηση πιο ανοιχτή στις επιδιώξεις του Λευκού Οίκου, οι εκλογές μπορεί να παγιδεύσουν τον Ντόναλντ Τραμπ σε μια μακρόχρονη προσπάθεια διαχείρισης ενός αποδυναμωμένου Νετανιάχου και ενός ισραηλινού πολιτικού συστήματος που θα βρίσκεται ξανά σε παρατεταμένη κρίση.