KC-390 Millennium: Πλησιάζουν οι υπογραφές με την Πορτογαλία για τα τρία ελληνικά μεταγωγικά

Τις επόμενες εβδομάδες αναμένεται να υπογραφεί, σύμφωνα με πληροφορίες του OnAlert, η διακρατική συμφωνία Ελλάδας και Πορτογαλίας για την προμήθεια τριών μεταφορικών αεροσκαφών KC-390 Millennium. Με την εξέλιξη αυτή, το πρόγραμμα της βραζιλιάνικης Embraer πλησιάζει στη συμβασιοποίησή του και ανοίγει ο δρόμος για την ανανέωση ενός σημαντικού μέρους του στόλου της Πολεμικής Αεροπορίας.

Η διαδικασία βρίσκεται πλέον στο στάδιο των υπογραφών, που θα δώσουν τη δυνατότητα να ξεκινήσει η προμήθεια και να αποκτήσουν συμβατική ισχύ οι δεσμεύσεις τόσο για τα αεροσκάφη όσο και για την υποστήριξή τους. Για το Αεροπορικό Επιτελείο, καθοριστικός παράγοντας είναι ο χρόνος: η ολοκλήρωση κάθε βήματος συνδέεται με την προετοιμασία για την ένταξη του νέου τύπου και την εκπαίδευση του προσωπικού που θα τον αξιοποιήσει.

Στόχος παραμένει, όπως έχει αναφέρει το OnAlert, η άφιξη του πρώτου Millennium στην Ελλάδα εντός του 2027. Αυτή είναι η επιδιωκόμενη ημερομηνία πρώτης παράδοσης, ενώ βασικό ζητούμενο στις επικείμενες υπογραφές είναι να καθοριστεί δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα.

Η απόφαση που φέρνει πιο κοντά τη συμφωνία

Καθοριστική εξέλιξη είναι η απόφαση 207/2026 του πορτογαλικού Υπουργικού Συμβουλίου. Εγκρίθηκε στις 14 Οκτωβρίου και αναρτήθηκε στις 22 Οκτωβρίου, εγκρίνοντας ειδικά την αγορά τριών KC-390 για την Ελλάδα μέσω διακρατικής σύμβασης. Στο έγγραφο αποτυπώνεται το επίσημο ελληνικό αίτημα τόσο για τα αεροσκάφη όσο και για τις συναφείς υπηρεσίες.

Το κόστος που προβλέπεται ανέρχεται σε 589.975.907,96 ευρώ, χωρίς τον προβλεπόμενο ΦΠΑ. Το ποσό των 532.894.587,68 ευρώ αφορά τα αεροσκάφη και την αρχική υποστήριξη, ενώ τα υπόλοιπα 57.081.320,28 ευρώ προορίζονται για συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου, εκπαίδευση, πρόσθετες υπηρεσίες υποστήριξης, τεχνικές ομάδες στην Ελλάδα και διαχείριση του προγράμματος.

Η χρηματοδότηση προβλέπεται να καλυφθεί από τη διακρατική συμφωνία με την Ελλάδα, με τις δαπάνες να επιμερίζονται στην περίοδο 2026-2031. Ο πίνακας καταβολών, ωστόσο, δεν αποτελεί πρόγραμμα παραδόσεων. Στο έγγραφο περιλαμβάνονται ακόμη δικαιώματα προαίρεσης για την απόκτηση έως και δέκα επιπλέον αεροσκαφών μέσω της Πορτογαλίας, για ευρωπαϊκά ή νατοϊκά κράτη. Δεν πρόκειται, συνεπώς, για δέκα μεταγωγικά που έχουν ήδη αγοραστεί για την πορτογαλική αεροπορία, αλλά για δυνατότητα μελλοντικών προμηθειών.

Πώς η πορτογαλική συνεργασία οδηγεί τα KC-390 στην Ελλάδα

Η συνεργασία με τη Λισαβόνα αποτελεί βασικό σκέλος του ελληνικού σχεδιασμού, όπως έχει παρουσιάσει το OnAlert σε σχετικά ρεπορτάζ. Μέσω της Πορτογαλίας, η Ελλάδα αποκτά πρόσβαση σε πρόγραμμα που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, καθώς και στην εμπειρία από την επιχειρησιακή αξιοποίηση του αεροσκάφους.

