Βαρσοβία: Ουκρανός αξιωματούχος στη «μαύρη λίστα» επειδή εξυμνούσε διοικητή υπεύθυνο για τη γενοκτονία Πολωνών στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο

Νέα διπλωματική κρίση ανακύπτει στις σχέσεις της Πολωνίας με την Ουκρανία, καθώς η Βαρσοβία ξεκίνησε διαδικασίες ώστε να απαγορευτεί η είσοδος στη χώρα σε Ουκρανό περιφερειακό σύμβουλο. Ο αξιωματούχος είχε προτείνει να αφιερωθεί το 2027 στη μνήμη αμφιλεγόμενου διοικητή του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Ο διοικητής είναι ο Ρομάν Σούχεβιτς, επικεφαλής του Ουκρανικού Επαναστατικού Στρατού (UPA). Στις δυνάμεις του στρατού αυτού αποδίδει η Πολωνία την ευθύνη για τη σφαγή περίπου 100.000 Πολωνών αμάχων. Η πρόταση εγκρίθηκε από το Περιφερειακό Συμβούλιο του Λβιβ και προκάλεσε την οργή της πολωνικής κυβέρνησης. Από την πλευρά του, το ουκρανικό υπουργείο Εξωτερικών προειδοποίησε ότι αντίστοιχες κινήσεις δυσχεραίνουν την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης ανάμεσα στις δύο χώρες.

Όπως μετέδωσε το TVP World, ο υπουργός Εξωτερικών της Πολωνίας Ράντοσλαβ Σικόρσκι γνωστοποίησε την Τετάρτη (21/10) ότι υπέγραψε αίτημα για να συμπεριληφθεί ο Σβιατοσλάβ Σερεμέτα, μέλος του Περιφερειακού Συμβουλίου του Λβιβ, στη λίστα με τους ανεπιθύμητους αλλοδαπούς.

Αφορμή για την κίνηση στάθηκε η απόφαση που έλαβε την Τρίτη (20/10) το ουκρανικό περιφερειακό συμβούλιο, εγκρίνοντας την πρόταση του Σερεμέτα να ανακηρυχθεί το 2027 έτος αφιερωμένο στον Ρομάν Σούχεβιτς.

Η διαδικασία για την απαγόρευση εισόδου παραμένει σε εκκρεμότητα. Τον τελευταίο λόγο έχει ο επικεφαλής της πολωνικής Υπηρεσίας Αλλοδαπών, ο οποίος δεν έχει ακόμη εκδώσει την τελική απόφαση.

Σικόρσκι: «Έδινε εντολές για εκδίωξη και δολοφονίες Πολωνών»

Ο υπουργός Εξωτερικών της Πολωνίας καταδίκασε την πρωτοβουλία, συνδέοντας τον Σούχεβιτς με τις μαζικές δολοφονίες Πολωνών αμάχων στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Ο Σικόρσκι υποστήριξε ακόμη ότι ο Ουκρανός περιφερειακός σύμβουλος συμμετέχει σε αναπαραστάσεις της μεραρχίας Waffen-SS «Γαλικία». Η μονάδα αποτελούνταν από Ουκρανούς εθελοντές και είχε συγκροτηθεί από τη ναζιστική Γερμανία.

Επιπλέον, ανέφερε ότι ο Σούχεβιτς είχε δώσει εντολές για την «εκδίωξη και δολοφονία Πολωνών».

Η αντίδραση της Βαρσοβίας δείχνει πόσο βαρύνει ακόμη η ιστορική μνήμη στις σχέσεις Πολωνίας και Ουκρανίας, αν και οι δύο χώρες συνεργάζονται στενά μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Την πρότασή του υπερασπίστηκε ο Σερεμέτα, πρόεδρος της επιτροπής Πολιτισμού του Περιφερειακού Συμβουλίου του Λβιβ.

«Αυτή είναι η ιστορία μας, αυτοί είναι οι ήρωές μας και πρέπει να τιμούμε κατάλληλα τη μνήμη τους», δήλωσε.

Η δήλωση του Σερεμέτα φέρνει στο προσκήνιο τις διαφορετικές αντιλήψεις που εξακολουθούν να έχουν Πολωνία και Ουκρανία για την ιστορική κληρονομιά του ουκρανικού εθνικιστικού κινήματος.

Ουκρανικό ΥΠΕΞ: «Η απόφαση θα έχει τα αντίθετα αποτελέσματα»

Να διαχωρίσει την κεντρική κυβέρνηση από την απόφαση του περιφερειακού οργάνου επιχείρησε το υπουργείο Εξωτερικών της Ουκρανίας.