Η συγκεκριμένη επιλογή έχει κυρίως πρακτικό όφελος, καθώς η εισαγωγή ενός νέου μεταγωγικού δεν εξαντλείται στην παραλαβή του. Χρειάζονται εκπαιδευμένοι πιλότοι και τεχνικοί, διαδικασίες συντήρησης και οργάνωση της καθημερινής λειτουργίας. Η συνεργασία με αεροπορία που ήδη επιχειρεί με τον συγκεκριμένο τύπο μπορεί να κάνει ευκολότερη τη μετάβαση και να περιορίσει τα προβλήματα των πρώτων χρόνων.

Η επιλεγμένη λύση σχετίζεται επίσης με την επιδίωξη να εξασφαλιστεί ταχύτερη πρόσβαση στην παραγωγή. Σε προηγούμενα στάδια των συζητήσεων, το OnAlert είχε αποκαλύψει ότι η ελληνική πλευρά επιδιώκει να αξιοποιήσει το πορτογαλικό πλαίσιο, ώστε να αποκτήσει τα τρία αεροσκάφη χωρίς να αρχίσει από την αρχή μια ξεχωριστή διαδικασία.

Εκπαίδευση πληρωμάτων πριν από την άφιξη των KC-390

Στο επόμενο βήμα προτεραιότητα είναι να δημιουργηθεί ο πρώτος ελληνικός πυρήνας ιπταμένων και τεχνικών. Η εκπαίδευσή τους σχεδιάζεται να γίνει στην Πορτογαλία, στην Αεροπορική Βάση Νο 11 στην Beja, έδρα της 506 Μοίρας «Rinocerontes».

Οι εργασίες προετοιμασίας θα πρέπει να εξελίσσονται ταυτόχρονα με την κατασκευή και τις διαδικασίες παράδοσης. Η προσγείωση ενός καινούργιου αεροσκάφους στην Ελλάδα θα είναι σημαντικός σταθμός, αλλά η προμήθεια θα αρχίσει να αποδίδει ουσιαστικά όταν το αεροσκάφος ενταχθεί στον καθημερινό σχεδιασμό αποστολών.

Για να γίνει αυτό, απαιτείται προσωπικό με εξοικείωση στις συνήθεις διαδικασίες, στη διαχείριση έκτακτων περιστατικών και στις ειδικές ανάγκες των στρατιωτικών αερομεταφορών. Οι τεχνικοί, από την πλευρά τους, χρειάζονται γνώση των συστημάτων του αεροσκάφους, ώστε οι εργασίες συντήρησης και η αντιμετώπιση βλαβών να εξασφαλίζουν σταθερή διαθεσιμότητα. Με αρχικό στόλο μόλις τριών αεροσκαφών, η σωστή υποστήριξη καθενός αποκτά ιδιαίτερη σημασία.

Τι δυνατότητες προσφέρει το KC-390 στην Πολεμική Αεροπορία

Σύμφωνα με την Embraer, το C-390 μεταφέρει μέγιστο ωφέλιμο φορτίο έως 26 τόνους και αναπτύσσει μέγιστη ταχύτητα πλεύσης περίπου 470 κόμβων, ή 870 χιλιομέτρων την ώρα. Η διαμόρφωσή του επιτρέπει τη μεταφορά 80 στρατιωτών ή 66 αλεξιπτωτιστών, καθώς και παλετοποιημένων φορτίων και οχημάτων, ενώ μπορεί να εκτελεί και υγειονομικές αποστολές.

Τα στοιχεία που δημοσιοποιεί ο κατασκευαστής αναφέρουν ακόμη μέγιστο επιχειρησιακό ύψος 36.000 ποδών, πίσω ράμπα για τη φόρτωση και δυνατότητα χρήσης ημιπροετοιμασμένων διαδρόμων. Ωστόσο, το αν μπορεί να επιχειρήσει από ένα αεροδρόμιο καθορίζεται από τα χαρακτηριστικά του, το βάρος του αεροσκάφους και τις συνθήκες της εκάστοτε αποστολής.

Για τις ανάγκες της Ελλάδας, η ταχύτητα μαζί με τη μεταφορική ικανότητα αποκτούν σαφή επιχειρησιακή αξία. Σε μια επιχείρηση ενίσχυσης, σημασία έχει τόσο ο χρόνος μετακίνησης του αναγκαίου προσωπικού και εξοπλισμού όσο και το πόσο γρήγορα το αεροσκάφος θα είναι έτοιμο για νέα μεταφορά.

Η γεωγραφική θέση του Αιγαίου, όπως και οι αποστάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, καθιστούν πολύτιμη την ταχεία συγκέντρωση δυνάμεων. Η ευελιξία αυτή εξυπηρετεί επίσης τη μεταφορά ανταλλακτικών, την υποστήριξη ελληνικών δυνάμεων στο εξωτερικό και την απομάκρυνση πολιτών από ζώνες κρίσης.

Η πτήση του OnAlert στη Βραζιλία με το KC-390

Στις εγκαταστάσεις της Embraer στη Βραζιλία βρέθηκε το OnAlert και πραγματοποίησε πτήση διάρκειας περίπου μίας ώρας με KC-390, από το Σάο Ζοζέ ντος Κάμπος μέχρι το Γκαβιάο Πεισότο. Η αποστολή έδωσε τη δυνατότητα άμεσης γνωριμίας με το αεροσκάφος που αναμένεται να ενισχύσει τις ελληνικές αερομεταφορές.

Η εικόνα μιας νέας τεχνολογικής γενιάς αποτυπώνεται στο ψηφιακό πιλοτήριο, στις μεγάλες οθόνες και στον ηλεκτρονικό έλεγχο πτήσης fly-by-wire. Τα συστήματα υποστηρίζουν το πλήρωμα στη διαχείριση τόσο της πτήσης όσο και των πληροφοριών της αποστολής, ενώ ο χώρος φορτίου μπορεί να διαμορφωθεί ανάλογα με τις διαφορετικές ανάγκες.

Στην καθημερινή επιχειρησιακή χρήση θα φανεί για την Πολεμική Αεροπορία πόσο αξιοποιούνται αυτά τα χαρακτηριστικά. Είτε πρόκειται για μεταφορές προς μονάδες και υποστήριξη ασκήσεων είτε για αεροδιακομιδές και έκτακτες αποστολές, η ταχύτητα αντίδρασης και η αξιοπιστία επηρεάζουν άμεσα την έκβαση της επιχείρησης.

Οι δυνατότητες που προσφέρει ο εναέριος ανεφοδιασμός

Με τον απαιτούμενο εξοπλισμό, το KC-390 Millennium μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ως ιπτάμενο τάνκερ. Η Embraer έχει παρουσιάσει τη δυνατότητα ανεφοδιασμού μέσω ατρακτιδίων κάτω από τις πτέρυγες, καθώς και με σύστημα εύκαμπτου σωλήνα και καλαθιού, που είναι γνωστό ως hose-and-drogue.

Η δυνατότητα αυτή, όπως είχε αναφερθεί και στο ρεπορτάζ του OnAlert από τη Βραζιλία, έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα ελληνικά Rafale. Για να αξιοποιηθεί επιχειρησιακά απαιτούνται ο κατάλληλος εξοπλισμός, η σχετική πιστοποίηση και πληρώματα με την αναγκαία εκπαίδευση. Το εύρος των δυνατοτήτων που θα παραδοθούν θα εξαρτηθεί από την τελική διαμόρφωση για την Ελλάδα και τους όρους της σύμβασης.

Η δυνατότητα οργανικού ανεφοδιασμού στον αέρα έχει ιδιαίτερη σημασία, αφού επηρεάζει τον χρόνο παραμονής των συμβατών μαχητικών στην περιοχή ενδιαφέροντος και διευρύνει τις επιλογές για αποστολές μεγάλων αποστάσεων. Πρόκειται, επομένως, για πρόσθετη παράμετρο της προμήθειας, η οποία αξίζει να παρακολουθείται όσο ολοκληρώνεται η συμφωνία.