Σε ανακοίνωση που εξέδωσε την Τετάρτη, το υπουργείο ανέφερε ότι η πρωτοβουλία του Περιφερειακού Συμβουλίου του Λβιβ δεν είχε συζητηθεί προηγουμένως με την κυβέρνηση του Κιέβου.

Ως εκ τούτου, δεν είχε προηγηθεί εκτίμηση για το πώς θα μπορούσε να επηρεάσει τις διμερείς σχέσεις με την Πολωνία.

Το υπουργείο παραδέχθηκε ότι η απόφαση κινείται σε αντίθετη κατεύθυνση από τις προσπάθειες για καλύτερες σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών και εξέφρασε την ανησυχία του για τις επιπτώσεις της.

Ταυτόχρονα, η ουκρανική πλευρά κάλεσε την πολωνική κυβέρνηση να μην προχωρήσει σε βεβιασμένες κινήσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να ανακόψουν την εξομάλυνση των σχέσεων.

«Καλούμε την πολωνική πλευρά να απέχει από αιφνιδιαστικές ενέργειες που θα μπορούσαν να διαταράξουν την εξομάλυνση των σχέσεων», σημειώνεται στην ανακοίνωση.

Η ουκρανική διπλωματία τόνισε επίσης ότι είναι έτοιμη να συμβάλει στην εποικοδομητική διευθέτηση κάθε ανοιχτού ζητήματος, μέσω διπλωματικών διαύλων και με πνεύμα καλής γειτονίας.

Ποιος ήταν ο Ρομάν Σούχεβιτς και τι συνέβη στις σφαγές της Βολυνίας

Κεντρικό πρόσωπο της αντιπαράθεσης είναι ο Ρομάν Σούχεβιτς, μία από τις πιο αμφιλεγόμενες μορφές της ουκρανικής ιστορίας του 20ού αιώνα.

Το 1943 ο Σούχεβιτς ανέλαβε την ηγεσία του Ουκρανικού Επαναστατικού Στρατού (UPA), ενώ είχαν ήδη ξεκινήσει επιθέσεις κατά πολωνικών πληθυσμών στη Βολυνία και την Ανατολική Γαλικία.

Στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο UPA πολέμησε με στόχο την ανεξαρτησία της Ουκρανίας. Η δράση του δεν σταμάτησε με τη λήξη του πολέμου, αλλά συνεχίστηκε εναντίον της σοβιετικής εξουσίας.

Η δράση μελών και μονάδων της οργάνωσης σε μαζικές δολοφονίες αμάχων έχει καταστήσει την ιστορική της κληρονομιά εξαιρετικά αμφιλεγόμενη.

Το πολωνικό Ινστιτούτο Εθνικής Μνήμης (IPN) αναφέρει ότι δυνάμεις του UPA σκότωσαν περίπου 100.000 Πολωνούς αμάχους στη Βολυνία και την Ανατολική Γαλικία, από το 1943 έως το 1945.

Τον χαρακτηρισμό «αρχιτέκτονα της γενοκτονίας στη Βολυνία» έχει αποδώσει στον Σούχεβιτς το Ινστιτούτο.

Η Πολωνία χαρακτηρίζει γενοκτονία τις συγκεκριμένες σφαγές και θεωρεί ότι η δημόσια απόδοση τιμών στους υπεύθυνους αποτελεί προσβολή στη μνήμη των θυμάτων.

Για πολλούς Ουκρανούς, αντίθετα, η ιστορία του UPA συνδέεται με τον αγώνα για την ανεξαρτησία της χώρας. Τα αιματηρά γεγονότα εντάσσονται στο ευρύτερο πλαίσιο των συγκρούσεων της περιόδου, κατά τις οποίες ασκήθηκε βία τόσο από ουκρανικές όσο και από πολωνικές δυνάμεις.

Οι διαφορετικές αυτές ερμηνείες της ιστορίας τροφοδοτούν εδώ και χρόνια την ένταση στις σχέσεις ανάμεσα στη Βαρσοβία και το Κίεβο.

Πολωνός υπουργός Άμυνας: «Απαράδεκτη» η απόφαση του Λβιβ

Ο υπουργός Άμυνας της Πολωνίας, Βουαντίσλαβ Κοσινιάκ-Καμίς, πήρε θέση στη διαμάχη, χαρακτηρίζοντας «απαράδεκτη» την απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου του Λβιβ.

«Οι ουκρανικές Αρχές πρέπει να αποστασιοποιηθούν από αυτή τη θέση», είπε, καλώντας την κυβέρνηση του Κιέβου να αντιδράσει με σαφήνεια.

Ο υφυπουργός Εξωτερικών της Πολωνίας, Μάρτσιν Μποσάτσκι, δήλωσε παράλληλα πως το ψήφισμα δεν εμφανιζόταν πλέον στον ιστότοπο του Περιφερειακού Συμβουλίου του Λβιβ.

Ωστόσο, δεν έγινε σαφές αν η απόσυρση του ψηφίσματος από την ιστοσελίδα ισοδυναμεί με επίσημη ανάκληση της απόφασης.

Οι αντιδράσεις της Πολωνίας καταδεικνύουν την αυξανόμενη πίεση προς το Κίεβο, ώστε να αποστασιοποιηθεί από δημόσιες πρωτοβουλίες που τιμούν πρόσωπα τα οποία συνδέονται με ιστορικές σφαγές Πολωνών αμάχων.

Η διαμάχη για τον UPA προστίθεται σε παλαιότερες διπλωματικές εντάσεις

Η πρόσφατη αντιπαράθεση προστίθεται σε προηγούμενα περιστατικά που έχουν επιβαρύνει τις σχέσεις Πολωνίας και Ουκρανίας.

Τον Μάιο, ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι ενέκρινε να απονεμηθεί σε στρατιωτική μονάδα της χώρας ο τιμητικός τίτλος «Ήρωες του UPA».

Η κίνηση προκάλεσε αντιδράσεις στην Πολωνία, καθώς η μνήμη των σφαγών της Βολυνίας εξακολουθεί να αποτελεί ιδιαίτερα ευαίσθητο ιστορικό και πολιτικό ζήτημα.

Όπως μετέδωσε το TVP World, τον Ιούνιο ο πρόεδρος της Πολωνίας Κάρολ Ναβρότσκι ανακάλεσε το Τάγμα του Λευκού Αετού, την κορυφαία κρατική τιμητική διάκριση της χώρας, που είχε απονεμηθεί στον Ζελένσκι, αντιδρώντας στην απόφαση.

Την επομένη, ο πρόεδρος της Ουκρανίας επέστρεψε τη διάκριση. Τα γεγονότα αυτά είχαν ήδη εντείνει τις σχέσεις των δύο κυβερνήσεων, παρά τις προσπάθειες να συνεχιστεί η στρατηγική συνεργασία τους.

Η υπόθεση του Λβιβ δοκιμάζει εκ νέου τις σχέσεις Βαρσοβίας και Κιέβου

Από την έναρξη της ρωσικής εισβολής πλήρους κλίμακας το 2022, η Πολωνία συγκαταλέγεται στους σημαντικότερους υποστηρικτές της Ουκρανίας.

Παρά ταύτα, οι διαφωνίες γύρω από την ιστορική μνήμη και τις τιμές σε αμφιλεγόμενες προσωπικότητες εξακολουθούν να δημιουργούν σοβαρά διπλωματικά ζητήματα.

Η απόφαση του Λβιβ αναζωπυρώνει τη διαμάχη για τη συλλογική μνήμη, τις ευθύνες της ιστορίας και την αναγνώριση των θυμάτων των εθνοτικών συγκρούσεων του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Η Βαρσοβία θεωρεί ότι η δημόσια απόδοση τιμών στον Σούχεβιτς προσβάλλει τη μνήμη των Πολωνών που δολοφονήθηκαν στη Βολυνία και την Ανατολική Γαλικία.

Από την πλευρά της Ουκρανίας, το ζητούμενο είναι να διαχειριστεί τις διαφορετικές αντιλήψεις για το ιστορικό παρελθόν, χωρίς να διακινδυνεύσει τις σχέσεις με έναν σημαντικό σύμμαχο.

Το πιο πρόσφατο επεισόδιο της αντιπαράθεσης είναι η αίτηση να απαγορευτεί η είσοδος του Σβιατοσλάβ Σερεμέτα στην Πολωνία. Η Βαρσοβία ζητά από το Κίεβο να αποστασιοποιηθεί ξεκάθαρα από την απόφαση του Λβιβ, ενώ η ουκρανική πλευρά προειδοποιεί ότι μονομερείς ενέργειες μπορεί να θέσουν σε κίνδυνο την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο χωρών.