Η έγκαιρη μεταφορά δυνάμεων επιτρέπει την αντίδραση

Η προμήθεια νέων μεταγωγικών αφορά όλους τους Κλάδους. Είτε πρόκειται για μονάδα που χρειάζεται ενίσχυση, για αεροπορική δύναμη που αλλάζει βάση είτε για κλιμάκιο που αναπτύσσεται εκτός συνόρων, η έγκαιρη μεταφορά ανθρώπων και υλικών είναι καθοριστική. Με την αερομεταφορά, ο σχεδιασμός μετατρέπεται σε παρουσία δυνάμεων εκεί όπου είναι απαραίτητες.

Καθοριστικός δείκτης είναι, συνεπώς, το συνολικό μεταφορικό έργο που μπορεί να ολοκληρωθεί μέσα σε ορισμένο χρόνο. Μετρά τόσο ο αριθμός των φορτίων που μετακινούνται και των διαδοχικών αποστολών που εκτελούνται όσο και τα αεροσκάφη που διατηρούνται διαθέσιμα για έκτακτη ανάγκη. Για να λειτουργήσει αυτή η εξίσωση, η ταχύτητα στον αέρα χρειάζεται αποτελεσματική εξυπηρέτηση στο έδαφος.

Η ένταξη του Millennium απαιτεί, επομένως, προετοιμασία σε συνολικό επίπεδο. Ο προγραμματισμός των πληρωμάτων, η οργάνωση της φόρτωσης και η διαθεσιμότητα ανταλλακτικών είναι επιμέρους λειτουργίες που διαμορφώνουν το αποτέλεσμα. Η επιτυχία θα κριθεί από το αν η Πολεμική Αεροπορία μπορεί να καλύπτει σταθερά τις τακτικές υποχρεώσεις της, κρατώντας παράλληλα περιθώριο για αντίδραση σε απρόβλεπτες απαιτήσεις.

Η τεχνική υποστήριξη θα επηρεάσει την απόδοση της επένδυσης

Στο πλαίσιο της συζήτησης για τα νέα μεταγωγικά εξετάζεται και η πιθανή συμμετοχή της Ελληνικής Αεροπορικής Βιομηχανίας. Σύμφωνα με όσα ανέφερε το OnAlert, η Embraer και η ΕΑΒ υπέγραψαν τον Μάιο μνημόνιο για να διερευνήσουν τις δυνατότητες συντήρησης, επισκευής και γενικής επισκευής των μελλοντικών ελληνικών C-390.

Η δημιουργία τεχνικής δυνατότητας στην Ελλάδα μπορεί να ενισχύσει τη συνέχεια της υποστήριξης, εφόσον πλαισιωθεί από συγκεκριμένο έργο, εκπαίδευση και τις απαραίτητες υποδομές. Το πραγματικό όφελος θα εξαρτηθεί από το αν οι ανάγκες του στόλου αντιμετωπίζονται έγκαιρα και μειώνεται ο χρόνος που ένα αεροσκάφος μένει εκτός αποστολών.

Η επόμενη πρόκληση είναι να αξιοποιηθούν αποτελεσματικά τα τρία Millennium, ενισχύοντας την ευελιξία στον σχεδιασμό των Ενόπλων Δυνάμεων και διασφαλίζοντας σταθερή εκτέλεση των μεταφορικών αποστολών. Το αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από τον συντονισμό της παράδοσης, της εκπαίδευσης και της τεχνικής υποστήριξης.

Η υπογραφή, που αναμένεται μέσα στις επόμενες εβδομάδες, συνιστά το επόμενο καθοριστικό στάδιο. Τότε η προμήθεια θα περάσει από την προπαρασκευαστική φάση στην εφαρμογή, ενώ το ενδιαφέρον θα επικεντρωθεί στα χρονοδιαγράμματα που θα προβλέπει η σύμβαση και στην ετοιμότητα για την υποδοχή του πρώτου ελληνικού KC-390.